کوچک شدن مغز یا آتروفی : علت و درمان

آتروفی هر اندامی عبارت است از کوچک شدگی سایز آن اندام خاص. ممکن است در کنار کاهش اندازه، اختلال عملکرد مرتبط با این عارضه نیز وجود داشته باشد. آتروفی مغز عبارت است از کوچک شدن اندازه مغز. این آتروفی یا کوچک شدگی ممکن است در بخشی از مغز روی دهد یا تمام آن را شامل شود. در آتروفی مغزی آسیب ­دیدگی تدریجی و پیشرونده به همراه از بین رفتن سلول های مغز اتفاق می‌افتد. این مساله می‌­تواند باعث از بین رفتن عملکرد اعصاب یا نورولوژیکی شود. آتروفی مغز بنا به علل مختلفی مثل افزایش سن و بیماری‌های مغزی روی می­‌دهد.

در آتروفی ژنرالیزه یا فراگیر، اندازه تمام مغز کوچک می­‌شود و معمولا این فرایند در افراد کهنسال و کسانی که سن­شان در حال افزایش است دیده می­‌شود. وزن تمام مغز به علت از بین رفتن و مرگ تدریجی نورون‌ها (سلول‌های عصبی) کاهش پیدا می­‌کند. آتروفی مغزی در افرادی شایع است که دچار سکته شده‌اند. در این صورت بخشی از مغز ممکن است آتروفی شده یا کوچک شود.

فراموشی، از بین رفتن کنترل حرکتی، تشنج، مشکلات در بیان واژگان یا اختلالات تکلم و راه رفتن نادرست و غیرصحیح برخی از این علائم هستند.

امروزه با پیشرفت تکنولوژی و استفاده زیاد از کامپیوتر و تلویزیون بیماری آتروفی یا کوچک شدن مغز بیش از پیش در حال گسترش است . معمولا این عارضه به صورت تدریجی روی می‌دهد اما گاهی اوقات می‌تواند سریع و ناگهانی باشد. هیچ درمان مشخصی پس از شروع شدن این فرایند برای آن وجود ندارد با این حال با استفاده از داروها و طب هومئوپاتیک (همسان درمانی) و سایر روش‌های درمانی جایگزین، امکان مدیریت و به تاخیر انداختن روند پیشرفت بیماری وجود دارد. برای کسب اطلاعات بیشتر درمورد علل کوچک شدن مغز، راه‌های درمان آن و کسب اطلاعاتی برای پیشگیری آتروفی یا رزرو نوبت با متخصص مغز و اعصاب تماس حاصل فرمایید.

علل


آتروفی مغزی می­‌تواند بنا به علل مختلف ایجاد شود. این عارضه می‌­تواند به دلیل آسیب دیدگی مغزی، بیماری‌های مغز یا عفونت مغز روی دهد.

  • آسیب ­دیدگی سلول‌های مغزی می­‌تواند به علت توقف تغذیه خونی ناحیه خاصی از مغز روی دهد که نمونه‌ای از آن به واسطه سکته مغزی اتفاق می‌افتد و یا علت آن می­‌تواند آسیب تروماتیک وارده به مغز یا به عبارت دیگر ضربه مغزی به واسطه وارد شدن نیروهای خارجی باشد.
  • بیماری‌هایی که عامل آتروفی مغزی هستند عبارتند از بیماری آلزایمر، بیماری هانتینگتون، بیماری MS یا مالتیپل اسکلروز، دمانس و موارد دیگر.
  • عفونت مغزی مانند انسفالیت، مننژیت و سیفلیس ممکن است باعث آسیب ­دیدگی و تخریب سلو‌ل‌های مغزی شوند و با آسیب رساندن به نورون‌ها باعث به وجود آمدن علائم مختلف آتروفی مغزی گردند.

عوامل خطر


عوامل خطر یا عوامل دخیل متعددی در به راه افتادن آتروفی مغزی و ایجاد این عارضه نقش دارند که از جمله آن می‌­توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • سن بالا
  • آسیب دیدگی مغز یا ضربه مغزی
  • برخی اختلالات نورولوژیک ناتوان کننده مانند بیماری آلزایمر
  • شخصی که سابقه خانوادگی اسکلروز متعدد (MS) دارد ممکن­ است درمعرض ریسک بسیار بالاتر ابتلا به آتروفی مغزی نسبت به دیگران باشد.

علائم


از آنجا که آتروفی می­‌تواند ژنرالیزه باشد یعنی تمام مغز را درگیر کند یا می­‌تواند به صورت کانونی ایجاد شود و بخش محدود شده‌ای از مغز را درگیر نماید آن دسته از علائمی که در ارتباط با این عارضه دیده می­‌شوند به طور کلی شامل فراموشی و اختلال حافظه، تغییر در الگوی رفتاری، دشواری در تکلم، پریشانی و موارد دیگر هستند. اگر تنها بخش کوچکی از مغز دچار آتروفی شود علائم با کارکردهای ناحیه مبتلا به این عارضه مرتبط می‌­باشند برای مثال تاثیر بر ناحیه مرتبط با بینائی می­‌تواند باعث تاری دید، ضعف در یک سمت بدن و … شود.

  • علائم ژنرالیز یا فراگیر: آتروفی تمام مغز می‌تواند باعث بروز علائمی شود که ممکن است بر شخصیت بیمار به طور کامل تاثیر بگذارد. ممکن است این علائم ظرف چند روز یا برای یک دوره‌ی زمانی خاص ادامه پیدا کنند. تغییرات خلق و خو، تغییر در رفتار، وضعیت ذهنی و همچنین شرایط فیزیکی، مشکلات در قضاوت کردن یا فکر کردن، افت حافظه، مشکلات در خواندن و نوشتن، پریشانی و مشکلات یادگیری بخشی از علائم ژنرالیزه هستند.
  • علائم کانونی یا فوکال: وقتی بخش کوچکی از مغز دچار آتروفی شده یا اندازه آن کوچک می‌شود از بین رفتن سلول‌های مغزی در آن ناحیه می­‌تواند باعث اختلال در عملکرد قسمتی شود که توسط آن ناحیه کنترل می‌­شود. علائم کانونی ممکن است شامل تاری دید، افت بینائی، لکنت زبان،‌ دشواری در ادای واژگان خاص، مشکلات در هماهنگ کردن حرکات، از دست دادن اختیار مثانه و اختیار احشائی، تشنج، مشکلات در بلع و غیره باشد.

درمان


برای آتروفی مغزی هیچ درمانی وجود ندارد. به محض اینکه فرایند تخریب سلول‌های مغزی آغاز شد آسیب دیدگی دائمی خواهد بود. درمان آتروفی مغزی با تمرکز بر معالجه علائم و عوارض آتروفی مغزی انجام می‌­شود.

درمان دمانس و علائم اختلال عملکرد آتروفی مغزی

درمان علائم دمانس آتروفی مغزی عبارتند از:

  • تجویز داروها و روش‌های درمانی غیر داروئی
  • داروهائی که باعث تغییر مقدار مواد شیمیائی کنترل کننده فرایند ارسال پیام مغز می‌شوند یا به درمان علائم اختلال ادراکی می‌­پردازند که گاهی اوقات در بیماری آلزایمر به کار می­‌روند.
  • فیزیوتراپی برای بهبود عملکرد و توانایی برای انجام فعالیت‌های روزمره
  • مشاوره روانشناسی و پشتیبانی روانی

درمان‌های دیگر

سایر علائم آتروفی مغزی ممکن است با استفاده از دارو و با روش‌های دیگر درمانی از جمله موارد زیر معالجه شوند:

  • تجویز داروهای ضد تشنج برای توقف تشنج‌ها
  • رفتار درمانی یا درمان ادراکی برای بهبود کیفیت زندگی
  • فیزیوتراپی برای آهسته تر کردن فرایند از بین رفتن کنترل عضلانی
  • گفتار درمانی برای کاهش تاثیر آفازی (اختلال تکلم و درک)
  • درمان عفونت‌های پایه یا آسیب­ دیدگی که باعث آتروفی مغزی شده است.

آنچه را که می­توانید برای بهبود آتروفی مغزی به کار گیرید

بهترین روش برای مقابله با علائم آتروفی مغزی یا آهسته‌تر کردن فرایند پیشرفت آتروفی مغزی، داشتن یک سبک زندگی سالم و فعال است که این سبک زندگی شامل موارد زیر می‌­باشد:

  • مصرف یک رژیم غذائی متعادل، غنی از سبزیجات و میوه‌های آنتی اکسیدان
  • افزایش فعالیت ذهنی

پیشگیری


ورزش

اگر می‌­خواهید در سنین بالا و در دوران کهنسالی، در وضعیت مطلوبی قرار بگیرید بهتر است از جای خود بلند شوید و ورزش کنید. هر چه زودتر ورزش را آغاز کنید بهتر است. دانشمندان دریافته‌اند که افرادی که در دوران میانسالی خود ورزش می­‌کنند در ۲۰ سال بعد در مقایسه با افراد مشابهی که فعالیت ندارند کمتر دچار کوچک شدگی مغز می‌شوند.

تغییر روش

متخصصین اعصاب می­‌گویند مغز مثل عضلات است اگر هر چه بیشتر از آن استفاده کنید قوی‌تر می­شود. اگر از مغز خود کارهای ذهنی بکشید آن را بزرگتر و قوی‌تر نگه می‌دارد و می‌­تواند به رشد نورون‌های جدید کمک کرده و مسیرهای جدید را کاملا تا سنین بالا به وجود آورد. سعی کنید عادت‌های نامطلوب خود را کنار بگذارید. از دست دیگر خود استفاده کنید. یک زبان جدید یاد بگیرید. معما حل کنید. تلاش کنید موسیقی یاد بگیرید. تلاش کنید در سمت مخالف تخت بخوابید اما مهمترین نکته این است که از عادت کردن دوری کرده و روزمرگی خسته کننده خود را کنار بگذارید.

مکمل ها و پروبیوتیک‌ها

درست همان طور که وجود ویتامین B12 در غذائی که می­‌خوریم اهمیت دارد مکمل‌های ویتامین B می‌توانند به نبرد با کوچک شدگی بپردازند. محققین با تقسیم کردن ۱۵۶ بزرگسالی که در سنین بالا قرار داشته‌اند در گروه‌هایی که به طور روزانه ویتامین B مصرف می­کرده‌اند و کسانی که آن را مصرف نمی­کرده‌اند در یک دوره ۲ ساله به بررسی این موضوع بپردازند. اسکن های MRI مغزی نشان داده است که گروه ویتامین B دارای کوچک شدگی مغزی بسیار کمتری بوده و این موضوع نشان می­‌دهد ویتامین B ممکن است در به تاخیر انداختن آتروفی مغزی یا حتی افزایش سایز مغز موثر باشد. ویتامین B می­‌تواند سطوح خونی آمینواسید هوموسیسئین را پائین نگه دارد. این عامل با کوچک شدگی مغز و همچنین بیماری قلبی و سکته‌ها در ارتباط است.

غذاهای تخمیری و مکمل‌های پروبیوتیک به تقویت تولید گروه کامل ویتامین‌های B کمک می‌­کند این ویتامین‌ها به طور پیوسته داخل روده شما تولید می‌­شوند. پروبیوتیک‌ها باکتری‌های مفیدی هستند که به سلامت سیستم هاضمه شما با کنترل رشد باکتری‌های مضر کمک می‌­کنند. ماست و غذاهای خامی که به صورت ارگانیک پرورش داده شده‌اند از منابع بسیار خوب پروبیوتیک‌ها هستند. گروه دیگری از پروبیوتیک‌ها نیز وجود دارند که به عنوان نوعی تقویت کننده یا بارورکننده پروبیوتیک‌ها عمل می‌­کنند.

استرس را کاهش دهید و بهتر بخوابید

میزان حل مشکلات مرتبط با سلامت که می‌توان با بهره‌گیری از خواب بهتر و مدیریت استرس از آنها کاست حیرت انگیز است. این مساله در رابطه با آتروفی مغزی نیز مصداق دارد. خواب برای مغز لازم است تا بتواند از شر ضایعات خلاص شود. سلول‌های مغزی در هنگامی که ما خواب هستیم تا حدود ۶۰ درصد چروک می­‌خورند تا ضایعات سلولی را به شکلی موثرتر دفع کنند بنابراین هر چه بیشتر بخوابیم بهتر است.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *