علت، علائم و درمان فلج بل یا بلز (فلج عصب صورت یا فاسیال)

فلج بل شرایطی است که باعث ضعف و یا فلج موقت ماهیچه های صورت می‌شود. این بیماری ممکن است زمانی اتفاق بیفتد که اعصابی که ماهیچه های صورت شما را کنترل میکنند دچار التهاب و یا تورم شده باشند یا تحت فشار باشند. این بیماری باعث می‌شود یک طرف صورت فرد بیمار سست و یا سفت و خشک شود. بیمار ممکن است هنگام خندیدن و یا بستن چشم طرف آسیب دیده دچار مشکل شود. اگرچه احتمال ابتلا به بیماری فلج بل در هر سنی هست اما وقوع آن در سنین بین ۱۶ تا ۶۰ سالگی معمول‌تر است. معمولا ظاهر افرادی که دچار فلج بل می‌شوند برای مردم نرمال است. زمان بهبودی به نسبت زیادی بستگی به شدت آسیب عصب دارد. در حالت کلی بیماران می‌توانند طی دو هفته از شروع نشانه‌های اولیه شاهد روند بهبودی خود باشند. اکثر بیماران طی سه تا چهار ماه بطور کامل بهبود می یابند ولی برای افرادی که شدت فلج بل در آنها بیشتر بوده ممکن است این زمان طولانی‌تر شود. در موارد نادری ممکن است علائم دوباره بازگشته یا برای همیشه باقی بمانند.

مشاوره فوری با متخصص مغز و اعصاب بعد از مشاهده اولین نشانه ها بسیار مهم است. درخواست سریع برای کمک‌های پزشکی از تشخیص نادرست یا تشخیص دیر هنگام جلوگیری کرده و می‌تواند روند بهبودی را تسریع بخشد. برای فلج بل هیچ درمان خاصی وجود ندارد. در بیشتر موارد، علائم بعد از چند هفته خود به خود از بین می‌رود. با این وجود، پزشک متخصص می‌تواند اثرات علائم بیماری را بر روی چشم بیمار مدیریت کند. اگر چشم بیمار کاملا بسته نمی‌شود، قطره‌های چشمی یا لغزنده کننده‌های دیگر می‌توانند به این موضوع کمک کنند. در بعضی موارد هورمون‌های استروئیدی، داروهای آنتی ویروسی و یا داروهای دیگر ممکن است برای التیام بیماران تجویز شود.

دلایل بیماری فلج بل


فلج بل زمانی اتفاق میفتد که هفتمین عصب سری (جمجمه ای) ورم کرده و یا تحت فشار قرار گیرد، که نتیجه آن ضعف و یا انقباض ماهیچه صورت است. علت قطعی این آسیب ناشناخته است ولی بسیاری از پزشکان محقق بر این باورند که محرک این آسیب یک آلودگی ویروسی است. ویروس ها و باکتری‌هایی که مرتبط با پیشرفت فلج بل هستند عبارت‌اند از:

  • تبخال ساده، که باعث زخم‌های سرد و تبخال تناسلی می‌شود.
  • ویروس HIV، که باعث آسیب سیستم ایمنی می‌شود.
  • سارکوئیدوزیس (در اثر تجمع لنفوسیت ها)، که باعث التهاب بدن می‌شود.
  • ویروس تبخال زوستر: که عامل بروز آبله مرغان و زونا است.
  • ویروس اپشتین بار: که باعث ایجاد مونونوکلئوز می‌شود.
  • بیماری لایم (مشترک بین انسان و حیوان): یک عفونت باکتریایی است که از طریق یک کنه آلوده منتقل می‌شود.

عوامل خطرزا


خطر پیشرفت فلج بل افزایش می‌یابد اگر شخص:

  • باردار باشد.
  • دیابتی باشد.
  • عفونت ریه داشته باشد.
  • سابقه خانوادگی بیماری را داشته باشد.

علائم فلج بل


علائم فلج بل ممکن است یک تا دو هفته پس از سرماخوردگی، عفونت گوش و یا عفونت چشم، ظاهر شود. علائم این بیماری معمولا ناگهانی ظاهر می‌شود و بیمار ممکن است زمانی که صبح از خواب بیدار می‌شود و یا زمانی که قصد خوردن یا نوشیدن چیزی را دارد، متوجه بیماری خود شود.بیماری فلج بل با پژمردگی یا خشکی یک طرف از صورت فرد بیمار و ناتوانی در باز و بسته کردن چشم سمت آسیب‌دیده، شناخته می‌شود. در موارد نادر فلج بل ممکن ماهیچه است دو طرف صورت فرد را درگیر کند.

علائم و نشانه‌های دیگر بیماری فلج بل

  • سرازیر شدن آب دهان
  • مشکل در خوردن و آشامیدن
  • ناتوانی در تغییر حالت دادن به صورت مثل خندیدن و یا اخم کردن
  • ضعف صورت
  • های درهم و منقبض شده در صورت
  • سر درد 
  • حساسیت نسبت به صداها
  • سوزش چشم در سمت آسیب‌دیده صورت

مشکلات پیچیده‌تر


اکثر کسانی که به بیماری فلج بل مبتلا شده‌اند، بدون مشکل خاصی و به طور کامل بهبود می‌یابند. هر چند در موارد حادتر فلج بل ممکن است مشکلاتی به وجود آید، که شامل موارد زیر است:
ممکن است عصب هفتم سری(جمجمه‌ای) فرد بیمار آسیب ببیند. این عصب ماهیچه‌های صورت را کنترل میکند.
ممکن است چشم بیمار دچار خشکی بیش از حد شده که این امر ممکن است باعث عفونت چشم، زخم و یا حتی نابینایی فرد شود.
ممکن است بیمار دچار سینکینز شده که شرایطی است که در آن حرکت بخشی از بدن باعث حرکت بی‌اختیار بخش دیگری از بدن می‌شود. مثلا ممکن است وقتی بیمار می‌خندد، چشمش بی‌اختیار بسته شود.

تشخیص


ممکن است پزشک برای تعیین میزان دقیق ضعف در صورت بیمار، تست‌هایی انجام دهد. احتمال دارد راجع به علائم بیمار سوالاتی بپرسد. از قبیل، کی این بیماری اتفاق افتاد یا برای اولین بار کی متوجه علائم بیماری شده‌اید.پزشک همچنین می‌تواند از تست‌های مختلفی برای تشخیص این بیماری استفاده کند. این تست ها ممکن است شامل تست خون برای پی بردن به وجود عفونت ویروسی و یا باکتریایی در خون باشند. همچنین ممکن است پزشک از ام آر آی یا سی تی اسکن برای بررسی کردن اعصاب صورت بیمار، بهره بگیرد.

درمان بیماری فلج بل


علاج خاصی برای بیماری فلج بل وجود ندارد، ولی برخی روش های درمانی می‌توانند روند بهبودی بیمار را سرعت بخشند، مخوصا اگر درمان در چند روز اول بیماری شروع شود. هر چند اگرعلائم فلج بل خفیف باشند، ممکن است بیمار مجبور به درمان نباشد. در مورد اینکه بیمار نیازی به درمان دارد یا خیر، باید با پزشک مشورت شود.


در صورتی که بیمار نتواند چشم خود را ببندد، نیاز به درمان چشم دارد. اگر قرنیه، که لایه محافظ و پوشاننده مردمک است،کاملا خشک شود، خطر آسیب دائمی چشم وجود دارد. بیمار می‌تواند از اشک‌های مصنوعی (قطره چشمی) به طور مرتب در طول روز استفاده کند، مثلا ساعتی یک بار، تا چشم هایش را مرطوب نگه دارد. پماد مرطوب کننده گزینه مناسب‌تری برای شب است. بیمار می‌تواند در طول روز نیز از این پماد‌ها استفاده کند اما دید چشمش کمی تار می‌شود. اگر چشم بیمار کاملا بسته نمی‌شود، باید از عینک معمولی یا عینک‌های محافظ در طول روز استفاده کند. در طول شب نیزاز چشم‌بند استفاده کند. اما باید مطمئن شود بندش روی پلک‌اش نیفتاده، چون ممکن است چشم‌بند روی قرنیه لغزیده و آن‌را خراش دهد.

داروها

اکثر افرادی که (در طول روز دوم یا سوم علائم) پزشک تشخیص بیماری فلج بل را داده، با استفاده داروهای استروئیدی برای یک هفته (مثل پردنیزولون) درمان می‌شوند. استروئیدها که با نام گلوکوکورتیکوئیدها نیز شناخته می‌شوند، می‌توانند تورم را کاهش داده و شانس بهبودی کامل بیمار را افزایش دهند. اگر مصرف داروها زود شروع شود بهترین اثر را خواهند داشت(در طول سه روز اول شروع علائم). داروهای آنتی ویروسی (مثل سایکلوویر، والترکس) نیز در بعضی مواقع هم زمان با گلوکوکورتیکوئیدها استفاده می‌شوند، مخصوصا هنگامی‌که ضعف عضلات صورت شدید است. در برخی آزمایش‌های کنترل شده مشخص شده است که این داروها به درمان بیمارانی که علائمی خیلی شدید از فلج و ضعف صورت دارند، کمک بیشتری می‌کنند. ولی روش‌های درمانی دیگر هنوز اثبات نشدهاند. زمانی که بیماری لایم باعث فلج اعصاب صورت شود، درمان با آنتی بیوتیک‌ها صورت میگیرد. هم‌زمان با آنتی بیوتیک می‌توان از استروئیدها نیز استفاده کرد اما مدرکی نیست که ثابت کند استروئیدها در مواردی که بیماری لایم باعث ضعف عضلات صورت هستند، می‌توانند مفید باشند.

درمان خانگی


  • قرار دادن حوله گرم و مرطوب روی صورت بیمار برای تسکین درد
  • ماساژ دادن صورت

ورزش‌های فیزیکی درمانی برای تحریک ماهیچه‌های صورت فرد بیمار

بهبودی


در حالت کلی، در افرادی که فلج صورت در آنها شدت کمتری دارد احتمال بهبودی کامل بیشتر است. اگر علائم بعد از ۲۱روز اول پیشرفت کنند، باز هم شانس بهبودی نسبتا خوب است و ممکن است کمی ضعف در عضلات صورت باقی بماند یا کلا از بین برود. با این حال در تعداد محدودی از بیماران ضعف عضلات از خفیف تا شدید برای همیشه باقی می‌ماند. اگر آسیب عصب شدید باشد، ممکن است علائم بیماری بهبود یافته و دوباره به شکل در هم ریخته‌ای پیشرفت کند. اگر این اتفاق بیفتد، ممکن است بیمار کنترل خود را بر روی حرکات اجزای مختلف صورتش از دست بدهد. برای مثال:

  • ممکن است وقتی بیمار چشمک میزند، دهانش به هم فشرده شود.
  • وقتی بزاق دهان بیمار ترشح می‌شود (مثلا قبل از غذا)، ممکن است اشک از چشمانش سرازیر شود.

حمله دوم یا سوم فلج بل بسیار غیرمعمول است ولی بین ۷تا ۱۵ درصد از بیماران گزارش شده است.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *