علت، علائم و درمان سرگیجه و عدم تعادل هنگام بلند شدن

مغز برای حفظ تعادل، اطلاعات گرفته‌شده از چشم، گوش میانی و حواس بدن را باهم هماهنگ می‌کند. اگر هریک از این منابع اطلاعات مختل شود، مغز قادر به جبران آن نیست. به‌طور مثال، افراد گاهی ممکن است دچار بیماری حرکت یا بیماری سفر (مانند دریازدگی) شوند زیرا اطلاعاتی از بدنشان به مغزشان این پیام را می‌دهد که هنوز نشسته‌اند، اما اطلاعاتی از چشم آن‌ها دلالت بر این دارد که آن‌ها در حال حرکت‌اند. در این صورت پیام‌ها با یکدیگر مطابق نیستند و درنتیجه فرد دچار سرگیجه می‌شود. حس بینایی و حواس بدن، مهم‌ترین سیستم‌ها برای حفظ تعادل می‌باشند، اما مشکلاتی در گوش میانی رایج‌ترین علت بروز سرگیجه هستند. ارزیابی به‌موقع و دقیق سرگیجه، به هر علتی که باشد، می‌تواند بهترین نتایج را حاصل کند. درمان این مشکل بسیار گوناگون و متغیر است و به علت سرگیجه‌ی بیمار بستگی دارد. سرگیجه اغلب نشانه‌ای از یک بیماری دیگر است. ازاین‌رو درمان بیماری یا مشکل زمینه‌ای می‌تواند علائم سرگیجه را بهبود بخشد.

احساس سرگیجه، چیزی است که اکثر ما ممکن است گاهی تجربه کنیم. وقتی شخصی احساس سرگیجه داشته باشد، یا احساس می‌کند همه‌چیز دور سرش می‌چرخد، معمولاً احساس سنگینی سر، عدم فعال خواهد کرد و همچنین ممکن است احساس ضعف داشته باشد. بیشتر علت‌های سرگیجه بی‌خطر هستند و مشکل خودبه‌خود از بین خواهد رفت. گاهی اوقات سرگیجه تنها نشانه‌ای از یک بیماری جدی خواهد بود که روند آن می‌تواند سلامتی و جان بیمار را به خطر بیندازد یا به‌راحتی قابل‌ درمان است. گاهی اوقات علت سرگیجه ممکن است فوراً تشخیص داده نشود. فرد بیمار ممکن است به درمان‌هایی از سوی یک متخصص مغز و اعصاب، یا انجام آزمایش‌هایی بسیار دقیق برای کشف علت و اقدام به درمانی برای سرگیجه‌ی خود نیاز دارد. آزمایش‌های توصیه‌شده بر اساس بیماری‌هایی خواهند بود که از طریق سابقه‌ی بیمار و نتایج معاینات فیزیکی مشخص‌شده‌اند. جهت دریافت نوبت مشاوره و یا رزرو وقت با متخصص مغز و اعصاب تماس بگیرید.

انواع سرگیجه و عدم تعادل


در اکثر اوقات از لغت سرگیجه برای توصیف یکی از احساسات زیر استفاده می‌شود:

  • دوران سر که فرد احساس می‌کند گویا همه‌چیز دور سرش می‌چرخد.
  • احساس غش‌ و ضعف یا سنگینی سر که فرد احساس می‌کند گویا از ضعف می‌کند یا حال می‌رود.
  • از دست دادن تعادل که فرد متزلزل و سست است اما بدون آنکه احساس غش کردن یا چرخیدن سر بکند.

علت‌های سرگیجه


در پایین به شایع‌ترین علت‌های سرگیجه و عدم تعادل اشاره می‌کنیم:

  • لابیرنتیت (آماس گوش درونی): یک عفونت گوش میانی که موجب اختلال در شنوایی و تعادل می‌شود و می‌تواند منجر به یک مشکل جدی سرگیجه بنام دوران سر گردد.
  • میگرن: سرگیجه ممکن است قبل یا بعد از سردرد، یا حتی بدون سردرد بروز کند.
  • استرس یا اضطراب: خصوصاً اگر بیمار تنفس تند و کوتاه داشته باشد (تنفس سریع و غیرطبیعی در هنگام استراحت).
  • پایین بودن سطح قند خون (افت قند خون): که معمولاً در بیماران دیابتی دیده می‌شود.
  • افت فشارخون وضعیتی: افت ناگهانی فشارخون هنگامی‌ که فرد یک‌ دفعه می‌نشیند یا از جا برمی‌خیزد و بعد از کمی دراز کشیدن از بین می‌رود. این مورد بیشتر در افراد کهن‌سال شایع است.
  • کم آب شدن بدن یا گرمازدگی: کم آب شدن بدن می‌تواند به خاطر ننوشیدن آب کافی در حین ورزش باشد، یا بیماری که منجر به استفراغ، اسهال یا تب می‌شود.
  • نارسایی ورتبروبازیلار: کاهش جریان خون در قسمت پشت مغز که ممکن است به خاطر عروق خونی ناشی شود که منجر به انسداد عروقی از مغز به قلب (تصلب شراین) می‌شود.

علت‌های غیر شایع سرگیجه و عدم تعادل عبارت‌اند از:

  • ابتلا به یک بیماری جدی یا وضعیتی که کل بدن را دچار مشکل می‌کند.
  • انواع بخصوصی از داروهای تجویزی: مانند داروهای ضدافسردگی یا داروهای فشارخون
  • مشکلاتی در ضربان قلب: مانند فیبریلاسیون دهلیزی (ضربان قلب سریع و نامنظم)
  • مسمومیت با مونوکسید کربن

علائم


هنگام سرگیجه، فرد ممکن است احساس ضعف و غش کند، حالتی شبیه بی‌هوش شدن، ضعف، حالت تهوع داشتن، منگی، خستگی، سستی و عدم تعادل یا هرگونه ترکیبی از این علائم را داشته باشد. فرد ممکن است احساس کند که گویا خود یا فضای اطرافش به دور او حرکت می‌کند، می‌چرخد، تکان می‌خورد یا دوران می‌کند (که آن را به‌صورت چرخیدن دور سر بیان می‌کنند).

تشخیص

در طی معاینات اولیه، فردی که دچار سرگیجه می‌شود باید توصیف کاملی از نوع و حالت سرگیجه‌ی خود به پزشک ارائه دهد، مانند زمان وقوع آن و دفعات و مدت‌زمان هر بار که دچار سرگیجه می‌شود. ثبت علائم می‌تواند به کسب اطلاعات دقیق‌تر کمک کند. هرگونه علائمی را که همراه با سرگیجه بروز می‌کنند، مانند وزوز گوش یا حالت تهوع، هرگونه آسیب عفونی که اخیراً واردشده باشد و هرگونه داروی مورداستفاده را باید به پزشک گزارش داد. فشارخون، ضربان قلب، میزان تنفس و دمای بدن مورد معاینه قرار می‌گیرند و گوش، بینی و گلو نیز بررسی می‌شوند. سطح تعادل بیمار با حرکت دادن سر بیمار به موقعیت‌های مختلف یا با تست تیلت مورد ارزیابی قرار می‌گیرد. در تست تیلت، فرد روی یک میز دراز می‌کشد که می‌تواند به وضعیت‌های مختلف تغییر حالت دهد و هرگونه سرگیجه‌ای را که برای او رخ می‌دهد را گزارش کند. آزمایش‌های دیگری نیز ممکن است در طی معاینات اولیه لازم باشد. تست شنوایی کمک می‌کند تا آسیب به گوش ارزیابی شود. عکس‌برداری رادیولوژی، سی‌تی‌اسکن و ام آر آی می‌توانند آسیب‌های عصبی، تومور و یا مشکلات احتمالی دیگری را مشخص کنند. اگر پزشک به‌احتمال وقوع یک اختلال وستیبولار (دهلیزی) مشکوک باش، از تکنیکی بنام تست نوار عصب و عضله استفاده می‌کند. در تست نوار عصب و عضله، تکانه‌های الکتریکی تولیدشده از حرکات چشم اندازه‌گیری می‌شوند. از طریق آزمایش‌های خون می‌توان بیماری‌های دیابت، کلسترول بالا و بیماری‌های دیگری را تشخیص داد. در برخی موارد، یک معاینه و ارزیابی قلبی نیز ممکن است مفید واقع شود. علی‌رغم این آزمایش‌های کلی، همیشه نمی‌توان علت اصلی سرگیجه را تشخیص داد.

درمان سرگیجه و عدم تعادل


درمان سرگیجه و درمان عدم تعادل با توجه به علت آن تعیین می‌شود. اگر فردی مبتلا به سرماخوردگی یا آنفولانزا باشد، چند روز استراحت معمولاً برای رفع سرگیجه‌ی ناشی از آن کافی خواهد بود. علل دیگر سرگیجه، مانند آسیب خفیف به سیستم دهلیزی، ممکن است بدون مداخله‌ی درمان پزشکی برطرف شود. اگر سرگیجه ادامه داشته باشد، درمان دارویی می‌تواند کمک‌کننده باشد. برای کنترل چرخش سر ناشی از سرگیجه، هرگاه دوران سر عامل بروز سرگیجه باشد، می‌توان از داروهایی مانند مکلیزین یا بنزودیازپین‌ها مانند دیازپام و لورازپام استفاده کرد. ازآنجایی‌که مشکلات گردش خون اغلب باعث سرگیجه می‌شوند، ممکن است داورهایی برای کنترل فشارخون یا درمان تصلب شراین تجویز شود. از داروهای مسکن نیز می‌توان برای تسکین تنش یا فشاری که منجر به سرگیجه یا شدیدتر شدن آن شوند استفاده کرد. گاهی قند خون پایین در افراد دیابتی باعث بروز سرگیجه می‌شود و می‌تواند آن را با کنترل کردن سطح قند خون در بیمار درمان کرد. ممکن است پزشک از بیمار بخواهد که از مصرف کافئین، نیکوتین و هرگونه موادی منجر به واکنش‌های آلرژیک می‌شوند اجتناب کند. همچنین مصرف غذاهای کم‌نمک می‌تواند به این بیماران کمک کند. در صورتی‌ که همه این درمان‌های سرگیجه بی‌نتیجه باشند، پزشک ممکن است برای برطرف کردن فشار روی گوش میانی، روش‌های جراحی را توصیه کند. اگر سرگیجه با روش‌های دارویی قابل‌ درمان نباشد، ممکن است از روش‌های جراحی و یا روش‌های طب فیزیکی استفاده شود و مکانیسم‌های کنترل مشکل سرگیجه به بیمار آموزش داده شود.

درمان خانگی


در اینجا به نکاتی برای کاهش سرگیجه و غش کردن اشاره می‌کنیم:

  • آب فراروان بنوشید.
  • هنگام صبح، پیش از برخاستن از تخت خواب، چند دقیقه روی لبه‌ی تخت بنشینید.
  • تغییر وضعیت خود را به‌آرامی انجام دهید یا به‌آرامی بچرخید و به شی‌ء ای در کنار خود برای تکیه دهید.
  • هیچ‌وقت در تاریکی راه نروید. مسیرهای عبورتان همیشه روشن باشد. در همه اتاق‌ها چراغ‌خواب نصب کنید. همیشه قبل از وارد شدن به یک اتاق تاریک، لامپ روشن کنید.
  • بیماری زمینه‌ای خود را با مصرف داروهای تجویزشده و رعایت رژیم تجویزشده تحت کنترل درآورید.
  • حرکات و تمرینات ورزشی را انجام دهید که می‌تواند به بهبود تعادلتان کمک کند، مانند تائی چی یا یوگا.
  • اگر مشکل جدی‌تری در هنگام راه رفتن دارید، از یک عصا یا واکر استفاده کنید.
  • کفش‌های پاشنه‌کوتاه، مخصوص پیاده‌روی بپوشید یا کفش‌های انعطاف‌پذیر دیگری که کشش خوبی دارند.
  • در حمام یا دستشویی منزلتان، دستگیره‌هایی نصب کنید.
  • هنگام پایین یا بالا رفتن از پله‌ها، همیشه نرده‌های اطراف را بگیرید.
  • اشیاء خطرناک در منزلتان را بردارید مانند روفرشی یا قالیچه‌ها، سیم‌های شل و رهاشده روی زمین، عسلی یا میزهای کناری که باعث سر خوردن می‌شوند و همه‌ی ریخت‌وپاش‌های دیگر روی زمین.
  • اگر کسی دچار سرگیجه و عدم تعادل شده باشد تا زمانی که پزشک اجازه ندهد، از کارهایی مانند رانندگی خودداری کند. همچنین از هرگونه ارتفاعی، مانند بالا رفتن از نردبان، پرهیز کند زیرا می‌توانند باعث سرگیجه، عدم تعادل و خطراتی برای او در پی داشته باشند.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *