علت، علائم و درمان نوروپاتی (عصبی، محیطی)

نوروپاتی اصطلاحی است که به بیماری‌ها یا اختلالات اعصاب اشاره می‌کند. اعصاب تمام قسمت‌های بدن ممکن است در اثر بیماری یا جراحت آسیب ببینند. نوروپاتی اغلب بر اساس نوع یا محل اعصاب آسیب دیده طبقه بندی می‌شود. همچنین می‌توان نوروپاتی را بر اساس بیماری‌ای که باعث ایجاد نوروپاتی شده نیز دسته بندی کرد. در نوروپاتی محیطی، بیماری یا علائم بیماری منجر به ایجاد عوارض مختلفی می‌شود. بی حسی ناشی از نوروپاتی باعث می شود که حساسیت فرد نسبت به دما و درد کاهش یافته و باعث می‌شود فرد بیشتر دچار سوختگی‌ها و جراحت‌های جدی شود. روش‌های درمانی بسیاری برای کاهش درد و جلوگیری از ایجاد عوارض وجود دارد. برخی از درمان‌های خانگی و عادات مفید زندگی نیز به کاهش و یا مدیریت علائم نوروپاتی کمک می‌کنند.

دوره‌ی ابتلا به نوروپاتی محیطی متغیر است؛ نوروپاتی ممکن است بیاید و برود و به آرامی در طول چندین سال پیشرفت کند، یا ممکن است شدید و ناتوان کننده شود. اما اگر نوروپاتی محیطی زود تشخیص داده شود معمولا قابل کنترل خواهد بود. متخصص اعصاب پس از بررسی دقیق علائم، روش درمان مناسب را به شما پیشنهاد خواهد کرد.
جهت دریافت نوبت مشاوره و یا رزرو وقت تشخیص و درمان نوروپاتی با شماره‌های متخصص مغز و اعصاب تماس بگیرید.

علل


نوروپاتی محیطی ممکن است ارثی بوده یا در اثر بیماری یا آسیبی ایجاد شده باشد. اما در اکثر موارد، نوروپاتی یک دلیل خاص و مشخص ندارد. علل ایجاد نوروپاتی محیطی اکتسابی عبارتند از:

  •     جراحت یا آسیب ناگهانی
  •     استرس تکرار شونده
  •     اختلالات متابولیک و غدد درون ریز
  •    بیماری رگ‌های کوچک
  •     بیماری‌های خود ایمن
  •    اختلالات کلیه
  •     سرطان‌ها
  •     عفونت‌ها
  •     مسمومیت دارویی
  •    سموم صنعتی و محیطی

    علائم


    علائم نوروپاتی از بی حسی یا سوزش تا حس خارش و ضعف عضلانی متغیر است. ممکن است قسمت‌های مختلف بدن دچار حساسیت غیر طبیعی شده و باعث احساس لمس بسیار شدید و غیر طبیعی (آلودینیا) شوند. در چنین مواردی، محرکی که در حالت طبیعی باعث درد نمی شود، ایجاد درد می‌کند. علائم شدید نوروپاتی شامل درد سوزشی (مخصوصا شب‌ها)، مشکل تنفس یا نارسایی اعضا است.

    انواع


    تاکنون بیش از ۱۰۰ نوع نوروپاتی محیطی شناخته شده است که هرکدام علائم و نحوه‌ی تشخیص مخصوص خود را دارند. به طور کلی، نوروپاتی‌های محیطی بر اساس نوع آسیب وارد شده به اعصاب طبقه بندی می‌شوند. در برخی از انواع نوروپاتی که مونو نوروپاتی نامیده می‌شوند، تنها یک عصب آسیب می‌بیند. اما در برخی از انواع رایج‌تر نوروپاتی که پلی نوروپاتی نامیده می‌شوند، چند عصب آسیب می‌بینند.
    برخی از نوروپاتی‌های محیطی در اثر آسیب به آکسون‌ها (رشته بلند و باریکی از سلول عصبی) ایجاد شده‌اند در حالی که برخی دیگر از نوروپاتی‌ها در اثر آسیب به تش، پروتئین چربی که آکسون را پوشانده و آن را عایق می‌کند، به وجود می‌آید. همچنین ممکن است نوروپاتی‌های محیطی در اثر هر دو عامل، یعنی هم آسیب به آکسون‌ها و هم میلین زدایی ایجاد شده باشد. مطالعات الکترودیاگنوستیک در تشخیص نوع آسیب وارده به پزشکان کمک می‌کند.

    تشخیص


    علائم نوروپاتی محیطی بسیار متغیر هستند. برای دسته بندی علل ایجاد علائم به یک معاینه‌ کامل عصبی و بررسی کامل سوابق پزشکی نیاز است. به علاوه، معمولا آزمایش‌هایی برای تشخیص علت نوروپاتی و وسعت و نوع آسیب وارده انجام می‌شود.

    معاینه جسمی

انجام یک معاینه جسمی و آزمایش‌های مختلف می‌تواند به وجود یک بیماری سیستمیک که باعث آسیب عصبی شده کمک کند. بررسی قدرت عضلات، وجود شواهدی مبنی بر گرفتگی و فشار عضلات نشان دهنده‌ی درگیری رشته‌های عصبی است. بررسی توانایی فرد در حس لرزش، لمس نور، حالت بدن، دما، و درد نشان دهنده‌ی وجود آسیب عصبی حسی بوده و نشان می‌دهد که آیا رشته‌های عصبی حسی کوچک یا بزرگ آسیب دیده‌اند یا خیر.

آزمایش خون

آزمایش خون می‌تواند وجود دیابت، کمبود ویتامین، اختلال عملکرد کبد یا کلیه، دیگر اختلالالت متابولیک و نشانه‌های فعالیت غیر طبیعی سیستم ایمنی را نشان دهد. آزمایش مایع مغزی نخاعی که مغز و ستون فقرات را احاطه کرده می‌تواند عملکرد غیر طبیعی آنتی بادی‌های مربوط به نوروپاتی‌های ایمنی با واسطه را نشان دهد. برای نوروپاتی‌های ارثی نیز آزمایش‌های ژنتیک انجام می‌شود.
ممکن است پزشک با توجه به نتیجه‌ی معاینات عصبی، معاینات جسمی، سوابق پزشکی بیمار، و آزمایش‌های قبلی، انجام یک یا چند مورد از آزمایش‌های زیر را نیز برای بیمار تجویز کند تا بتواند نوع و مقدار نوروپاتی را تشخیص دهد:

بررسی سرعت هدایت عصبی (NVC)

آزمایش بررسی سرعت هدایت عصبی می‌تواند میزان آسیب وارده به رشته‌های بزرگ عصبی را مشخص کرده و نشان دهد که آیا علائم بیماری در اثر آسیب به تش یا آکسون به وجود آمده‌اند. پوشش میلین مسئول هدایت عصبی بسیار سریع است. در این آزمایش، توسط یک ردیاب رشته عصبی را تحریک الکتریکی می‌کنند و رشته عصبی با تولید پالس‌های الکتریکی به این تحریک پاسخ می‌دهد.

برق نگاری ماهیچه‌ای یا الکترومیوگرافی (EMG)

در الکترومیوگرافی یک سوزن ظریف وارد عضله می‌شود تا فعالیت الکتریکی عضله در حالت استراحت و در حالت انقباض ثبت شود. الکترومیوگرافی می‌تواند فعالیت الکتریکی غیر طبیعی در نوروپاتی حرکتی را نشان داده و به تعیین تفاوت بین اختلالات عصبی و عضلانی کمک می‌کند.

ام آر آی

ام آر آی کیفیت و اندازه‌ی عضله را نشان داده، چربی‌های جایگزین بافت عضلانی را یافته و به دسته بندی تومورهای مغزی، دیسک‌های گردن، یا دیگر اختلالاتی که ممکن است باعث نوروپاتی شوند کمک می‌کند.

نمونه برداری از عصب

نمونه برداری از عصب شامل برداشت و آزمایش نمونه‌ای از بافت عصب است و نمونه برداری اغلب از قسمت پایین پا انجام می‌شود. هرچند این آزمایش می‌تواند اطلاعات با ارزشی در مورد مقدار آسیب وارده به عصب فراهم کند اما فرآیندی تهاجمی است که انجام آن سخت بوده و ممکن است خود باعث ایجاد عوارض جانبی نوروپاتیک شود.

نمونه برداری از پوست

نمونه برداری از پوست آزمایشی است که در آن پزشک نمونه‌ی کوچکی از پوست را برداشته و رشته‌های عصبی انتهای آن را آزمایش می‌کند. این آزمایش مزایایی نسبت به آزمایش بررسی سرعت هدایت عصبی و نمونه برداری از عصب دارد. نمونه برداری از پوست برخلاف آزمایش بررسی سرعت هدایت عصبی، می‌تواند آسیب‌های وارده به رشته‌های کوچک عصبی را نشان دهد و برخلاف نمونه برداری عصبی، کمتر تهاجمی بوده، عوارض جانبی کمتری داشته و انجام آن راحت‌تر است.

درمان


اولین قدم برای درمان نوروپاتی محیطی مبارزه با علل ایجاد نوروپاتی، مانند عفونت، قرارگیری در معرض سموم، مسمومیت ناشی از داروها، کمبود ویتامین، مشکلات هورمونی، اختلالات خود ایمنی، یا فشاری که منجر به نوروپاتی می‌شوند، است. تا زمانی که سلول عصبی موجود در اعصاب محیطی از بین نرفته باشد، این اعصاب می‌توانند آکسون‌ تولید کرده و به مرور زمان خود را بازسازی کنند. معمولا اصلاح شرایط موجود باعث رفع خود به خودی نوروپاتی می‌شود زیرا اعصاب خود را بازسازی کرده یا رشته‌های عصبی جدید تولید می‌کنند.

درمان‌های خانگی

انتخاب یک سبک زندگی سالم همچون حفظ وزن مناسب، اجتناب از قرارگیری در معرض سموم، تمرینات تقویتی برای درمان  نوروپاتی محیطی ، رژیم غذایی متعادل و جبران کمبود ویتامین‌ها باعث کاهش اثرات نوروپاتی محیطی می‌شود.

داروها

کنترل دردهای عصبی یا دردهایی که در اثر آسیب به یک یا چند عصب به وجود می‌آیند کار سختی است. دردهای خفیف با مسکن‌های پیشخوانی همچون داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی بهبود می‌یابند. دردهای مزمن و آزار دهنده نیاز به مراجعه به پزشک و درمان با راهنمایی پزشک دارند. داروهایی که برای دردهای عصبی مزمن تجویز می‌شوند شامل چند دسته دارو هستند: داروهای ضد افسردگی، داروهای ضد تشنج، داروهای ضد آرتریت و داروهای نارکوتیک.
داروهای موضعی نیز گروه دیگری از داروهای تجویزی برای دردهای عصبی هستند. دو نمونه از داروهای موضعی شامل لیدوکائین موضعی، داروی بی حس کننده، و کپسایسین، ماده‌ای که در فلفل‌های تند وجود داشته و بر گیرنده‌های درد محیطی تاثیر می‌گذارد، است. داروهای موضعی معمولا برای دردهای مزمن موضعی، همچون درد عصبی هرپس زوستر (بیماری ویروسی اعصاب) مناسب هستند. تاثیر آنها در درمان نوروپاتی دیابتی مزمن پراکنده بسیار کم است.

تحریک الکتریکی عصب ازطریق پوست

تحریک الکتریکی عصب ازطریق پوست یک روش درمان غیر تهاجمی است که برای کاهش درد در برخی از بیماری‌ها استفاده می‌شود و در برخی از مطالعات انجام شده نحوه‌ی استفاده از این روش برای درمان دردهای عصبی توصیف شده است. این درمان شامل اتصال الکترودهایی به پوست محل درد یا به نزدیک اعصاب مربوطه و سپس برقراری یک جریان الکتریکی ضعیف می‌باشد. هرچند اطلاعات مربوط به آزمایشات بالینی کنترل شده در دست نیست تا بتوان تاثیر این روش برای درمان دردهای عصبی محیطی را اثبات کرد، اما برخی مطالعات نشان داده‌اند که استفاده از این روش باعث بهبود علائم نوروپاتی محیطی ناشی از دیابت شده است.

جراحی

برای درمان برخی از انواع نوروپاتی به جراحی نیاز است. آسیب‌هایی که در اثر فشار موضعی به یک عصب، مثلا عصب مچ یا تونل کارپال وارده شده یا دیگر نوروپاتی‌های ناشی از گيرافتادن اعصاب محيطی به جراحی خوب جواب می‌دهند زیرا جراحی فشار بافت‌ها را از روی عصب برمی‌دارد. برخی از روش‌های جراحی با از بین بردن عصب باعث کاهش درد می‌شوند. این روش‌ها فقط برای دردهایی که در اثر آسیب یک عصب ایجاد شده باشند مناسب است و زمانی باید استفاده شوند که دیگر روش‌ها نتوانند درد را کاهش دهند. برخی از نوروپاتی‌های محیطی، مانند نوروپاتی دیابتی، که آسیب وارده به عصب شدیدتر است، با جراحی بهبود نمی‌یابند.

درمان‌های دیگر

روش‌های دیگری نیز برای کاهش درد وجود دارند. به عنوان مثال، لوازم پزشکی کمکی مانند بریس‌های دست و پا می‌توانند با رفع ضعف عضلات یا کاهش فشار وارده به عصب، به کاهش درد و ناتوانی جسمی کمک کنند. کفش‌های طبی ارتوپدی باعث بهبود اختلالات راه رفتن شده و مانع وارد شدن آسیب به افرادی که حس درد خود را از دست داده‌اند می‌شود. طب سوزنی، ماساژ و گیاهان دارویی نیز برای درمان دردهای نوروپاتی استفاده می‌شوند.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *