علت و درمان لرزش یا رعشه بدن،دست،پا وسر

علت و درمان لرزش یا رعشه بدن،دست،پا وسر


رعشه به معنی انقباض غیر ارادی و ریتمیک عضلات است که منجر به حرکت لرزشی در یک قسمت یا قسمت‌های زیادی از بدن می‌شود. رعشه یک اختلال حرکتی رایج است که اغلب دست‌ها را تحت تاثیر قرار می‌دهد اما ممکن است در بازوها، سر، تارهای صوتی، بالاتنه و پاها نیز ایجاد شود. رعشه ممکن است به صورت متناوب (در فواصل زمانی مشخص و با وقفه) یا دائمی باشد. رعشه ممکن است به خودی خود یا در نتیجه‌ی یک اختلال دیگر به وجود آید.

هرچند افراد در هر سنی ممکن است به رعشه مبتلا شوند، اما در افراد میانسال و مسن بیشتر دیده می‌شود. رعشه معمولا تاثیر مشابهی بر مردان و زنان می‌گذارد. رعشه بیماری مهلک و کشنده‌ای نیست اما خجالت آور و حتی ناتوان کننده بوده و فرد در انجام کارهای روزانه نیز با دشواری روبرو می‌شود.

رعشه ممکن است خفیف یا شدید باشد. ممکن است رعشه آنقدر خفیف باشد که بر زندگی روزمره فرد اثر نگذارد یا آنقدر شدید باشد که حتی در انجام فعالیت‌های عادی فرد نیز اختلال ایجاد کند. در اکثر موارد، رعشه درمانی ندارد. درمان مناسب رعشه به تشخیص دقیق علت آن بستگی دارد. برخی از رعشه‌ها به درمان و رفع شرایط ایجاد کننده‌ی رعشه پاسخ مثبت می‌دهند. در اکثر موارد، متخصص اعصاب داروهایی برای بیمار تجویز می‌کند و گاهی برای کاهش یا درمان رعشه و بهبود کنترل عضلات از جراحی استفاده می‌شود.

جهت دریافت نوبت مشاوره و یا رزرو وقت تشخیص و درمان لرزش یا رعشه بدن، دست، سر یا پا بامتخصص مغز و اعصاب  تماس بگیرید.

علل


معمولا رعشه در اثر مشکلی در قسمت‌های عمقی مغز که وظیفه‌ی کنترل حرکات را بر عهده دارند ایجاد می‌شود. در اکثر موارد، علت رعشه شناخته شده نیست، هرچند برخی از انواع رعشه ارثی بوده و در یک خانواده منتقل می‌شوند.

رعشه ممکن است به خودی خود به وجود آید یا نشانه‌ی وجود برخی اختلالات عصبی باشد، از جمله:

  • ام اس
  • سکته مغزی
  • آسیب تروماتیک مغز
  • ﺑﯿﻤﺎرﯾﻬﺎي ﻧﻮرودژﻧﺮاﺗﯿﻮ که بر قسمت‌هایی از مغز اثر می‌گذارند (مانند بیماری پارکینسون)

برخی از دیگر علل شناخته شده‌ی رعشه عبارتند از:

  • مصرف برخی داروهای خاص (مخصوصا داروهای آسم، آمفتامین، کافئین، کورتیکواستروئیدها، و داروهای مخصوص اختلالات عصبی و روانی)
  • مسمومیت با جیوه
  • پرکاری تیروئید
  • نارسایی کبد یا کلیه
  • استرس و غم شدید. 

علائم


علائم رعشه عبارتند از:

  • لرزش ریتمیک دست‌ها، بازوها، پاها یا بالاتنه
  • لرزش صدا
  • مشکل در نوشتن یا رسم کردن
  • مشکل در گرفتن و کنترل لوازم آشپزخانه، مانند قاشق

گاهی رعشه در اثر استرس و اضطراب شدید، خستگی جسمی، یا قرارگیری در حالت‌های فیزیکی خاص و انجام حرکات خاص بدتر می‌شود. 

تشخیص


تشخیص رعشه با توجه به معاینات جسمی و عصبی و بررسی سوابق پزشکی فرد انجام می‌شود. در هنگام معاینه‌ی جسمی، پزشک رعشه را با توجه به مواردی که در زیر آمده ارزیابی می‌کند. این موارد عبارتند از:

  • اینکه رعشه زمانی که عضلات در حال استراحت هستند ایجاد می‌شود یا زمانی که عضلات در حال حرکت هستند
  • محل رعشه در بدن (و اینکه آیا رعشه در یک طرف از بدن اتفاق می‌افتد یا در هر دو طرف بدن)
  • شکل ظاهری رعشه (تکرر و شدت رعشه).

همچنین پزشک دیگر مشکلات عصبی همچون عدم تعادل، اختلالات تکلم، یا افزایش سفتی عضلات را بررسی می‌کند. آزمایش خون و ادرار نیز می‌توانند علل متابولیک رعشه مانند مشکل تیروئید و برخی داروهای خاص که باعث رعشه می‌شوند را نشان دهد. همچنین این آزمایش‌ها به تشخیص علل موثر مانند مداخلات دارویی یا دیگر شرایط و بیماری‌ها کمک می‌کنند. اگر رعشه در اثر آسیب مغزی ایجاد شده باشد، تهیه‌ی تصاویر تشخیصی نیز مفید خواهد بود.

ممکن است آزمایش‌های دیگری نیز برای تعیین اختلالات عملکردی، همچون مشکل در نوشتن یا توانایی گرفتن چنگال یا فنجان، تجویز شود. ممکن است از بیماران خواسته شود که کارها یا حرکاتی را انجام دهند، مثلا یک انگشت خود را روی نوک بینی بگذارند یا یک خط مارپیچی بکشند. ممکن است پزشک بخواهد از الکتروکاردیوگرام برای تشخیص مشکلات عصبی یا عضلانی استفاده کند. الکتروکاردیوگرام می‌تواند فعالیت‌های غیر ارادی عضله و واکنش عضله به محرک‌های عصبی را اندازه‌گیری کند.

درمان


هرچند برای اکثر انواع رعشه درمانی وجود ندارد، اما روش‌هایی برای کنترل علائم موجود است. در برخی موارد، علائم بیمار آنقدر خفیف هستند که نیاز به درمان ندارد. حذف یا کاهش مصرف مواد محرک رعشه، مانند کافئین و برخی از داروها (مانند داروهای محرک) نیز به بهبود رعشه کمک می‌کند. یافتن روش درمانی مناسب به تشخیص صحیح علت رعشه بستگی دارد. گاهی رعشه‌هایی که در اثر بیماری‌های دیگر به وجود آمده‌اند با درمان کاملا برطرف می‌شوند. به عنوان مثال، رعشه‌هایی که در اثر پرکاری تیروئید به وجود آمده‌اند با درمان عملکرد تیروئید (بازگشت عملکرد تیروئید به حالت طبیعی) بهبود یافته یا حتی کاملا درمان می‌شوند. همچنین اگر رعشه در اثر دارو ایجاد شده باشد، قطع مصرف دارو باعث کاهش یا رفع رعشه می شود.

اگر رعشه هیچ دلیل قابل تغییری نداشته باشد، دیگر روش‌های درمانی موجود عبارتند از:

دارو

داروهای مسدود کننده‌ی بتا

معمولا از داروهای مسدود کننده‌ی بتا، مانند پروپرانولول، برای درمان فشار خون بالا استفاده می‌شود اما این داروها برای درمان رعشه‌ی ذاتی نیز مفید هستند. می‌توان از پروپرانولول برای درمان افرادی که به دیگر انواع رعشه‌ی حرکتی مبتلا هستند نیز استفاده کرد. دیگر داروهای مسدود کننده‌ی بتا که می‌توان از آنها برای درمان رعشه استفاده کرد عبارتند از آتنولول، متوپرولول، نادولول و سوتالول.

داروهای ضد تشنج

داروهای ضد تشنج، مانند پریمیدون، برای افراد مبتلا به رعشه‌ی ذاتی که به داروهای مسدود کننده‌ی بتا جواب نمی‌دهند، مناسب است. داروهای دیگری که ممکن است برای این افراد تجویز شود عبارتند از گاباپنتین و توپیرامات. با این حال، باید توجه داشت که برخی از داروهای ضد تشنج نیز خود باعث ایجاد رعشه می‌شوند.

داروهای تسکین دهنده

داروهای تسکین دهنده (که به نام بنزودیازپین‌ نیز شناخته می‌شوند)، مانند آلپرازولام و کلونازپام، می‌توانند موقتا به افراد دارای رعشه کمک کنند. اما استفاده از این داروها باید محدود باشد زیرا عوارض جانبی آنها شامل خواب آلودگی، عدم تمرکز، و عدم هماهنگی است. این عوارض بر توانایی افراد در انجام امور روزمره همچون رانندگی، فعالیت‌های مدرسه و محل کار تاثیر می‌گذارند. همچنین، مصرف منظم داروهای تسکین دهنده باعث ایجاد وابستگی جسمی شده و اگر دارو به طور ناگهانی قطع شود، باعث ایجاد علائم جسمی و روحی (مانند علائم ترک اعتیاد) می‌گردد.

داروهای بیماری پارکینسون

داروهای بیماری پارکینسون (لوودوپا، کاربی دوپا) برای درمان رعشه‌ی ناشی از بیماری پارکینسون مصرف می‌شوند.

سم بوتولینوم

سم بوتولینوم می‌تواند تمام انواع رعشه را درمان کند. مخصوصا این سم برای رعشه سر بسیار مفید است زیرا رعشه‌ی سر معمولا به دارو پاسخ نمی‌دهد. سم بوتولینوم به طور گسترده‌ای برای کنترل رعشه‌ی دیستونیک استفاده می‌شود. هرچند تزریق سم بوتولینوم باعث بهبود رعشه برای مدت حدود سه ماه می‌شود، اما ممکن است باعث ضعف عضلات نیز شود. با اینکه این روش درمان برای رعشه‌ی سر مفید بوده و به راحتی تحمل می‌شود، اما تزریق سم بوتولینوم به دست باعث ضعف انگشتان می‌شود. استفاده از سم بوتولینوم برای رعشه‌ی صدا باعث مشکل در قورت دادن و خشونت صدا می‌شود.

اولتراسوند متمرکز

یک روش درمانی جدید برای درمان رعشه‌ی ذاتی، استفاده از تصویر رزونانس مغناطیسی برای انتقال اولتراسوند متمرکز و ایجاد یک ضایعه‌ در قسمت کوچکی از تالاموس مغز که مسئول ایجاد رعشه است، می‌باشد. این روش درمان برای افراد مبتلا به رعشه ذاتی که به به خوبی به داروهای مسدود کننده‌ی بتا یا داروهای ضد تشنج پاسخ نمی‌دهند، مناسب است.

جراحی

زمانی که بیمار به دارو درمانی پاسخ ندهد یا رعشه آنقدر شدید بوده که باعث اختلال در زندگی روزمره‌ی فرد شده باشد، پزشک انجام مداخلات جراحی مانند تحریک عمقی مغز یا در برخی موارد نادر، تالاموتومی را توصیه می‌کند. با اینکه تحریک عمقی مغز به خوبی تحمل می‌شود، اما رایج‌ترین عارضه‌ی جراحی برای درمان رعشه شامل دیزارتری (اختلال در گفتار) و مشکل حفظ تعادل می‌باشد.

تحریک عمقی مغز

تحریک عمقی مغز رایج‌ترین نوع جراحی برای درمان رعشه است. مزیت این روش نسبت به روش‌های دیگر این است که روشی موثر و  کم خطر بوده و نسبت به تالاموتومی، علائم بیشتری را درمان می‌کند. در این روش از الکترودهای جراحی کاشته شده برای فرستادن سیگنال‌های الکتریکی با فرکانس بالا به تالاموس، یعنی ساختار عمقی مغز که حرکات غیر ارادی را کنترل و هماهنگ می‌کند، استفاده می‌شود. یک دستگاه کوچک تولید کننده‌ی پالس در زیر پوست بالای قفسه سینه (شبیه به دستگاه تنظیم کننده ضربان قلب) قرار داده شده و محرک‌های الکتریکی را به مغز فرستاده و موقتا رعشه را از بین می‌برد. تحریک عمقی مغز برای درمان رعشه‌های ناشی از پارکینسون، رعشه‌عای ذاتی و اختلال تونوس (اختلال کشیدگی طبیعی عضلانی) استفاده می‌شود.

تالاموتومی

تالاموتومی یک روش جراحی است که در آن قسمت کوچکی از بافت تالاموس برای همیشه تخریب و برداشته می‌شود. در حال حاضر، روش ابليشن راديو فركانسي جایگزین جراحی شده تا بتوان زمانی که انجام جراحی عمقی مغز صلاح نیست- یعنی عاقلانه نبوده و عوارض جانبی نامطلوبی دارد- رعشه‌های شدید را بدین وسیله درمان کرد. ابلیشن رادیوفرکانسی از امواج رادیویی برای تولید جریان الکتریکی استفاده می‌کند. جریان الکتریکی تولید شده، عصب را گرم کرده و توانایی سیگنال دهی عصب را برای شش ماه یا بیشتر از بین می‌برد. معمولا این کار فقط در یک سمت مغز انجام می‌شود تا رعشه‌ی سمت مخالف بدن بهبود یابد. انجام این جراحی در دو سمت بدن توصیه نمی‌شود زیرا باعث ایجاد مشکلات گفتاری می‌شود.

طب فیزیکی

طب فیزیکی ممکن است به کنترل رعشه کمک کند. یک متخصص طب فیزیکی می‌تواند به افراد کمک کند تا با استفاده از هماهنگ سازی، تعادل، و انجام دیگر حرکات بتوانند کنترل و عملکرد عضلاتشان را بهبود بخشند. برخی از متخصصین طب فیزیکی استفاده از وزنه، اسپلینت، و دیگر تجهیزات پزشکی تطبیقی و همینطور بشقاب و لوازم خاص آشپزخانه را برای صرف غذا توصیه می‌کنند.

 

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *