علت و درمان هیدروسفالی(آب اوردن مغز) نوزادان و بزرگسالان با شانت مغزی

هیدروسفالی به وضعیتی گفته می‌شود که مقدار زیادی مایع در مغز جمع شده و نتواند خارج شود. به طور طبیعی مایع موجود در مغز به عنوان محافظ مغز عمل می‌کند. هنگامی که مقدار این مایع بسیار زیاد شود به مغز فشار می‌آورد که خطرناک است. هیدروسفالی انواع مختلفی دارد. هیدروسفالی مادرزادی یکی از انواع هیدروسفالی است که نوزاد با این اختلال متولد می‌شود. علت این نوع هیدروسفالی، مشکلات ژنتیکی و برخی اختلالات در خصوص نحوه رشد جنین است. بزرگ بودن غیر طبیعی سر، علامت اصلی هیدروسفالی مادرزادی است. هیدروسفالی اکتسابی می‌تواند در هر سنی بروز کند. علل ابتلا به هیدروسفالی اکتسابی عبارتند از: ضربه به سر، سکته مغزی، عفونت مغز، تومور مغزی و خونریزی مغزی. دو نوع هیدروسفالی دیگر نیز وجود دارد که دقیقاً در هیچ یک از مواردی که در قسمت فوق ذکر کردیم قرار نمی‌گیرند و عمدتا بزرگسالان را تحت تاثیر قرار می‌دهند، که عبارتند از هیدروسفالی حفره خالی و هیدروسفالی فشار طبیعی. هیدروسفالی حفره خالی زمانی رخ می‌دهد که سکته مغزی یا ضربه تروماتیک به مغز آسیب برساند. در این موارد ممکن است بافت مغز جمع شود. هیدروسفالی فشار طبیعی می‌تواند در هر سنی رخ دهد. اما در میان افراد مسن شیوع بیشتری دارد. هیدروسفالی می‌تواند منجر به آسیب دائمی مغز و مشکلات جسمی و ذهنی شود.

افراد مبتلا به هیدروسفالی و خانواده‌های آنان باید بدانند که هیدروسفالی باعث ریسک عدم رشد ذهنی و جسمی می‌شود. بسیاری از کودکانی که اختلال هیدروسفالی در آنها تشخیص داده می‌شود می‌توانند از مزایای درمان مناسب بهره‌مند شوند و همانند سایر کودکان زندگی طبیعی به همراه محدودیت‌های اندک داشته باشند. تشخیص و درمان به موقع توسط متخصص مغز و اعصاب برای حصول نتایج مثبت اهمیت بسیار زیادی دارد. درمان نکردن هیدروسفالی و هیدروسفالی پیشرونده می‌تواند کشنده باشد. درمان هیدروسفالی شامل عمل جراحی برای نصب شانت مغزی و جراحی ونتریکولوستومی بطن سوم است. جهت دریافت مشاوره و یا رزرو نوبت تشخیص و درمان هیدروسفالی یا جمع شدن آب در مغز با متخصص مغز و اعصاب تماس بگیرید.

علل


هنوز علت ابتلا به هیدروسفالی به طور دقیق مشخص نیست. هیدروسفالی می‌تواند حاصل ناهنجاری‌های ارثی ژنتیکی (مانند نقص ژنتیکی که باعث تنگی کانال می‌شود) یا اختلالات رشد (مانند مواردی که به نقص لوله عصبی مرتبط هستند مانند اسپینابیفیدا و فتق مغز) باشد. سایر علل هیدروسفالی عبارتند از: عوارض تولد قبل از موعد مانند خونریزی درون بطنی، بیماری‌هایی مانند مننژیت، تومور مغزی، ضربه تروماتیک به سر یا خونریزی ساب‌آداکنوئید، که مسیر خروج مایع مغزی نخاعی از بطن‌های مغز به حفره‌های جاذب بدن را مسدود می‌کند یا مسیرهای خروجی مایع مغزی نخاعی به درون حفره‌های بدن را حذف می‌کند.

علائم هیدروسفالی


علائم هیدروسفالی با توجه به سن بیمار، میزان پیشرفت بیماری و تفاوت‌های فردی به لحاظ تحمل بیماری متفاوت است. به عنوان مثال تحمل و توانایی یک نوزاد در خصوص فشار ناشی از افزایش مایع مغزی نخاعی و بزرگ شدن بطن‌های مغزی در بزرگسالان تفاوت دارد. جمجمه نوزاد می‌تواند برای جبران مایع تجمع‌یافته مغزی نخاعی، بزرگ شود زیرا هنوز بافت فیبری که استخوان‌های جمجمه را به یکدیگر متصل می‌کند، بسته نشده است.

علائم هیدروسفالی در نوزادان

بارزترین علامت بیماری هیدروسفالی در دوران نوزادی، افزایش سریع دور سر یا بزرگ شدن غیر عادی اندازه سر است. سایر علائم هیدروسفالی نوزادی عبارتند از استفراغ، خواب‌آلودگی، انحراف چشم‌ها به سمت پایین، کج خلقی و تشنج.

علائم هیدروسفالی در کودکان و بزرگسالان

هیدروسفالی در کودکان بزرگتر و هیدروسفالی در بزرگسالان ممکن است علائم مختلفی داشته باشند زیرا جمجمه آنها نمی‌تواند برای جبران مایع تجمع یافته، بزرگ شود. علائم هیدروسفالی در این گروه عبارت است از: سردرد که با استفراغ همراه است، تهوع، ادم‌پاپیل (تورم دیسک اپتیک که بخشی از عصب اپتیک است)، دوبینی و تاری چشم، انحراف چشم‌ها به سمت پایین، اختلالات عدم تعادل، هماهنگی ضعیف اعضای بدن، اختلالات حرکتی، بی‌اختیاری ادرار، توقف یا کند شدن میزان رشد، لتارژی، خواب آلودگی، کج خلقی، سایر تغییرات شخصیتی یا شناختی مانند از دست دادن حافظه. علائم هیدروسفالی فشار طبیعی عبارتند از: اختلال در راه رفتن، عدم کنترل عملکرد مثانه که منجر به فوریت ادرار و یا بی‌اختیاری می‌شود، اختلال رشد و تکامل مغز، زوال مغز. افرادی که به این نوع بیماری هیدروسفالی مبتلا می‌شوند با کند شدن حرکت عمومی بدن مواجه می‌شوند و از این مشکل شکایت دارند.

تشخیص


هیدروسفالی از طریق ارزیابی وضعیت مغز و به کمک تکنیک‌های مختلف عکسبرداری مانند اولتراسونوگرافی، سی‌ تی‌ اسکن(توموگرافی کامپیوتری)، ام‌ آر‌ آی(تصویرسازی رزونانس مغناطیسی) یا تکنیک‌های ارزیابی فشار تشخیص داده می‌شود. متخصص مغز و اعصاب براساس سن بیمار، ارزیابی بالینی و مشهود بودن ناهنجاری‌های شناخته شده یا مشکوک در مغز یا ستون فقرات روش تشخیصی مناسب را انتخاب می‌کند. از آنجایی که برخی از علائم هیدروسفالی فشار طبیعی در سایر بیماری‌ها مانند بیماری آلزایمر، بیماری پارکینسون و بیماری کروتزفلد یا جاکوب مشترک است، معمولاً هیدروسفالی فشار طبیعی نادرست تشخیص داده می‌شود و هرگونه به درستی درمان نمی‌گردد. پزشکان از آزمایشات مختلف مانند اسکن مغز (سی‌ تی‌ اسکن یا ام‌ آر آی)، کانتر لومبر یا بیرون کشیدن مایع مغزی نخاعی، بررسی فشار درون جمجمه، آزمایشات عصب روانشناختی، برای تشخیص دقیق بیماری هیدروسفالی فشار طبیعی و رد کردن سایر بیماری‌ها استفاده می‌کنند.

درمان هیدروسفالی


استفاده از شانت

هیدروسفالی معمولا با قرار دادن سیستم شانت درمان می‌شود. این سیستم جریان مایع مغزی نخاعی را از سیستم اعصاب مرکزی به سایر نقاط بدن هدایت می‌کند که این اعضا می‌توانند مایع مغزی نخاعی را به عنوان بخشی از فرآیند نرمال چرخشی، جذب نمایند. شانت یک لوله انعطاف‌پذیر اما بادوام پلاستیکی است. سیستم شنت شامل شانت، کانتر و در پوش است یک انتهای کانتر درون بطن مغز یا خارج از نخاع قرار داده می‌شود، قسمت دیگر کانتر معمولا درون حفره شکمی نصب می‌شود با این حال می‌توان آن را در سایر قسمت‌های بدن مانند حفره قلب یا قسمت‌های اطراف ریه قرار داد بنابراین مایع مغزی نخاعی وارد این قسمت‌ها شده و جذب می‌شود. درپوشی که در کنار کانتر نصب می‌شود جریان یک سویه مایع را حفظ می‌کند و با تنظیم جریان مایع مغزی نخاعی از خروج بیش از حد آن جلوگیری می‌کند. سیستم شانت، سیستم کامل و بدون نقص نیست و با عوارضی مانند از کار افتادن دستگاه، بروز عفونت، بروز انسداد، نیاز به افزایش طول کانتر، یا تعویض کانتر همراه است. به طور کلی، سیستم شنت نیازمند بررسی و معاینات منظم پزشکی است. در صورت بروز هرگونه مشکل، سیستم شانت به اصلاح و بازبینی نیاز خواهد داشت. برخی از این مشکلات می‌توانند به مواردی نظیر خروج بیش از حد مایع یا خروج ناکافی مایع بیانجامند. در صورتی که دلیلی مبنی بر نقص کارکرد صحیح شانت وجود داشته باشد (مانند بروز برخی از علائم بازگشت هیدروسفالی) باید فورا اقدامات پزشکی انجام شود.

ونتریکولوستومی اندوسکوپیک بطن سوم

تعداد کمی از بیماران توسط روشی که ونتریکولوستومی اندوسکوپیک بطن سوم نام دارد، درمان می‌شوند. در این روش پزشک توسط یک آندوسکوپ (دوربین کوچکی که از فناوری بافت اپتیک مشاهده بخش‌هایی که دسترسی به آنها دشوار است استفاده می‌کند) سطح بطن سوم را مشاهده می‌کند. پس از آنکه آندوسکوپ به محل مورد نظر هدایت شد، سوراخ کوچکی در کف بطن سوم ایجاد می‌شود که مسیری را به وجود می‌آورد و امکان خروج مایع را از مغز فراهم می‌کند و انسداد که باعث بازگشت مایع به مغز شده بود را رفع می‌نماید. به این ترتیب مایع مغزی نخاعی توسط سطح مغز جذب می‌شود.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *