غش و سنکوپ مغزی (عصبی) در کودکان و بزرگسالان

سنکوپ یک اصطلاح پزشکی برای غش کردن است. سنکوپ زمانی اتفاق می‌افتد که جریا خون کافی به مغز شما نمی رسد و در نتیجه شما هوشیاری خود را از دست می‌دهید. معمولا پایین آمدن ضربان قلب موجب کاهش فشار خون و در نتیجه، کاهش جریان خون در مغز می‌شود. در اغلب موارد، شخص بعد از چند ثانیه یا چند دقیقه بهبود پیدا می‌کند و هوشیاری خود را به دست می‌آورد. برخی از افراد، خصوصا افراد مسن، به صورت دوره ای و مکرر دچار سنکوپ می‌شوند. گاهی اوقات غش کردن تنها در حد چند لحظه از دست دادن هوشیاری و به دست آوردن مجدد هوشیاری است و از لحاظ پزشکی اهمیتی ندارد. در برخی موارد خاص، غش کردن بر اثر بیماری یا مشکلی بسیار جدی است. در تمامی مواردی که فردی غش می‌کند، باید با این مسئله به صورت مورد اورژنسی برخورد شود تا دلیل اصلی غش کردن مشخص شده و علائم و نشانه‌های ایجاد شده در بیمار درمان شوند. افرادی که به صورت مکرر دچار سنکوپ عصبی می‌شوند، لازم است به پزشک مراجعه کنند.

غش کردن معمولا موضوعی نگران کننده نیست و خطری ندارد اما در برخی موارد خاص می‌تواند نشان دهنده یک مشکل جدی باشد. بنتبراین بعد از غش کردن لازم است که به متخصص مغز و اعصاب مراجعه کنید تا شما را معاینه کند و تست‌های لازم را بر روی شما انجام دهد. پزشک در مورد علائم سنکوپ عصبی شما سوال می‌کند و معایناتی را انجام می‌دهد تا پی ببرد که شما چرا غش کرده اید و احتمال ابتلا به برخی علل زمینه ای را نیز بررسی می‌کند. درمان سنکوپ به علت اصلی بروز آن احتمال رخ دادن مجدد آن بستگی دارد. بسیاری از افرادی که دچار غش کردن می‌شوند، خصوصا افراد مسن و مبتلایان به بیماری‌های قلبی، لازم است که در بیمارستان بستری شوند تا علت غش کردن آن‌ها مشخص شود. تحت نظر داشتن مداوم عملکرد التریکی قلب می‌تواند وجود الگوهای نامنظم در تپش قلب که موجب غش کردن می‌شوند را نشان دهد. جهت دریافت مشاوره و یا رزرو نوبت با متخصص مغز و اعصاب تماس بگیرید.

انواع


  • حالت پیش از سنکوپ یا نزدیک سنکوپ: در این حالت شخص می‌تواند حالاتی که درحین از دست دادن هوشیاری داشته است را به خاطر بیاورد مانند سرگیجه، تاری دید، ضعف عضلانی و حتی زمین خوردن، قبل از ضربه دیدن سر و از دست دادن هوشیاری.
  • سنکوپ: فرد ممکن است احساس تاری دید و سرگیجه قبل از غش را به خاطر بیاورد اما زمین خوردن خود را دیگر به یاد ندارد.

علل


غش کردن معمولا بر اثر یک علل ساده و غیر پزشکی رخ می‌دهد:

  • ایستادن برای مدت زمان طولانی
  • احساس افسردگی و ناراحتی شدید
  • دیدن موضوعی بسیار ناراحت کننده یا آزاردهنده مانند دیدن خون

در موارد نادری غش کردن نتیجه‌ی یک مشکل یا بیماری است:

  • بیماری قلبی
  • پایین بودن قند خون
  • تشنج
  • حمله‌ی وحشت (پانیک)
  • مشکل بدن در تنظیم فشار خون
  • از دست دادن خون زیاد

عوامل خطر


برخی بیماری‌ها یا شرایط خاص شخص را معرض خطر غش کردن و سنکوپ قرار می‌دهد:

  • داشتن سن بالای ۶۵ سال
  • ابتلا به بیماری قلبی یا فشار خون بالا
  • استفاده از داروهای نیروزا
  • مصرف داروهای خاص مانند داروهای فشار خون، انسولین، داروی دیابت خوراکی، داروهای دیورتیک (مدر)، داروهای کنترل ضربان قلب، رقیق کننده‌های خون
  • بارداری
  • سیگار کشیدن

علائم سنکوپ عصبی


غش کردن یک نفر برای تمامی اطرافیان او امری واضح است: فرد از حال می‌رود، می‌افتد و هوشیاری خود را از دست می‌دهد. قبل از غش کردن فرد ممکن است علائم زیر بروز کنند:

  • احساس سنگینی در پاها
  • تاری دید 
  • گیجی 
  • احساس سرما یا گرما
  • سبکی سر، سرگیجه، احساس بی وزنی
  • حالت تهوع
  • عرق کردن
  • استفراغ
  • خمیازه کشیدن

زمانی که شخص غش می‌کند، ممکن است نشانه‌های زیر در او مشاهده شوند:

  • زمین خوردن و سقوط ناگهانی
  • شل شدن بدن
  • سفید یا زرد شدن رنگ پوست
  • پایین آمدن فشار خون
  • ضربان ضعیف

چه زمان باید به پزشک مراجعه نمود؟


در اغلب موارد، غش کردن موضوع نگران کننده ای نیست و به درمان نیاز ندارد اما در موارد خاصی، غش کردن بیمار یک مورد اورژانسی است. در صورتی که غش کردید و شرایط زیر را داشتید لازم است که حتما به پزشک مراجعه کنید:

  • عدم سابقه غش کردن در گذشته
  • غش کردن به صورت مکرر (برای بار چندم)
  • آسیب رسیدن به بدن در حین غش کردن
  • ابتلا به دیابت: (بیماری دائمی که موجب بالا رفتن میزان گلوکز (قند) خون می‌شود)
  • باردار بودن
  • سابقه ابتلا به بیماری‌های قلبی (انسداد یا گرفتگی جریان خون)
  • احساس درد قفسه سینه، ضربان نامنظم قلب، یا تپش قلب قبل از غش کردن
  • از دست دادن کنترل ادرار و مدفوع
  • به دست اوردن هوشیاری بعد از زمان طولانی (بیش از چند دقیقه)

اگر اولین تجربه‌ی غش کردن بعد از سن ۴۰ سالگی باشد، ممکن است نشان دهنده مشکلات زمینه ای جدی تری باشد.

در صورت غش کردن شخص چه کنیم؟


هر بیماری زمینه ای که موجب غش کردن می‌شود باید درمان شود. زمانی که شخص غش می‌کند:

  • پای فرد را بالا بگیرید تا به جریان یافتن خون در مغز کمک کنید.
  • لباس‌های تنگ را باز کنید.
  • به صورت شخص، آب سرد بزنید.
  • سر شخص را به کنار بچرخانید تا استفراغ و خفه شدن او جلوگیری کنید.
  • زنان باردار باید به پهلوی چپ بخوابند تا فشار از روی قلب آنها برداشته شود.

تشخیص


در ابتدا پزشک به صدای قلب بیمار گوش می‌دهد تا وجود بیماری زمینه‌ای قلبی را تشخیص دهد. اگر علائم بیمار نشان دهنده این موضوع باشند که احتمالا به مشکل قلبی مبتلا است، پزشک بیمار را به متخصص بیماری‌های قلبی ارجاع می‌دهد. آزمایشات و تست‌های مورد استفاده برای پی بردن به علت سنکوپ عبارتند از:

  • الکتروکاردیوگرام (نوار قلبی): پزشک برای بررسی عملکرد الکتریکی قلب، گرفتن نوار قلبی را تجویز می‌کند. در این تست، الکترودهایی به پوست بیمار چسبانده می‌شوند تا پالس‌های الکتریکی قلب را دریافت کنند. این پالس‌ها به صورت امواجی بر روی مانیتور نمایش داده می‌شوند (یا روی کاغذ چاپ می‌شوند). وجود بی نظمی در ضربان قلب را بلافاصله می‌توان تشخیص داد.
  • ماساز سینوس کاروتید: مکن است پزشک شریان سینوس کاروتید را ماساژ دهد تا ببیند که این کار موجب بروز نشانه‌هایی مانند گیجی یا سبکی سر در بیمار می‌شود یا خیر.
  • آزمایش خون: آزمایش خون برای بررسی ابتلا به کم خونی، دیابت یا عفونت انجام می‌شود.
  • آزمایش تیلت (آزمایش بالا بردن میز): در این تست در حالی که بیمار روی تخت خوابیده است، تخت به آرامی از حالت خوابیده به حالت عمودی انتقال داده می‌شود و در همین حال، ضربان قلب، فشار خون و ریتم تپش قلب بیمار اندازه گیری می‌شود. در افراد سالم، انتقال به حالت عمودی موجب تغییر در فشارخون و ضربان قلب می‌شود تا خون کافی به مغز برسد. اگر واکنش قلب بیمار به تغییر حالت بدن، مناسب نباشد، این موضوع می‌توان علت غش کردن را توضیح دهد.
  • ثبت سرپایی نوار قلبی یا تست هولتر: بیماری یک دستگاه کوچک به بدن خود متصل می‌کند و این دستگاه ضربان قلب بیمار در تمام شبانه روز را ثبت می‌کند. این دستگاه در زیر لباس پوشیده می‌شود و تمامی اطلاعات مربوط به فعالیت الکتریکی قلب را طی یک یا دو روز و در حالی که شخص فعالیت‌های روزمره خود را انجام می‌دهد، ثبت می‌کند. این دستگاه دکمه ای دارد که بیمار می‌تواند در زمانی که علائم خاصی دارد، آن را فشار دهد. بنابراین بعدا پزشک می‌تواند ببیند که در زمان بروز آن علائم خاص، ضربانقلب فرد چه حالتی داشته است.

اگر هیچ یک از تست‌های بالا چیزی نشان ندهند، پزشک به این نتیجه می‌رسد که علت غش کردن فرد عصبی-قلبی است که نیازی به اقدام درمانی ندارد.

درمان سنکوپ مغزی


اگر غش کردن بر اثر بیماری یا مشکلی خاص باشد، لازم است که درمان شود تا از بروز مجدد سنکوپ پیشگیری شود.

درمان سنکوپ قلبی، عصبی

در اغلب موارد نیازی به درمان نیست و تنها لازم است که بیمار از انجام کارهایی که احتمال بروز سنکوپ را زیاد می‌کنند خودداری کند، مانند ایستاده بودن برای مدت طولانی و یا حضور در مکان‌های گرم و شلوغ. این کار می‌تواند از بروز مجدد سنکوپ در آینده جلوگیری کند.

تزریق و خون

اگر دیدن یا حتی تصور کردن خون و تزریق موجب غش کردن بیمار می‌شود، لازم است که بیمار از قبل این موضوع را به پزشک یا پرستاران اطلاع دهد. بنابراین پزشک یا پرستار قبل از انجام هر عملی، بیمار را در حالتی ایمن (خوابیده) قرار می‌دهد.

بتابلوکرها

این دارو عموما برای درمان فشار خون بالا استفاده می‌شود. اما این دارو می‌تواند برای افرادی که غش کردن‌های مکرر موجب اختلال در روند زندگی آنها شده است نیز مفید باشد.

جراحی

اگر غش کردن ناشی از بیماری قلبی مانند کند بودن ضربان قلب باشد، ممکن است که بینار به دستگاه ضربان ساز نیاز داشته باشد.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *