مشکلات واختلالات یادگیری در کودکان: علت و درمان

ناتوانی‌های یادگیری یا اختلالات یادگیری یک اصطلاح کلی است که برای طیف مختلفی از مشکلات مربوط به یادگیری مورد استفاده قرار می‌گیرد. اختلال در یادگیری به هوش و یا انگیزه افراد مربوط نمی‌شود. بچه‌هایی که دچار این عارضه هستند، تنبل یا کندذهن نیستند. درواقع، اکثر آن‌ها همانند دیگران از هوش خوبی برخوردار هستند. به بیان ساده ساختار ذهنی آن‌ها متفاوت است، این تفاوت بر نحوه دریافت و پردازش اطلاعات آن‌ها تأثیر می‌گذارد. به‌عبارت‌دیگر، کودکان و بزرگسالانی که دچار اختلال یادگیری هستند، چیزها را به صورت متفاوت می‌بینند، می‌شنوند و یا درک می‌کنند. این امر می‌تواند در یادگیری اطلاعات و مهارت‌های جدید و همچنین استفاده از آن‌ها، اختلال ایجاد کند. شایع‌ترین اختلالات یادگیری شامل مواردی همچون اختلال در خواندن، نوشتن، حل مسائل ریاضی، استدلال کردن، گوش دادن و صحبت کردن می‌شود.

آیا فرزند شما با مدرسه رفتن مشکل دارد؟ آیا او از خواندن یک متن با صدای بلند، نوشتن یک انشاء یا حل یک مسئله ریاضی نگران است؟ درحالی‌که گاهی اوقات کودکان با انجام تکالیف خود مشکل پیدا می‌کنند، اگر ناحیه مربوط به یادگیری در مغز دچار اختلال بلندمدت شده باشد، ممکن است فرزند شما به اختلال در یادگیری مبتلا شود. به‌منظور جلوگیری از بدتر شدن شرایط آن، تشخیص و درمان به‌ موقع اختلال یادگیری مهم است. مراجعه به متخصص مغز و اعصاب اولین گام است. او می‌تواند نوع اختلال یادگیری فرزند شما را تشخیص دهد و متناسب با شرایط او دارو و یا درمان‌های دیگر را تجویز نماید. جهت دریافت مشاوره درزمینهٔ روش‌های تشخیص و درمان مشکلات یادگیری و یا رزرو نوبت می‌توانید با متخصص مغز و اعصاب تماس حاصل فرمایید.

علائم


سن پیش‌دبستانی

  •  مشکل در تلفظ کلمات
  •  مشکل در پیدا کردن کلمه مناسب
  •  دشوار بودن ساختن قافیه
  •  مشکل در یادگیری الفبا، اعداد، رنگ‌ها، اشکال، روزهای هفته
  •  مشکل بودن درک جهت‌ها یا یادگیری فعالیت‌های تکراری
  •  مشکل بودن کنترل مداد رنگی، مداد، قیچی، یا رنگ کردن درون خطوط
  •  مشکل بودن کار با دکمه‌ها، زیپ، قفل‌ها، بستن بندهای کفش

۵ الی ۹ سال

  •  اختلال در یادگیری رابطه بین حروف و اصوات
  •  قادر به ترکیب آواها برای ایجاد کلمات نیست.
  •  هنگام خواندن، کلمات پایه دچار اختلال می‌شود.
  •  کند بودن در یادگیری مهارت‌های جدید
  •  به‌طور مداوم در هجی کردن کلمات اشتباه کرده و اشتباهات را مکرر تکرار می‌کند.
  •  مشکل در یادگیری مفاهیم پایه ریاضی
  •  مشکل بودن گفتن ساعت و زمان و یادآوری رخدادهای متوالی

۱۰ تا ۱۳ سال

  •  مشکل بودن درک مطلب یا مهارت‌های ریاضی
  •  مشکل داشتن با سؤالات پاسخ باز و کلمات
  •  دوست‌نداشتن خواندن و نوشتن، اجتناب از خواندن با صدای بلند
  •  دست خط ضعیف
  •  ضعیف بودن مهارت نظم در آن‌ها (اتاق‌خواب، تکالیف، میز آن‌ها اغلب کثیف و نامرتب است.)
  •  مشکل در پی گیری بحث‌های کلاس درس و بیان افکار خود با صدای بلند
  •  بیان یک کلمه در یک متن، به صورت‌های مختلف

انواع


خوانش پریشی یا دیسلکسیا

ناتوانی‌های یادگیری در ارتباط با خواندن دو نوع هستند. اختلال اساسی در خواندن زمانی رخ می‌دهد که فرد در درک ارتباط بین صداها، حروف و کلمات دچار مشکل می‌شود و اختلال درک مطلب زمانی رخ می‌دهد که او نتواند معنای کلمات، عبارات و پاراگراف‌ها را درک کند. علائم اختلال در خواندن شامل موارد زیر است:

  •  مشکل در شناختن حروف و کلمات
  •  مشکل در درک کلمات و مفاهیم
  •  مشکل در خواندن سریع و روان‌خوانی
  •  ضعیف بودن دایره لغات عمومی

محاسبه پریشی یا دیسکلکیولیا

ناتوانی در یادگیری مهارت‌های ریاضی به میزان زیادی به سایر نقاط قوت و ضعف‌های کودک بستگی خواهد داشت. ناتوانی در یادگیری زبان، اختلالات بصری اختلال در تعیین توالی‌ها، حافظه یا سازمان‌دهی بر توانایی کودک در حل مسائل ریاضی مؤثر است. کودک مبتلا به اختلال یادگیری مفاهیم ریاضی، ممکن است در خصوص حافظه، سازمان‌دهی اعداد، علائم اصلی ریاضی و حقیقت اعداد (مانند ۵ + ۵ = ۱۰ یا ۵×۵ = ۲۵) مشکل داشته باشد. کودکان مبتلا به اختلالات یادگیری در ریاضی ممکن است با قواعد شمارش (مانند شمارش اعداد با مضرب ۲ یا ۵) یا بیان زمان و ساعت مشکل داشته باشند.

نوشتار پریشی یا دیسگرافییا

ناتوانی در یادگیری به صورت نوشتاری می‌تواند شامل اختلال جسمانی در نوشتن یا اختلال ذهنی در درک و ترکیب اطلاعات باشد. اختلال در نوشتن به مشکلاتی فیزیکی اشاره می‌کند که به شکل دادن کلمات و حروف مربوط می‌شود. ناتوانی در نوشتن بیانگر وجود اختلال در سازمان‌دهی افکار بر روی کاغذ است. علائم ناتوانی در یادگیری زبان نیز می‌تواند خود را به صورت اختلال در نوشتن نشان دهد، برخی از علائم آن عبارت‌اند از:

  •  اختلال در ترکیب و انسجام نوشته‌ها
  •  اختلال در رونوشت دقیق از کلمات و حروف
  •  ناهماهنگی املایی
  •  اختلال در سازمان‌دهی و ارتباط بین لغات

اختلال کنش پریشی یا دیسپرکسیا

اختلال حرکتی به مشکلات مربوط به حرکت و هماهنگی اشاره دارد که ممکن است خود را در مهارت‌های حرکتی ظریف (مانند برش، نوشتن) یا غیر ظریف (مانند دویدن، پریدن) نشان دهد. ناتوانی حرکتی گاهی اوقات ناتوانی برونداد نیز نامیده می‌شود، به این معنی که خروجی و برونداد اطلاعات از مغز دچار خدشه می‌شود. به‌منظور دویدن، پرش، نوشتن یا بریدن چیزی، مغز باید بتواند با اندام‌ها به‌خوبی ارتباط برقرار کند تا آن فعالیت را تکمیل کند. اگر کودکی به اختلال هماهنگی حرکتی مبتلا باشد، ممکن است در خصوص فعالیت‌هایی که نیازمند هماهنگی میان چشم و دست‌ها است، دچار مشکل شود، مانند: نگه‌داشتن مداد در دست و یا بستن دکمه‌های پیراهن.

زبان پریشی یا آفازیا دشگویی (دشواری در سخن گفتن) یا دیسفازیا

ناتوانی در یادگیری زبان و ارتباط برقرار گردن شامل اختلال در درک و یا تولید زبان گفتاری می‌شود. زبان نیز یک فعالیت برونداد محسوب می‌شود، زیرا نیازمند سازمان‌دهی اطلاعات و افکار در مغز است، سپس باید کلمات مناسب فراخوانی شوند تا به صورت شفاهی چیزی توضیح داد شده یا با شخص دیگری ارتباط برقرار شود. نشانه‌های اختلال در یادگیری زبان شامل وجود مشکل در مهارت‌های کلامی، از قبیل توانایی بازخوانی داستان و روانی در گفتار است، همچنین توانایی درک معنای کلمات، بخش‌هایی از گفتار، جهت‌ها و غیره را نیز شامل می‌شود.

اختلال در پردازش اطلاعات شنیداری و بصری

چشم‌ها و گوش‌ها واسطه‌های اصلی ارائه اطلاعات به مغز ما محسوب می‌شوند، به فعالیت آن‌ها، فعالیت‌های دروندادی می‌گویند. اگر چشم و گوش‌ها به‌درستی کار نکنند، یادگیری می‌تواند دچار اختلال شود. اختلال در پردازش اطلاعات شنوایی ممکن است متخصصین آن را تحت عنوان مهارت پردازش شنوایی یا زبان پذیرنده نام گذری کنند. توانایی شنیدن اصوات به‌ طور صحیح، به میزان زیادی بر توانایی خواندن، نوشتن و هجی کردن کلمات اثر خواهد گذاشت. ناتوانی در تشخیص تفاوت آواها و یا شنیدن اصوات با سرعت غیرطبیعی، باعث می‌شود ادای کلمات، درک مفاهیم پایه، خواندن و نوشتن دشوار گردد. اختلال در پردازش اطلاعات دیداری و اختلال در ادراک بصری شامل مواردی همچون:

  • ناتوانی در تشخیص تفاوت‌های جزئی اشکال، برعکس نوشتن حروف یا اعداد، جا انداختن کلمات، جا انداختن خطوط، درک نادرست فاصله و عمق کلمات و یا اختلال در هماهنگی چشم و دست ‌شود. متخصصان فعالیت دیداری چشم‌ها را تحت عنوان «پردازش بصری» نام‌گذاری می‌کنند. ادراک بصری می‌تواند بر مهارت‌های حرکتی ظریف و غیر ظریف، درک مطلب و حل مسائل ریاضی تأثیر بگذارد.
  • ADHD: اختلال کم‌توجهی و بیش‌فعالی (ADHD)، درست است که ناتوانی در یادگیری در نظر گرفته نمی‌شود، اما قطعاً می‌تواند باعث اختلال در یادگیری شود. کودکان مبتلا به ADHD اغلب در خصوص مواردی همچون، نشستن در یک جای ثابت، تمرکز کردن، پیروی از دستورالعمل‌ها، نظم داشتن و انجام تکالیف خود دچار مشکل می‌شوند.
  • اوتیسم: دشوار بودن یادگیری برخی از مهارت‌های تحصیلی می‌تواند ناشی از اختلالات رشدی مانند بیماری اوتیسم و یا سندرم آسپرگر باشد. کودکان مبتلا به طیف‌های گوناگونی از اختلال اوتیسم، ممکن است در مواردی همچون، ارتباط برقرار کردن، درک زبان بدن، یادگیری مهارت‌های ابتدایی، ایجاد دوستی و برقراری تماس چشمی مشکل داشته باشند.

تشخیص و آزمایش


تشخیص ناتوانی و اختلال یادگیری در کودکان یک فرایند است. که شامل مواردی همچون: ازمایشات، گرفتن شرح‌حال، معاینه و ارزیابی توسط یک متخصص آموزش‌ دیده است. پیدا کردن متخصص معتبر مهم است. از مدرسه فرزندتان شروع کنید، اگر آن‌ها نتوانستند به شما کمک کنند، از سازمان‌های حمایتی، پزشک یا دوستان و خانواده خود که در خصوص مقابله با اختلالات یادگیری تجربه موفقی داشته‌اند، کمک بگیرید. انواع متخصصانی که می‌توانند در آزمایش و تشخیص اختلال در یادگیری کمک‌کننده باشند، عبارت‌اند از:

  •  متخصص مغز و اعصاب
  •  متخصص روانپزشک
  •  روانشناس
  •  روانشناسان آموزشی
  •  متخصصین کاردرمانی (انجام آزمایش‌های مربوط به حواس پنج‌گانه که می‌تواند به اختلال در یادگیری منجر شود.)
  •  متخصصین گفتار و زبان درمانی

درمان


اگر فرزند شما اختلال یادگیری داشته باشد، پزشک یا مدرسه کودک شما ممکن است  برای درمان اختلالت یادگیری موارد زیر را توصیه کنند:

کمک اضافی

یک معلم با مهارت در خواندن، معلم ریاضی و یا دیگر استادان آموزش‌ دیده می‌توانند تکنیک‌های مهارتی را به‌ منظور یادگیری بهتر مهارت‌های علمی به فرزند شما آموزش دهند. آموزگاران نیز می‌توانند مهارت‌های آموزشی و نظم دهی را به کودکان آموزش دهند.

برنامه‌های آموزشی فردی (IEP)

ممکن است مدرسه فرزند شما، یک برنامه آموزش انفرادی را برای کودک شما تدارک ببیند تا بتواند به بهترین وجه ممکن مهارت‌های آموزشی را به فرزند شما یاد دهند. برای پیدا کردن چنین مدارسی به اداره آموزش‌ و پرورش شهر خود مراجعه کنید.

درمان

بسته به نوع اختلالات یادگیری، برخی از کودکان ممکن است تحت درمان قرار بگیرند. برای مثال، گفتاردرمانی می‌تواند به کودکان دارای اختلال زبانی کمک کند. کاردرمانی نیز می‌تواند به بهبود مهارت‌های حرکتی یک کودک که با نوشتن مشکل دارد، کمک کند.

داروها

ممکن است برای کاهش عوارض مربوط به اختلال در یادگیری، پزشک داروهایی را تجویز کند. اگر فرزند شما دارای افسردگی، اضطراب شدید یا AHDH باشد، بعضی از داروها می‌توانند مفید باشند. در مورد خطرات و مزایای داروها با پزشک خود مشورت نمایید.

طب مکمل و جایگزین

برخی تحقیقات نشان می‌دهد که درمان‌های مکمل و جایگزین، مانند موسیقی درمان، می‌تواند برای کودکان مبتلا به اختلالات یادگیری مفید باشد. با این‌ وجود، تحقیقات بیشتری لازم است. قبل از شروع درمان، شما، پزشک فرزندتان، معلمان یا درمانگران دیگر باید اهداف خود را برای کودکتان تعیین کنید. اگر در طول زمان پیشرفت کمی حاصل شود، ممکن است لازم باشد تشخیص و یا نوع درمان مورد بازنگری قرار بگیرد.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *