کم خوابی و بی خوابی شبانه؛ علت، علائم و درمان

بیشتر افراد در برخی مواقع با مشکلات خواب و بی‌خوابی مواجه می‌شوند اما برای برخی افراد، بی‌خوابی می‌تواند تمام جوانب زندگی آنها مانند سلامت فیزیکی، سلامت روان و ارتباطات آنها را تحت تأثیر قرار دهد. در برخی موارد، علت بی‌خوابی همیشه به راحتی مشخص نمی‌شود اما در برخی موارد، ممکن است برخی علت‌های کم‌خوابی و بی‌خوابی مشخص باشد. بی‌خوابی ممکن است کوتاه مدت باشد مثلاً به مدت چند شب یا چند هفته ادامه یابد. در برخی دیگر از موارد ممکن است بی‌خوابی مزمن بوده و به مدت چند ماه یا چند سال ادامه یابد. درمان بی‌خوابی به علت ایجادکننده آن بستگی دارد.

بی‌خوابی اگر در افراد مبتلا بیش از سه تا چهار هفته طول کشید باید ملاحظات مغز و اعصاب را در نظر گرفت. همچنین اگر این مشکل مدت کمتری طول کشید ولی در فعالیت‌ها و توانایی‌های روزمره فرد تأثیر گذاشت باید این ملاحظات را در نظر گرفت. معمولاً تا کنون فردی برای ابتلا به بی‌خوابی در بیمارستان بستری نشده است. بی‌خوابی حاد ممکن است نیازی به درمان نداشته باشد. بی‌خوابی خفیف غالباً با تمرین عادات خوب خواب قابل پیشگیری یا درمان است. اگر بی‌خوابی به دلیل خستگی و خواب‌آلوده بودن در طول روز باعث اختلال در فعالیت‌های روزمره شما شده است متخصص مغز و اعصاب می‌تواند داروهایی را برای مصرف در یک دوره زمانی کوتاه برای شما تجویز نماید. جهت دریافت نوبت مشاوره و یا رزرو وقت با متخصص مغز و اعصاب تماس بگیرید.

انواع


بی‌خوابی معمولاً به سه دسته تقسیم می‌شود:

  • بی‌خوابی گذرا: زمانی اتفاق می‌افتد که علائم آن تا سه روز ادامه یابد.
  • بی‌خوابی حاد: که به آن بی‌خوابی کوتاه مدت نیز گفته می‌شود و علائم آن به مدت چندین هفته ادامه می‌یابد.
  • بی‌خوابی مزمن: این نوع بی‌خوابی چندین ماه و در برخی موارد چندین سال ادامه می‌یابد. بیشتر بی‌خوابی‌های مزمن به دلیل علل جانبی دیگر ناشی از ابتلا به برخی بیماری‌های ایجاد می‌شوند.

علل بی‌خوابی


برخی علل بی‌خوابی حاد عبارتند از:

  • استرس زیاد (از دست دادن یا تغییر شغل، مرگ عزیزان، طلاق، جابجایی)
  • بیماری
  • ناراحتی‌های فیزیکی یا روانی و عاطفی
  • عوامل محیطی مانند سر و صدا، نور یا دمای بالا (گرم یا سرد) که باعث ایجاد اختلالات خواب می‌شود.
  • مصرف برخی داروها (برای مثال داروهای درمان سرماخوردگی، آلرژی، افسردگی، بالا بودن فشار خون و آسم) ممکن است باعث ایجاد اختلال در خواب شوند.
  • اختلال در برنامه خواب معمولی (برای مثال مسافرت‌های طولانی و تغییر روز و شب)

برخی علل ابتلا به بی‌خوابی مزمن عبارتند از:

  • افسردگی و یا اضطراب
  • استرس‌های مستمر و مزمن
  • درد و ناراحتی در شب

علائم


بی‌خوابی خود نشانه ابتلا به برخی بیماری‌های زمینه‌ای است. به هر حال، بسیاری از علائم و نشانه‌های همراه با بی‌خوابی عبارتند از:

  • اختلال در خواب شبانه
  • راه رفتن در خواب
  • بیدار شدن زودتر از موعد مقرر
  • احساس خستگی پس از خواب شبانه
  • احساس خستگی و خواب‌آلودگی در طول روز
  • تحریک‌پذیری، افسردگی یا اضطراب
  • عدم تمرکز و توجه
  • ناهماهنگی، افزایش اشتباهات و تصادفات
  • سردردهای تنشی (احساسی مانند فشار در اطراف سر)
  • مشکل در اجتماعی شدن
  • علائم مرتبط با دستگاه گوارش
  • نگرانی در مورد خوابیدن

بی‌خوابی باعث ایجاد علائم دیگر نیز می‌شود. فرد مبتلا ممکن است زمانی که بیدار می‌شود احساس خواب‌آلودگی داشته و شاداب نباشد و ممکن است در طول روز نیز احساس خواب‌آلودگی و خستگی داشته باشد. مشکلات تمرکز و توجه درد انجام وظایف نیز ممکن است در برخی افراد مبتلا به بی‌خوابی دیده شود.

تشخیص بی‌خوابی


اگر فردی فکر می‌کند که به بی‌خوابی مبتلا شده است، باید به پزشک مراجعه کنید. معاینات بالینی روی شما انجام شده و سوابق پزشک و سوابق خواب شما مورد بررسی قرار می‌گیرد. ممکن است از بیمار خواسته شود تا برنامه خواب خود را به مدت یک تا دو هفته ثبت کند تا الگوی خواب او و احساسات روزانه او مشخص شود.

اقدامات درمانی بی‌خوابی


به طور عمومی، بی‌خوابی گذرا زمانی که محرک زمینه‌ای آن برطرف یا اصلاح شود از بین می‌رود. بیشتر افراد زمانی که بی‌خوابی آنها مزمن می‌شود به دنبال درمان آن می‌روند. تمرکز اصلی درمان بی‌خوابی باید بر پیدا کردن علت آن معطوف شود. زمانی که دلیل آن شناسایی شد، می‌توان مشکل زمینه‌ای را مدیریت و کنترل کرد زیرا با این کار علت ابتلا به بی‌خوابی برطرف می‌شود. درمان علائم بی‌خوابی بدون دانستن علت اصلی آن معمولاً موفقیت‌آمیز نخواهد بود. در بیشتر موارد، در صورتی که علل پزشکی و روانپزشکی به درستی ارزیابی و درمان شود، بی‌خوابی‌های مزمن ناشی از آنها نیز از بین می‌رود. روش‌های درمانی زیر همراه با درمان‌هایی که مستقیماً برای معالجه علل پزشکی و روانپزشکی بی‌خوابی به کار برده می‌شوند مورد استفاده قرار می‌گیرند. همچنین برخی روش‌های درمانی نیز برای معالجه اختلالات بی‌خوابی اولیه توصیه می‌شوند. معمولاً در درمان بی‌خوابی هم جنبه پزشکی و هم جنبه غیرپزشکی (غیر دارویی) در نظر گرفته می‌شود. بهترین روش درمان، درمانی است که مبتنی بر حل مشکلات زمینه‌ای باشد. مطالعات نشان می‌دهد که ترکیب درمان‌های دارویی و غیر دارویی برای درمان بی‌خوابی موفقیت‌آمیزتر است.

داروها

داروهای تجویزی زیادی برای درمان بی‌خوابی وجود دارد. معمولاً توصیه می‌شود که این روش درمانی به تنهایی به کار برده نشود و درمان‌هایی که با روش‌های غیر دارویی و غیرپزشکی همراه باشند از موفقیت بیشتری برخوردار خواهند بود. در یک مطالعه، مشخص شده زمانی که داروهای آرام‌بخش در ترکیب با رفتار درمانی به کار رفته‌اند بیشتر بیماران نسبت به افرادی که این داروها را به تنهایی مصرف می‌کرده‌اند راحت‌تر توانسته‌اند مصرف درآور را قطع کنند. درمان‌های پزشکی برای بی‌خوابی شامل موارد زیر می‌شود:

  • قرص‌های تجویزی خواب
  • داروهای ضدافسردگی
  • داروهای خواب‌آور بدون نیاز به نسخه پزشک
  • آنتی‌هیستامین‌ها
  • ملاتونین
  • راملتئون

بهداشت خواب

در بسیاری از موارد ابتلا به بی‌خوابی مزمن با رعایت صحیح بهداشت و تغییر عادات خواب، بیماران بهبود یافته‌اند. بهداشت خواب مجموعه‌ای از عادات و تشریفات زمان خواب در هنگام شب است که به بهبود کیفیت خواب کمک می‌کند.

درمان‌های رفتار شناختی برای بی‌خوابی

درمان‌های رفتار شناختی برای بی‌خوابی؛ افکار و باورهایی که بیمار را از خوب خوابیدن بازمی‌دارد کاهش می‌دهد. همچنین به بیمار کمک می‌کند تا روش‌هایی که به وی در بهتر خوابیدن کمک می‌کند را یاد بگیرد. درمان‌های رفتار شناختی شامل روش‌هایی است که به کمک آنها استرس کاهش می‌یابد، آرامش افزایش یافته و برنامه خواب مدیریت می‌شود.

پیشگیری


عادات خوب خواب که به آن بهداشت خواب نیز گفته می‌شود می‌تواند به فرد در خوب خوابیدن و غلبه بر بی‌خوابی کمک کند. برخی از این عادات عبارتند از:

  • سعی در خوابیدن در یک موقع مشخص در هنگام شب و بیدار شدن در یک زمان مشخص در هنگام صبح. سعی در چرت نزدن در هنگام روز زیرا چرت ممکن است باعث کاهش خواب شب شود.
  • اجتناب از استفاده از تلفن همراه و وسایل الکترونیکی کتاب خواندن که باعث روشن بودن فضا قبل از خواب می‌شود. این کار ممکن است به خواب رفتن را دشوارتر کند.
  • پرهیز از مصرف کافئین و نیکوتین در هنگام روز. کافئنین و نیکوتین محرک بوده و می‌توانند باعث بی خوبی یا کم‌خوابی شوند.
  • به طور مرتب و منظم روزش کنید. سعی کنید در نزدیک ساعات خوابیدن ورزش نکنید زیرا این کار می‌تواند محرک باشد و باعث کم‌خوابی یا بی‌خوابی شود. متخصصین توصیه می‌کنند که حداقل ۳ تا ۴ ساعت قبل از خوابیدن ورزش کنید.
  • در طول روز غذاهای سنگین نخورید. خوردن غذای سبک قبل از خواب ممکن است به بهبود کیفیت خواب فرد کمک کند.
  • اتاق خواب راحتی داشته باشید. اتاق خواب باید تاریک، ساکت و نه گرم و نه سرد باشد. اگر با نور مشکل دارید می‌توانید از ماسک استفاده کنید. اگر با سر و صدا مشکل دارید می‌توانید از گوش بند، پنکه یا دستگاه‌های تولیدکننده نویز سفید استفاده کنید که بتوانند صداهای مزاحم را بپوشانند.
  • از یک برنامه منظم قبل از خواب استفاده کنید. کتاب بخوانید، به موزیک گوش دهید یا دوش بگیرید.
  • از رختخواب برای کاری غیر از خوابیدن استفاده نکنید.
  • اگر نمی‌توانید بخوابید یا خوابتان نمی‌آید برخیزید، کتاب بخوانید یا کاری انجام دهید که احساس خوب بر شما چیره شود.
  • اگر فکر می‌کنید که دراز می‌کشید و موضوعی باعث نگرانی شما می‌شود سعی کنید یک لیست از کارهایی که باید انجام دهید قبل از خوابیدن تهیه کنید. این کار به شما کمک می‌کند تا بر مواردی که باعث نگرانی شما در هنگام خواب می‌شود تمرکز و توجه نکنید.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *