کاربرد سی تی اسکن در تشخیص بیماری های مغز و اعصاب

پزشک ممکن است دستور انجام سی تی اسکن سر و مغز را برای گرفتن عکس‌های تفصیلی و آنالیز ساختار داخلی سر بدهد. اسکن توموگرافی کامپیوتری (سی تی اسکن) برای گرفتن عکس‌های سه بعدی از برخی قسمت‌های بدن نیز استفاده می‌شود. بسیاری از قسمت‌های سر از جمله جمجمه، مغز و سوکت چشم‌ها را می‌توان در عکس‌های گرفته‌شده به روش سی تی اسکن دید. این نوع از اسکن غالباً به عنوان سی تی اسکن جمجمه‌ای، اسکن مغزی، اسکن سر یا اسکن جمجمه نیز شناخته می‌شود.

سی تی اسکن مغز و سر می‌تواند در فرایندهایی مانند بیوپسی به متخصص مغز و اعصاب کمک کند. این عکس‌ها برای برنامه‌ریزی برخی درمان‌ها و عمل‌های جراحی از اهمیت زیادی برخوردار هستند همچنین پس از انجام این فرایندهای درمانی مشخص می‌کند که پاسخ بدن به آنها چگونه بوده است. در صورت قطعی شدن تشخیص، متناسب با مشکل و بیماری، روش‌های درمانی مناسب به کار گرفته خواهند شد. در برخی موارد، آزمایش‌های تکمیلی مانند آسپیراسیون با سوزن کوچک سر یا توده گردنی، لارنگوسکوپی یا اولتراسوند تیروئید ممکن است برای کمک به تشخیص و تعیین میزان گستردگی بیماری نیز انجام شوند. جهت دریافت نوبت مشاوره و یا رزرو وقت با متخصص مغز و اعصاب تماس بگیرید.

کاربردهای سی تی اسکن مغز


  • برای تشخیص التهاب، تومورها و توده‌های دیگر و ناهنجاری‌های دیگر در ناحیه سر و گردن مانند دهان، زبان، غدد بزاق، گلو (لوزه)، سینوس‌ها، حفره‌های بینی، تارهای صوتی (حنجره) و گوش
  • برای بررسی علت از دست رفتن شنوایی، تشخیص آسیب‌دیدگی‌های استخوانی یا آسیب‌دیدگی‌های بافت نرم در گوش، تأیید ناهنجاری‌های حلزونی گوش (لوله مخروطی شکل در گوش داخلی) و تشخیص افراد واجد شرایط برای کاشت حلزون گوش
  • برای تشخیص میزان گستردگی تومورهای سر و گردن قبل از درمان سرطان و برای بررسی عود دوباره آنها پس از درمان سرطان
  • برای تشخیص خونریزی و آسیب‌دیدگی مغز و شکستگی جمجمه در بیمارانی که از ناحیه سر دچار آسیب‌دیدگی شده‌اند.
  • برای مشخص کردن محل خونریزی در مغز به دلیل پارگی یا نشت آناریسم در بیمارانی که به سر دردهای ناگهانی و شدید مبتلا شده‌اند.
  • برای مشخص کردن محل لختگی خون یا خونریزی در مغز در بیمارانی که علائم سکته مغزی در آنها دیده شده است.
  • برای تشخیص بزرگ شدن حفره‌های مغزی (بطن‌ها) در بیماران مبتلا به هیدروسفالی
  • برای تشخیص بیماری و ناهنجاری‌های جمجمه‌ای
  • برای ارزیابی غده هیپوفیز، غده پینه آل و سینوس‌ها
  • برای کمک به تشخیص علت سر دردها، ضعف‌های بدون دلیل یا تغییر وضعیت روحی

آماده‌سازی


اگر بیمار باردار یا مشکوک به بارداری باشد باید پزشک قبل از معاینه از این موضوع اطمینان حاصل کند. تشعشع پرتو اشعه ایکس در سی تی اسکن (C T) باعث ایجاد نقص‌های مادرزادی در جنین می‌شود. اگر بیمار باید حتماً سی تی اسکن مغز را انجام دهد، باید برای به حداقل رساندن قرار گرفتن جنین در معرض این پرتوها اقدامات احتیاطی لازم انجام شود. سی تی اسکن ممکن است با ماده کنتراست یا بدون استفاده از آن انجام شود. ماده کنتراست رادیولوژیست را قادر می‌سازد تا تصاویر داخلی بدن را مشاهده کند. برخی بیماران نباید از مواد کنتراست حاوی ید استفاده کنند. اگر بیمار مشکل کلیوی داشته باشد باید در زمان رزرو نوبت به مسئول مرکز اطلاع دهید تا اسکن را بدون استفاده آر ماده کنتراست انجام دهد یا از روش‌های تصویربرداری جایگزین استفاده کنید. اگر پزشک دستور انجام سی تی اسکن را بدون استفاده از ماده کنتراست بدهد، بیمار می‌تواند غذا خورده و بیاشامد و داروهای مصرفی را قبل از انجام آزمایش میل کند. اگر پزشک سی تی اسکن را با استفاده از ماده کنتراست انجام دهد بیمار باید از سه ساعت قبل از انجام اسکن از خوردن و آشامیدن خودداری کند. افراد مبتلا به دیابت باید سه ساعت قبل از انجام سی تی اسکن یک صبحانه یا ناهار جزئی میل کند. متناسب با داروهای مصرفی برای کنترل دیابت ممکن است از بیمار خواسته شود تا مدت ۴۸ ساعت بعد از انجام اسکن از ادامه مصرف این داروها خودداری کند. همه جواهرات و زیورآلات با ارزش خود را درآورده و در منزل نگهدارید.

فرایند سی تی اسکن


سی تی اسکن (C T) ممکن است به صورت سرپایی انجام شود یا به عنوان بخشی از درمان در افرادی که در بیمارستان بستری هستند به انجام برسد. نحوه انجام این فرایندها به میزان زیادی به وضعیت بیمار و تشخیص پزشک بستگی دارد. معمولاً برای انجام سی تی اسکن مراحل زیر انجام می‌شود:
ممکن است از بیمار خواسته شود تا لباس بیمارستان را بپوشد. اگر بیمار باید این فرایند را با ماده کنتراست انجام دهد، این کار با استفاده از تزریق ماده کنتراست در وریدهای دست یا بازو انجام می‌شود. برای ماده کنتراست خوراکی، ممکن است پزشک ماده کنتراست را آماده کرده تا شما آن را بخورید. سپس بیمار باید روی تخت اسکن که به مست یک ورودی دایره‌ای بزرگ دستگاه سی تی اسکن (C T) حرکت داده می‌شود دراز بکشد. برای پیشگیری از حرکت در هنگام انجام فرایند از بالش‌ها و بندها استفاده می‌شود.
تکنسین در اتاقی که کنترل‌کننده‌های دستگاه در آن قرار گرفته است مستقر می‌شود. به هر حال، بیمار تحت نظر و دید مستقیم تکنسین قرار دارد. بلندگوهایی در دستگاه تعبیه شده که از این طریق تکنسین با بیمار ارتباط برقرار می‌کند. بیمار نیز به یک کلید صوتی دسترسی دارد تا بتواند با تکنسین صحبت کرده و هر گونه مشکل احتمالی را در هنگام انجام فرایند به او اطلاع دهد. تکنسین در کل زمان انجام فرایند بیمار را دیده و با وی ارتباط مستمر دارد. زمانی که اسکنر شروع به چرخش دور بیمار می‌کند، اشعه ایکس به مدت بسیار کوتاهی از بدن بیمار عبور می‌کند و وی صدای تق‌تقی را می‌شنود که عادی است. اشعه ایکسی که به وسیله بافت بدن جذب شده است به وسیله اسکنر تشخیص داده شده و به کامپیوتر منتقل می‌شود. کامپیوتر اطلاعات را به تصاویری تبدیل می‌کند که رادیولوژیست می‌تواند آنها را تفسیر کند. بیمار باید در هنگام انجام فرایند کاملاً ثابت باشد. ممکن است از بیمار خواسته شود که نفس خود را در برخی مواقع در هنگام انجام فرایند حبس کند. زمانی که فرایند اسکن به طور کامل انجام شد، بیمار از دستگاه اسکنر خارج می‌شود. اگر خط داخل وریدی برای مدیریت ماده کنتراست به وی وصل باشد برداشته می‌شود.
با این که انجام فرایند سی تی اسکن (C T) دردناک نیست، ثابت و بدون حرکت خوابیدن در هنگام انجام فرایند ممکن است کمی ناراحت‌کننده و دردناک باشد به خصوص در موارد که فرد به تازگی دچار آسیب‌دیدگی شده باشد یا عمل‌های جراحی تهاجمی انجام داده باشد. تکنسین از ابزار راحت برای تکمیل سریع فرایند و کاهش ناراحتی و درد استفاده می‌کند.

بعد از سی تی اسکن


اگر از ماده کنتراست استفاده شده باشد، بیمار باید مایعات شفاف بنوشید تا از کم‌آبی بدن جلوگیری شده و به شستشوی ماده از بدن کمک کند. بیمار می‌تواند بلافاصله پس از انجام آزمایش  سی تی اسکن به فعالیت‌های روزمره خود پرداخته و رژیم غذایی معمول خود را ادامه دهد. خون ممکن است در زیر پوست محل تزریق ماده کنتراست جمع شده و لخته شود (هماتوم)؛ این عارضه بدون ضرر بوده و خودبه‌خود بهبود می‌یابد. برای هماتوم‌های بزرگ که باعث تورم و ناراحتی می‌شوند، می‌توان در وهله اول از یخ استفاده کرد و ۲۴ ساعت پس از انجام فرایند سی تی اسکن از کمپرس مرطوب گرم برای کمک به رفع لختگی خون استفاده کرد. واکنش‌های آلرژیک تأخیری به ماده کنتراست ممکن است ۲ تا ۶ ساعت پس از انجام فرایند بروز کند. در صورت بروز این اتفاق پزشک برای راحتی شما آنتی‌هیستامین یا داروهای استروئیدی تجویز می‌کند.

خطرات احتمالی


ممکن است بیمار از پزشک در مورد مقدار اشعه تابیده شده به بدن در هنگام انجام فرایند سی تی اسکن و خطرات احتمالی انجام آن بخواهد سؤالاتی بپرسد. بهتر است بیمار سابقه قرار گرفتن در معرض اشعه مانند سی تی اسکن‌های انجام‌شده قبلی و انواع دیگر اشعه ایکس ثبت کرده تا بتواند به پزشک ارائه دهد. خطرات احتمالی ناشی از قرار گرفتن در معرض اشعه سی تی اسکن (C T) ممکن است به تعداد تجمعی معاینات انجام‌شده با اشعه ایکس و یا درمان‌های بلندمدت مرتبط باشد. اگر چه زمان قرار گرفتن در معرض اشعه کوتاه است اما بیمار در معرض مقدار بیشتری اشعه ایکس نسبت به عکس‌برداری معمولی به وسیله اشعه ایکس قرار می‌گیرد. برخی افراد ممکن است به رنگ کنتراست بر پایه ید واکنش‌های آلرژیک نشان دهند که علائم آن حالت تهوع، عطسه، کهیر و در برخی موارد واکنش‌های مهلک به نام شوک آنافیلاکسی می‌شود. امکان انجام مراقبت‌های فوری و تجهیزات مورد نیاز در مرکز وجود دارد.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *