علت و درمان فراموشی در جوانی (زودگذر، موقت و لحظه ای)

همه ما ممکن است گاها دچار فراموشی شویم. با افزایش سن، تا حدودی ضعیف شدن حافظه و همچنین کاهش مداوم سایر مهارت‌های مربوط به تفکر، امری نسبتاً طبیعی است. اما بین تغییرات طبیعی حافظه و کاهش حافظه در اثر بیماری آلزایمر و سایر بیماری‌ها تفاوت وجود دارد. برخی از مشکلات مربوط به حافظه قابل درمان هستند. تشخیص سریع بسیار مهم است، حتی اگر شما را به چالش بکشد. شناسایی علت اختلال حافظه، شما را قادر می‌سازد تا درمان مناسبی دریافت نمایید.

از دست دادن حافظه می‌تواند در اثر انواع مختلفی از بیماری‌ها ایجاد شود، که در اثر عدم درمان ممکن است شرایط فرد بدتر شود. اگر زیاد دچار فراموشی می‌شوید و یا مشکلات مربوط به حافظه، در فعالیت‌های روزمره زندگی‌تان اختلال ایجاد کرده است، به یک متخصص مغز و اعصاب مراجعه کنید تا علت تشخیص داده شود و تحت درمان مناسب قرار بگیرید. برای ارزیابی مشکلات حافظه، متخصص مغز و اعصاب، سابقه پزشکی شما را بررسی می‌کند، یک معاینه بالینی انجام می‌دهد، از جمله معاینه اعصاب و سؤالاتی را برای ارزیابی توانایی ذهنی شما خواهد پرسید. همچنین ممکن است آزمایش خون و تصویربرداری از مغز درخواست شود تا به کمک آن علل ریشه‌ای اختلال حافظه و همچنین علائم مربوط به زوال عقل بررسی دقیق‌تری شود. اگرچه هیچ تضمینی برای جلوگیری از دست دادن حافظه و یا زوال عقل وجود ندارد، اما برخی از درمان‌ها و فعالیت‌های خاص، می‌تواند کمک‌کننده باشد. جهت دریافت مشاوره و یا رزرو نوبت با متخصص مغز و اعصاب تماس بگیرید.

علل


در اینجا برخی از موارد رایجی که ممکن است باعث کاهش حافظه شوند، عنوان خواهد شد:

داروها

برخی از داروهای تجویزی و یا بدون نسخه‌ای، می‌توانند باعث کاهش حافظه شوند. برخی از این داروها عبارت‌اند از: داروهای ضدافسردگی، آنتی‌هیستامین‌ها، داروهای ضد اضطراب، شل کننده‌های عضلانی، آرام‌بخش‌ها، قرص‌های خواب‌آور و داروهای مسکن تجویز شده پس از عمل جراحی.

سیگار کشیدن

سیگار با کاهش میزان اکسیژن‌رسانی به مغز، به حافظه آسیب می‌رساند. مطالعات نشان داده است افراد سیگاری نسبت به افراد سالم، چهره افراد را سخت‌تر به یاد می‌آورند. مواد مخدر می‌تواند مواد شیمیایی موجود در مغز را تغییر دهد، درنتیجه یادآوری خاطرات با مشکل مواجه خواهد شد.

محرومیت از خواب

میزان و کیفیت خواب، هر دو برای حافظه مهم هستند. کم‌خوابی یا بیدار شدن مکرر از خواب در طول شب می‌تواند منجر به خستگی شود، در نتیجه توانایی مغز در پردازش و یادآوری اطلاعات کاهش خواهد یافت.

افسردگی و استرس

افسردگی می‌تواند توجه و تمرکز افراد را با مشکل روبه‌رو کند. همچنین استرس و اضطراب نیز در کاهش تمرکز افراد مؤثر است. هنگامی که فرد تحت تنش قرار می‌گیرد، ذهن او بیش‌ از حد تحریک می‌شود و حواس‌پرتی او افزایش می‌یابد، درنتیجه توانایی حافظه او تحت تأثیر قرار می‌گیرد. استرس ناشی از آسیب‌های عاطفی نیز می‌تواند منجر به فراموشی شود.

کمبود مواد مغذی

تغذیه خوب، از جمله پروتئین‌ها و چربی‌های باکیفیت، برای عملکرد مناسب مغز مهم است. به‌طور خاص، کمبود ویتامین B1 و B12 می‌تواند حافظه را تحت تأثیر قرار دهد.

آسیب‌دیدگی و ضربه به سر

ضربه شدید به سر (به‌ عنوان‌ مثال سقوط از بلندی یا تصادف با اتومبیل) می‌تواند به مغز آسیب برساند و باعث از دست رفتن حافظه کوتاه‌ مدت و بلند مدت شود. ممکن است حافظه به‌ تدریج در طول زمان بهبود یابد.

سکته مغزی

سکته مغزی زمانی رخ می‌دهد که به علت انسداد عروق مغز یا نشت خون از رگ‌های مغزی، مغز دچار خون‌ریزی می‌شود. سکته مغزی اغلب باعث از دست رفتن حافظه کوتاه‌ مدت می‌شود. ممکن است فرد مبتلا به سکته مغزی خاطرات و حوادث دوران کودکی خود را به‌خوبی به یاد داشته باشد اما غذایی که برای ناهار خورده است را به یاد نمی‌آورد.

دمانس یا زوال عقل 

دمانس یا زوال عقل به وضعیتی گفته می‌شود که در آن بیمار به‌ صورت پیش‌رونده حافظه و دیگر توانایی‌های ذهنی خود را از دست می‌دهد. عوارض این بیماری باعث می‌شود در زندگی روزمره بیمار اختلال ایجاد شود. زوال عقل علل بسیاری دارد، اما شایع‌ترین و شناخته‌شده‌ترین آن بیماری آلزایمر است. بیماری آلزایمر در اثر آسیب‌دیدگی پیش‌رونده سلول‌های مغزی و ایجاد اختلال در فرایندهای ذهنی ایجاد می‌شود.

سایر علل

سایر علل احتمالی فراموشی عبارت‌اند از: پرکاری یا کم‌کاری غده تیروئید، عفونت‌هایی مانند: ایدز، سل و سفلیس که می‌توانند بر مغز تأثیر بگذارند.

تشخیص


یک معاینه بالینی کامل برای ارزیابی فراموشی انجام خواهد شد، ازجمله اخذ دقیق سابقه پزشکی بیمار. برای کمک به بیمار، بهتر است یکی از اعضای خانواده و یا دوستان مورد اعتماد، همراه او باشد. پزشک در خصوص مشکلات بیمار و حافظه او سؤالاتی می‌پرسد. برای تست فراموشی سؤالات خاصی پرسیده می‌شود. همچنین پزشک یک معاینه فیزیکی کامل انجام داده و سایر علائم جسمی بیمار را ارزیابی می‌کند. بسته به یافته‌های پزشک در طول معاینه، ممکن است آزمایش‌های دیگری نیز درخواست شود، ازجمله موارد زیر:

  • تست‌های شناختی برای بررسی توانایی ذهنی و تفکر بیمار
  • آزمایش خون برای بررسی شرایط مختلف ازجمله: کمبود ویتامین B-12 و بیماری‌های تیروئید
  • تست‌های تصویربرداری مانند تصویربرداری رزونانس مغناطیسی (ام آر ای یا MRI) یا سی‌تی‌اسکن
  • الکتروانسفالوگرام (EEG) (نوار مغز) برای اندازه‌گیری فعالیت الکتریکی مغز
  • نمونه‌برداری از مایع مغزی نخاعی
  • آنژیوگرافی مغزی: به کمک اشعه ایکس خون‌رسانی و عروق مغزی ارزیابی می‌شود.

تشخیص درست اولین گام مهم درمان است. در بسیاری از موارد، اگر بیماری‌ای که باعث فراموشی  می‌شود به‌ موقع تشخیص داده شود، کاهش حافظه قابل درمان است.

درمان


درمان فراموشی به علت آن بستگی دارد. در بسیاری از موارد ممکن است با درمان حافظه اصلاح شود. به‌ عنوان‌ مثال، اگر از دست دادن حافظه در اثر مصرف برخی از داروها باشد، ممکن است با تغییر دارو مشکل برطرف شود. مکمل‌های تغذیه‌ای نیز می‌توانند کمبود حافظه ناشی از کمبود مواد مغذی را بهبود بخشند. زمانی که افسردگی علت بیماری باشد، درمان افسردگی می‌تواند فراموشی را بهبود بخشد. در بعضی موارد، مانند سکته مغزی، درمان و آموزش بیمار می‌تواند در ازسرگیری فعالیت‌های روزمره مانند، راه رفتن و یا پوشیدن کفش‌ها مؤثر باشد. در موارد دیگر ممکن است با گذشت زمان حافظه بهبود یابد. در برخی شرایط ممکن است کاهش حافظه نیاز به درمان‌های خاص داشته باشد. برای مثال، برای درمان مشکلات فراموشی مرتبط با بیماری آلزایمر داروهای خاصی وجود دارد. در بیمارانی که به علت فشارخون بالا دچار آسیب‌دیدگی شده‌اند، داروهای کاهنده فشارخون می‌توانند از آسیب‌دیدگی بیشتر سلول‌های مغری جلوگیری به عمل‌ آورند.

نکاتی برای مقابله با فراموشی


اگر حافظه بیمار دیگر همانند قبل نیست و ضعیف شده است، چند کار ساده می‌تواند او را در انجام فعالیت‌های روزمره کمک کند:

  • اقلام موردنیاز روزانه را، مانند کلید ماشین و خانه، در یک محل مشخص و ثابت نگه‌داری کنید، سعی کنید کارهای خود را با یک نظم مشخص انجام دهید.
  • از داروهای مصرفی و زمان مصرف آن‌ها فهرستی تهیه کنید و آن را در مکانی قابل روئیت نصب نمایید.
  • اطلاعات ضروری خود را بنویسید و همیشه یک کاغذ و خودکار در نزدیکی تلفن خود داشته باشید.
  • کارهایی را که باید در منزل و یا در محل کار انجام دهید، یادداشت کنید تا مسئولیت‌های روزانه خود را فراموش نکنید.
  • از زنگ هشدار برای انجام کارهای خود کمک بگیرید، مانند خارج کردن غذا از فر در زمان مشخص
  • از لحاظ اجتماعی فعال باشید و از سرگرمی‌ها لذت ببرید.
  • اطلاعاتی که لازم است به یاد داشته باشید را مرتباً تکرار کنید.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *