علت و درمان اختلالات تکلم وگفتاری(مشکل در حرف زدن)

مشکل در حرف زدن و اختلالات تکلم می‌تواند ناشی از وجود مشکلی در مغز، عصب‌های کنترل‌کننده‌ی صورت، حنجره یا تارهای صوتی باشد. به همین منوال، وجود مشکلات عضلانی در هر یک از قسمت‌های درگیر در تکلم یا مشکلات فک، دندان‌ها، لب و دهان می‌توانند در تکلم صحیح اختلال ایجاد کنند. برخی از مشکلاتی که بر روی گفتار فرد اثر می‌گذارند، از بدو تولد وجود دارند (مانند مشکلات عضلانی مادرزادی و یا اختلالات آناتومی ژنتیکی) و برخی دیگر بر اثر بیماری‌های متابولیسمی، عفونت یا آسیب‌دیدگی ایجاد می‌شوند. اختلالات تارهای صوتی مانند التهاب، پولیپ، کیست و تومور می‌توانند بر روی جنس صدا (زیروبم بودن آن) و کیفیت آن اثر بگذارند.

بسیاری از افراد به خاطر اختلالات گفتاری و لکنت زبان خود احساس ناراحتی و ناامنی زیادی در محیط‌های اجتماعی و در برابر دیگر افراد می‌کنند. فرقی نمی‌کند که این مشکل تنها در حد لکنت کم و نوک زبانی حرف زدن باشد یا در حد مشکل تکلم شدید و عدم توانایی ادا کردن صحیح کلمات، در هر حال این موضوع می‌تواند تمامی جنبه‌های زندگی فرد را تحت تأثیر قرار دهد. هر چند ممکن است به نظرتان این کار عملی نیاید (خصوصاً اگر برای سال‌هاست که مشکلات تکلم دارید) اما شما می‌توانید با استفاده از چند تکنیک و تمرین گفتاری و یا با انجام درمان‌های پیشرفته‌تر مانند جراحی یا تزریق ژل، بر مشکلات گفتاری خود غلبه کنید یا آن‌ها را تا حدود زیادی بهبود دهید. برای کسب اطلاعات بیشتر در این زمینه می‌توانید با یک متخصص اعصاب مشورت کنید و نظر تخصصی او دراین‌باره را جویا شوید. برای کسب اطلاعات بیشتر درمورد علل مشکلات مربوط به تکلم و اختلالات گفتاری و راه‌های درمان آن و یا رزرو نوبت با متخصص مغز و اعصاب تماس حاصل فرمایید.

انواع


آفازی (زبان پریشی)

آفازی یا زبان پریشی به معنای عدم توانایی درک یا بیان زبان گفتاری یا نوشتاری است. این مشکل معمولاً بعد از سکته مغزی یا آسیب‌های مغزی ناشی از تروما پیش میاید. این مشکل همچنین ممکن است در افراد مبتلا به تومور مغزی یا بیماری‌های فرسایشی مغز که بر نواحی کنترل گفتار اثر می‌گذارند، بروز کنند. این واژه به کودکانی که از ابتدا مهارت‌های برقراری ارتباط را نیاموخته‌اند، اطلاق نمی‌شود. آفازی یا زبان پریشی خود دارای انواع مختلفی است. در برخی از موارد، مشکل زبان پریشی به‌خودی‌خود حل می‌شود اما در موارد دیگر، مشکل با گذشت زمان هیچ بهبودی پیدا نمی‌کند.

دیس آرتری(اختلال تکلم)

در مشکل دیس آرتری یا اختلال تکلم، بیمار به طور مداوم در گفتن برخی صداها و کلمات مشکل دارد. این افراد کلمات را صحیح تلفظ نمی‌کنند و ریتم یا سرعت صحبت کردن آها غیرعادی است. معمولاً یک اختلال عصبی یا مغزی موجب می‌شود که کنترل زبان، لب‌ها، حنجره یا تارهای صوتی سخت شود و در نتیجه در گفتار اختلال ایجاد شود. دیس آرتری که به معنای مشکل در بیان کلمات و صداها است، کاهش با آفازی که مشکل در فهم ساختار‌های زبانی است، اشتباه گرفته می‌شود. این دو مشکل، علل متفاوتی دارند. افراد مبتلا به دبی آرتری ممکن است اختلالات بلع نیز داشته باشند.

اختلال صدا

هرچیزی که در شکل تارهای صوتی تغییر ایجاد کند، موجب اختلال صدا می‌شود. توده‌های برآمده‌ی روی تارهای صوتی که با نام ندول شناخته می‌شوند، پولیپ‌ها، کیست‌ها، پاپیلوماها، گرانولاموها و توده‌های سرطانی می‌توانند موجب بروز این مشکل شوند. این تعییرات باعث می‌شوند که شکل تارهای صوتی از حالت نرمال خارج شود.

علل


برخی از اختلالات به تدریج ایجاد می‌شوند اما ممکن است برخی نیز به طور ناگهانی و بر اثر یک تصادف یا حادثه ایجاد شوند.

زبان پریشی (آفازی)

  •  بیماری آلزایمر
  •  تومور مغزی
  •  دمانس یا زوال مغزی
  •  ضربه به سر
  •  سکته مغزی
  •  سکته ایسکمیک گذرا

اختلال تکلم (دیس آرتری)

  •  مسمومیت با الکل
  •  زوال مغزی
  •  بیماری‌هایی که بر روی عصب‌ها و عضلات اثر می‌گذارند مانند فلج مغزی، میاستنی گراویس، بیماری ام اس و آمیوتروفیک.
  •  ضربه به صورت
  •  ضعف عضلات صورت مانند فلج بل و یا ضعف زبان
  •  ضربه به سر
  •  انجام جراحی سر و گردن
  •  بیماری‌های سیستم عصبی که بر روی مغز اثر می‌گذارند مانند بیماری پارکینسون، بیماری هانتینگتون
  •  استفاده از دندان مصنوعی که به خوبی به دهان اندازه نیست.
  •  عوارض جانبی داروهایی که بر روی سیستم عصبی مرکزی اثر می‌گذارند مانند داروهای مسکن، فنی‌توئین یا کاربامازپین
  •  سکته مغزی
  •  سکته ایسکمیک گذرا

اختلال صدا

  •  رشد ندول روی تارهای صوتی
  • افرادی که زیاد از صدای خود استفاده می‌کند (معلمان، مربیان،خواننده‌ها) ممکن است به اختلالات صدا مبتلا شوند.

تشخیص


به جز در مواردی که مشکل بر اثر یک حادثه‌ی اورژانسی باشد پزشک در ابتدا به شرح حال بیمار گوش داده و سپس او را معاینه می‌کند. گرفتن شرح حال از بیمار ممکن است به کمک دوستان یا خانواده‌ی بیمار نیاز داشته باشد. پزشک احتمالاً در مورد اختلالات گفتاری بیمار سؤالاتی می‌پرسد. این سؤالات می‌تواند شامل زمان بروز اختلال، بروز اختلال بر اثر حادثه و نوع داروهایی باشد که بیمار در حال حاضر مصرف می‌کند. تست‌های تشخیصی که ممکن است تجویز شوند عبارتند از:

  •  آزمایش خون
  •  آنژیوگرافی مغزی برای بررسی جریان خون در مغز
  •  سی تی اسکن یا اسکن ام.آر.آی از مغز برای بررسی مشکلاتی مانند تومور مغزی
  •  نوار مغزی برای بررسی عملکرد پالس‌های الکتریکی مغز
  •  نوار عصب و عضله برای بررسی سلامت عضلات و عصب‌هایی که عضلات را کنترل می‌کنند.
  •  نمونه‌گیری از مایع مغزی نخاعی که اطراف طناب نخاعی را پوشانده است.
  •  عکسبرداری اشعه ایکس از مغز

در صورتی که در یکی از این تست‌ها، وجود مشکلی مشخص شود، لازم است که با پزشک متخصص مربوطه مشورت شود.

درمان


مراجعه به پاتولوژییست گفتاردرمانی

متخصصین گفتاردرمانی در زمینه‌ی ارزیابی و درمان مشکلات گفتار، زبان، صدا، بلع غذا و حافظه آموزش دیده‌اند و تخصص دارند و می‌توانند به بیمارانی که دچار این اختلالات هستند کمک کنند.

تزریق کلاژن

تزریق کلاژن برای درمان مشکات صدا و گفتار به کار می‌رود.

  •  هدف از تزریق کلاژن، ترمیم شکاف‌های صدایی است که هنگام صحبت کردن به طور کامل بسته نمی‌شوند.
  •  در این روش، ژل حجم دهنده مستقیماً در شکاف‌های صوتی تزریق می‌شود.
  •  کلاژن تزریق شده تا شش ماه تاثیرگذاری خود را حفظ می‌کند و بعد از این مدت باید مجدداً تزریق شود.
  •  برخی از بیماران گزارش داده‌اند که این عمل موجب بهبود صدای آن‌ها شده است.

وسایل کمکی برای برقراری ارتباط

  •  زمانی که خستگی مفرط عضله، ضعف یا بیماری‌های مشابه موجب می‌شوند که شما نتوانید به صورت عادی از صدای خود استفاده کنید، استفاده از وسایل کمکی ارتباط می‌تواند برای درمان لکنت زبان مفید باشد.
  •  دستگاه Speech Easy یک دستگاه فیدبک دهنده است که برای کمک به درمان لکنت زبان استفاده می‌شود. این دستگاه الکتریکی کوچک مانند سمعک در گوش قرار داده می‌شود. افراد خاصی مانند بیماران مبتلا به پارکینسون که در استفاده از صدای خود مشکل دارند و همچنین مشکلات طرز بین دارند، می‌توانند از این دستگاه کمک بگیرند.

خوددرمانی


از کتاب‌ها و فایل‌های آموزشی کمک بگیرید

شما باید دو تا سه ساعت در روز برای تلفظ صحیح کلمات، تنظیم سرعت و ریتم صحبت کردن و ادای صحیح کلمات تمرین کنید. لغات و کلماتی که متوجه می‌شوید گفتنشان برایتان دشوار است را یادداشت کنید. شما می‌توانید از تکنولوژی‌های جدیدی که در این رابطه وجود دارند نیز استفاده کنید. برای مثال برخی برنامه‌های کاربردی مفیدی برای گوشی‌های موبایل و تبلت وجود دارند که به گفتار شما گوش می‌دهند و سپس به شما بازخورد می‌دهند.

با صدای بلند بخوانید

می‌توانید متون سخنرانی کوتاه، داشتان کوتاه یا شعرهایی را انتخاب کنید و سپس آن‌ها را بلندبلند بخوانید. به این صورت شما می‌توانید بر روی صدای خود و حرکات عضلانی که در هر کلمه باید انجام شوند تمرکز کنید و چون از روی یک متن آماده می‌خوانید دیگر لازم نیست در مورد به کار بردن کلمات صحیح نگران باشید.

جلسات تمرینی خود را ضبط کنید

از یک دستگاه ضبط صدای دستی استفاده کنید یا هنگام صحبت کردن میکروفونی که به کامپیوتر یا دستگاه استریو وصل است در دست بگیرید تا بتوانید جلسات تمرینی خود را مرور کنید و روند پیشروی خود را تحت نظر داشته باشید. تمرین کردن تلفظ صحیح، و ادای صحیح کلمات و طرز بیان زیبا ممکن است کار بسیار دشواری به نظر برسد اما تمامی تمرینات و تلاش‌هایی که می‌کنید به تدریج نتیجه می‌دهند.

بدن خود را در حالت صحیح قرار دهید

در هنگام صحبت کردن همان‌قدر که بیان صحیح کلمات و جملات اهمیت دارند، حالت صحیح بدن نیز مهم است. اگر کمر شما قوز داشته باشد و شانه‌های شما افتاده باشد، هوای کافی به دیافراگم شما وارد نمی‌شود یا از حنجره عبور نمی‌کند. بهترین سخنرانان معمولاً در هنگام صحبت کردن، بدن خود را در حالت صحیحی قرار می‌دهند. برای حفظ حالت صحیح بدن باید:

  •  شکم خود را تو بدهید.
  •  قفسه سینه به سمت بیرون باشد.
  •  شانه‌ها در حالتی راحت باشند.
  •  کمرتان را صاف بگیرید.
  •  پاهایتان را در حالتی باثبات قرار دهید.

برای صحبت کردن بهتر صدای خود را از دیافراگم بیرون دهید

ایستادن به شیوه‌ی صحیح و قرارگیری کمر گردن در حالت مناسب موجب می‌شود که صدا مستقیماً از حنجره نیاید و از دیافراگم بیایید. شما می‌توانید برای کاهش فشار به حنجره، شانه‌های خود را آزاد شل کنید و در حالتی طبیعی و راحت باشید. اگر کف پاهای شما کاملاً روی زمین باشد، بدن شما در هنگام صحبت کردن راحتی و ثبات بیشتری دارد.

تنفس دیافراگمی را تمرین کنید

گاهی اوقات، اختلالات گفتاری مانند لکنت زبان ناشی از اضطراب و تنش هستند. قبل از این که بخواهید در مقابل یک جمع صحبت کنید، یک تمرین تنفسی عمیق انجام دهید تا عصب‌ها و بدن خود را آرام کنید و برای شروع سخنرانی آمادگی ذهنی مناسبی پیدا کنید. راحت بنشینید و کمر و گردن خود را صاف بگیرید. از طریق بینی خود هوا را عمیقاً به داخل شش‌های خود بکشید. می‌توانید دست خود را روی شکم خود بگذارید تا بزرگ شدن شکم خود را حس کنید. نفس خود را کمی حبس کنید و سپس به آرامی آن را بیرون بدهید و جمع شدن شکمتان را در زیر دستتان حس کنید. این تمرین را قبل از صحبت کردن در برابر یک جمع انجام دهید.

صاف بایستید

یکی دیگر از مزایای بسیار بزرگ قرار گرفتن بدن در حالت صحیح این است که شما خودتان در هنگام صحبت کردن حس بهتری دارید و از نظر دیگران نیز ظاهر و قامت شما بهتر است. تفاوتی نمی‌کند که شما قرار است در یک محیط رسمی سخنرانی کنید یا در جمع دوستانه در حال گپ زدن هستید، حفظ حالت صحیح بدن موجب افزایش اعتمادبه‌نفس شما می‌شود و به دیگران نشان می‌دهد که شما به خوبی می‌دانید که دارید در مورد چه چیزی صحبت می‌کنید.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *