مشکلات و اختلالات خواب کودکان و بزرگسالان و درمان

اختلال خواب به معنی تغییر خواب است. اختلال خواب بر سلامت کلی فرد و کیفیت زندگی او اثر می‌گذارد. برخی از علائم و نشانه‌های اختلال خواب شامل خواب آلودگی شدید در طول روز، تنفس نامنظم یا افزایش حرکت در خواب، و مشکل در خواب رفتن است.

اختلال خواب انواع مختلفی دارد. اختلالات خواب به سه گروه تقسیم می‌شود. این سه گروه دلیل ایجاد اختلالات خواب و نحوه‌ی تاثیر اختلالات خواب بر فرد را توضیح می‌دهند. اختلالات خواب با توجه به رفتار، مشکلات موجود در سیکل طبیعی خواب و بیداری، مشکل تنفس، سختی خواب یا میزان خواب آلودگی فرد در طول روز دسته بندی می‌شوند. روش‌های بسیاری برای تشخیص اختلالات خواب وجود دارد. معمولا پزشکان پس از تشخیص صحیح اختلالات خواب، قادر خواهند بود اکثر اختلالات خواب را درمان کنند.

اختلالات خواب به مشکلات فیزیکی و احساسی مربوط است. ممکن است مشکلات خواب به سلامت ذهنی آسیب رسانده یا باعث تشدید مشکلات ذهنی شود. اختلال خواب یکی از نشانه‌‌های مشکلات ذهنی است. اگر روش‌های خود درمانی مختلفی را امتحان کرده و موفقیت‌آمیز نبوده است، بهتر است به یک متخصص اعصاب مراجعه کنید. پزشک با استفاده از وسایل نمایش دهنده‌ای که به بدن وصل می‌شود، الگوی خواب، امواج مغزی، ضربان قلب، حرکات سریع چشم و موارد دیگر را مشاهده می‌کند. سپس متخصص اعصاب در صورت نیاز برنامه درمان مناسب را برای بیمار طراحی می‌کند. جهت دریافت نوبت مشاوره و یا رزرو وقت با متخصص مغز و اعصاب تماس بگیرید.

انواع


برخی از انواع اختلالات خواب عبارتند از:

بی‌خوابی

بی‌خوابی یک اختلال خواب است که در آن افراد در خواب رفتن یا خواب ماندن مشکل دارند. افراد مبتلا به بی‌خوابی یک یا چند مورد از علائم زیر را دارند:

  • در طول شب بیدار می‌شوند و به سختی دوباره به خواب می‌روند.
  • صبح خیلی زود بیدار می‌شوند.
  • صبح‌ها سرحال نیستند.
  • در طول روز حداقل یکی از مشکلات خستگی، خواب آلودگی، اختلال خلقی، یا مشکل تمرکز ناشی از خوب نخوابیدن را دارند.

طول دوره‌ی ابتلا به بی‌خوابی و دفعات تکرار آن در بین افراد، متفاوت است. ممکن است بی‌خوابی بدون دلیل و یا در اثر مشکلات پزشکی یا روانی ایجاد شده باشد. بی‌خوابی ممکن است کوتاه مدت (حاد) یا بلند مدت (مزمن) باشد. ممکن است بی‌خوابی بیاید و برود و ممکن است بیمار دوره‌ای از زمان را بی‌خوابی نداشته باشد. بی‌خوابی حاد از یک شب تا چند هفته طول می‌کشد. زمانی که بی‌خوابی به مدت سه ماه یا بیشتر و سه شب در هر هفته  اتفاق افتد، آن را بی‌خوابی مزمن گویند.

آپنه خواب

آپنه خواب که یک اختلال خواب جدی است زمانی اتفاق می‌افتد که تنفس فرد در خواب قطع شود. افراد مبتلا به آپنه خواب درمان نشده، مرتبا در خواب دچار قطعی نفس می‌شوند. دو نوع آپنه خواب وجود دارد: انسدادی و مرکزی. آپنه خواب انسدادی (OSA) رایج‌تر است. آپنه خواب انسدادی در اثر انسداد راه هوا و معمولا زمانی ایجاد می‌شود که بافت نرم پشت گلو در هنگام خواب از کار افتد. در آپنه خواب مرکزی (CSA)  راه هوایی مسدود نمی‌شود اما مغز به بدن دستور نمی‌دهد که نفس بکشد. این نوع آپنه را آپنه مرکزی می‌نامند زیرا در اثر عملکرد سیستم عصبی مرکزی ایجاد می‌شود. علائم آپنه خواب انسدادی (OSA) شامل خر و پف، خواب آلودگی در طول روز، خستگی، بیقراری در خواب، نفس نفس زدن در خواب و مشکل تمرکز است. افراد مبتلا به آپنه خواب مرکزی (CSA) ممکن است برای دریافت اکسیژن نفس نفس بزنند اما اکثرا از بیدار شدن مکرر در شب شکایت می‌کنند.

سندرم پاهای بی قرار

سندرم پاهای بی قرار (RLS) اختلالی است که باعث نیاز شدید و غیر قابل مقاومت برای حرکت پاها می‌شود. سندرم پاهای بی قرار در اثر قرارگیری در حالت استراحت مثل دراز کشیدن یا نشستن طولانی مدت در یک حالت، مانند رانندگی یا نشستن در تئاتر به وجود می‌آید. RLS معمولا عصرها ایجاد می‌شود و خوابیدن یا خواب ماندن را با مشکل روبرو می‌کند. سندرم پاهای بی قرار باعث خواب آلودگی در طول روز، حساسیت پذیری و مشکل تمرکز می‌شود. معمولا، افراد مبتلا به سندرم پاهای بی قرار باید برای کاهش این حس آزار دهنده، کمی راه بروند و پاهایشان را تکان دهند.

حمله خواب

حمله خواب یک اختلال عصبی در تنظیم خواب است که بر کنترل خواب و بیداری تاثیر می‌گذارد. افراد مبتلا به حمله خواب در طول روز خواب آلود بوده و دچار دوره‌های متناوب و غیر قابل کنترل خوابیدن در طول روز می‌شوند. این حملات خواب ناگهانی در حین انجام هر نوع فعالیت و در هر ساعتی از روز اتفاق می‌افتد. برخی از بیماران مبتلا به حمله خواب، در هنگام خنده یا احساسات دیگر، دچار ضعف عضلانی خواهند شد. حمله خواب معمولا در سنین ۱۵ تا ۲۵ سالگی شروع می‌شود اما ممکن است در هر سنی آشکار شود. در بسیاری از موارد، حمله خواب تشخیص داده نشده و بنابراین درمان نمی‌شود.

عوارض


خواب به مغز کمک می‌کند که بتواند عملکرد مناسبی داشته باشد. نداشتن خواب کافی یا خواب بی کیفیت نتایج بسیاری در بر دارد. آشکارترین نتیجه‌ی خواب ناکافی شامل خستگی و کاهش انرژی، حساسیت و مشکل تمرکز است. توانایی تصمیم گیری و اخلاق فرد نیز تحت تاثیر کیفیت خواب قرار می‌گیرند. مشکل خواب معمولا با اضطراب و افسردگی ایجاد می‌شود. کمبود خواب و خواب زیاد به بسیاری از مشکلات مزمن پزشکی، همچون بیماری قلب و دیابت مربوط است. همچنین اختلال خواب یک نشانه‌ی اخطار دهنده‌ برای مشکلات عصبی و قلبی، همچون نارسایی احتقانی قلب، استئوآرتریت و بیماری پارکینسون است.

تشخیص


اگر فرد به وجود اختلال خواب مشکوک شد، باید علائم خود را به یک پزشک بگوید. پزشک یک معاینه فیزیکی انجام می‌دهد و از بیمار می‌خواهد مشکلات خواب خود را توضیح دهد. ثبت زمان‌های خواب در یک دفترچه نیز برای پزشک مفید است. برخی از بیماری‌ها باعث آشفتگی خواب می‌شوند، بنابراین پزشک آزمایش‌هایی تجویز می‌کند تا وجود دیگر بیماری‌ها را رد کند.

اگر پزشک به وجود اختلال خواب در بیمار شک کند، یک پلی سومنوگرافی (تست خواب) روی او انجام می‌دهد. تست خواب یا پلی سومنوگرافی آزمایشی چندگانه است که زمانی که بیمار خواب است، فعالیت‌های فیزیکی خاصی را به طور الکتریکی منتقل و ثبت می‌کند. مطالعه خواب را می‌توان برای برخی از بیماران در خانه نیز انجام داد. موارد ثبت شده به داده‌هایی تبدیل می‌شوند که توسط یک پزشک واجد صلاحیت‌ بررسی و تجزیه و تحلیل می‌شود تا مشخص شود که آیا فرد به اختلال خواب دچار است یا خیر.

درمان


در این قسمت مهم‌ترین اختلالات خواب که از دارو به عنوان اولین روش درمان آنها استفاده می‌شود و توضیح مختصری در مورد هر کدام آمده است.

  • بی خوابی: برای درمان این اختلال از داروی هیپنوتیک استفاده می‌شود. داروی هیپنوتیک باعث خواب رفتگی و خواب ماندن فرد می‌شود.
  • حمله خواب: برای کاهش اثرات خواب آلودگی در طول روز از داروهای محرک و برای مبارزه با دیگر علائم حمله خواب مانند کاتاپلکسی (هیپنوتیزم حیوانی)، فلج خواب، و توهمات خواب از داروهای ضد افسردگی استفاده می‌شود. همچنین معمولا برای افراد مبتلا به حمله خواب داروهایی محرک خواب تجویز می‌شود تا کیفیت خواب فرد را بهبود بخشد.
  • حرکت دوره‌ای اعضای بدن: برای درمان این اختلال، دارو مناسب است اما فقط زمانی که این اختلال با اختلالات دیگر همراه باشد از دارو استفاده می‌شود.
  • اختلال رفتار در خواب REM (حرکت سریع چشم): معمولا برای درمان این اختلال، داروهایی مانند کلونازپام موثر هستند و اگر این داروها موثر نبودند، می‌توان از داروهای دیگر برای کنترل رفتار استفاده کرد.
  • سندرم پاهای بی قرار: داروهایی برای درمان سندرم پاهای بی قرار وجود دارد که می‌توانند همراه با دیگر داروهای کاهش دهندهی علائم سندرم پاهای بی قرار مصرف شوند.
  • راه رفتن در خواب: داروهایی مانند داروهای مسکن و داروهای ضد افسردگی برای درمان راه رفتن در خواب مفید هستند.

درمان خانگی


با اینکه برای برخی از اختلالات خواب باید به پزشک معاینه کرد، بیمار می‌تواند با رعایت بهداشت خواب برخی از مشکلات خواب را خود برطرف کند.

صرف نظر از مشکلات خواب، رعایت مداوم یک برنامه خواب، انجام ورزش به طور منظم، محدود کردن مصرف کافئین و نیکوتین، و مدیریت استرس در بلند مدت باعث خواب بهتر می‌شود.

ایجاد یک برنامه خواب منظم برای آماده سازی ذهن و بدن برای خواب مناسب است. اتاق خواب باید آرام، تاریک و خنک باشد. از خوردن غذای سنگین و مایعات زیاد در شب خودداری کنید، یک دوش آب گرم بگیرید، مطالعه کنید یا به یک موسیقی آرامبخش گوش داده و حداقل یک ساعت قبل از خواب، تلویزیون را خاموش کنید.

وقتی افراد در شب بیدار می‌شوند، باید دوباره بخوابند. چه فرد به اختلال خواب دچار باشد و چه نباشد، بیدار شدن کوتاه مدت در خواب کاملا طبیعی است. اگر فرد نتواند دوباره بخوابد، باید بر روی تنفس خود تمرکز کند، مدیتیشن انجام دهد، یا حرکات آرامش دهنده‌ی دیگری را انجام دهد. هر مطلب نگران کننده‌ای را یادداشت کنید و تصمیم بگیرید که نگرانی درباره آن را تا روز بعد که حل آن راحت‌تر خواهد بود به تعویق بیندازید.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *