علت، علائم، تشخیص و درمان بیماری ام اس(ms)

ام اس یکی از بیماری‌های مغز و طناب نخاعی (سیستم اعصاب مرکزی) است که می‌تواند شخص را ناتوان کند. در فردی که به بیماری ام اس مبتلاست، سیستم ایمنی بدن به اشتباه، به غلافی که تارهای عصبی را پوشش می‌دهد، حمله می‌کند و موجب مشکلاتی در برقراری ارتباط بین مغز و بدن می‌شود. این غلاف عصبی میلین نام دارد. بیماری ام است در نهایت موجب می‌شود که علاوه بر میلین، خود تارهای عصبی نیز به طور کامل آسیب ببینند.  علائم و نشانه‌های بیماری ام اس بین بیماران مختلف، بسیار متفاوت است و به میزان آسیب عصبی و نوع عصب‌هایی که درگیر شده‌اند، بستگی دارد. برخی از افرادی که به ام اس دچار می‌شوند، ممکن است توانایی راه رفتن به طور مستقل را از دست بدهند و یا به طور کلی نتوانند راه بروند در حالی که در برخی دیگر از بیماران، بیماری برای دوره‌های طولانی فروکش کرده و هیچ علائمی ندارد.

 اگر به دلایل نامعلومی دچار علائمی شدید که مشابه با علائم بیماری ms است، لازم است به متخصص مغز و اعصاب مراجعه کنید. هیچ تست تشخیصی خاصی برای تشخیص قطعی ام اس وجود ندارد اما به جای آن، پزشکان احتمال ابتلا به سایر بیماری‌های مشابه را بررسی می‌کنند و با رد تشخیص‌های افتراقی، ممکن است نهایتا به این نتیجه برسند که شخص به ام اس مبتلا است. بیماری ام اس هیچ راه درمان قطعی ندارد. روش‌های درمانی موجود اغلب بر تسریع بهبودی بیمار پس از حمله‌ی بیماری، کنترل روند پیشروی بیماری و همچنین کنترل علائم بیمار، تمرکز دارند. علائم برخی از بیماران تا حدی خفیف است که اصلا نیازی به درمان ندارند. جهت دریافت مشاوره و یا رزرو نوبت با متخصص مغز و اعصاب تماس بگیرید.

علل


علت اصلی بروز بیماری ام اس ناشناخته است. این بیماری نوعی بیماری خود ایمنی است بدین معنا که در آن، سیستم ایمنی بدن به بافت‌های خود بدن حمله می‌کند. در افراد مبتلا به ام اس، عملکرد ناصحیح سیستم ایمنی موجب می‌شود که به اشتباه به غلاف میلین حمله شود. میلین، ماده‌ی چربی است که تارهای عصبی را در مغز و طناب نخاعی پوشش می‌دهد. میلین را می‌توان با پوشش عایق سیم‌هایی که برق از آن عبور می‌کند، مقایسه کرد. زمانی که لایه‌ی محافظ آسیب می‌بیند و عصب‌ها بدون پوشش می‌شوند، ممکن است انتقال پیام عصبی کند و یا به طور کلی مسدود شود. همچنین ممکن است خود عصب آسیب ببیند. هنوز مشخص نیست که چرا برخی افراد دچار بیماری ام اس می‌شوند، برخی دیگر نه. به نظر می‌رسد که ترکیبی از عوامل محیطی و ژنتیکی در این موضوع دخیل باشند.

عوامل خطر


این عوامل می‌توانند احتمال ابتلا به بیماری ms را افزایش دهند:

  •  سن: ام اس ممکن است در هر سنی بروز کند اما در اغلب موارد بین سنین ۱۵ تا ۶۰ سال آغاز می‌شود.
  •  جنسیت: زنان در حدود دو برابر بیشتر از مردان به ام اس مبتلا می‌شوند.
  •  سابقه خانوادگی: اگر یکی از نزدیکان شما به ام اس مبتلا شده یا بوده، احتمال بروز این بیماری در شما نیز بیشتر است.
  •  عفونت‌های خاص: ویروس‌های بسیاری به ابتلا به بیماری ام اس ربط داده شده‌اند از جمله ویروس اپشتاین بار که موجب مننونوکلئوز عفونی می‌شود.
  •  ابتلا به برخی بیماری‌های خود ایمنی خاص: اگر بیماری به دیابت نوع یک یا بیماری التهابی روده مبتلا باشد احتمال ابتلای او به ام اس کمی بیشتر است.
  •  سیگار کشیدن: افرادی سیگاری که برخی علائم اولیه ام اس را داشته‌اند، بسیار بیشتر از دیگر افراد در معرض ابتلا به بیماری ms هستند.

علائم بیماری ام اس


علائم بیماری ms در افراد مختلف بسیار متفاوت است. بسته به مرحله پیشروی بیماری و ناحیه درگیر در مغز و عصب‌ها نیز علائم مختلفی بروز می‌کنند. این علائم عبارتند از:

  •  بیحسی یا ضعف در دست و پاها که معمولا در یک طرف بدن حس می‌شود یا در پاها و تنه حس می‌شود.
  •  از دست دادن جزئی یا کامل بینایی به طور ناگهانی که اغلب با درد چشم در هنگام حرکات دادن چشم همراه است.
  •  تاری دید به طور بلند مدت
  •  گزگز یا درد در بخش‌هایی از بدن
  •  احساس شوک الکتریکی مانند با تکان دادن گردن، خصوصا خم کردن گردن به جلو
  •  لرزش بدن، از دست دادن تعادل و هماهنگی اعضای بدن
  •  اختلال تکلم 
  •  خستگی مفرط
  •  سرگیجه 
  •  مشکل در عملکرد روده و مثانه

اغلب موارد ابتلا به بیماری ms از نوع عود کننده – فروکش کننده است. این افراد به صورت دوره‌ای دچار حملات بیماری می‌شوند و در این دوره‌های چند روزه یا چند هفته‌ای، علائم بیماری عود می‌کنند و پس از پایان دوره، این علائم به طور کامل یا جزئی از بین می‌شوند. در بین این دوره‌ها، بیماری فروکش می‌کند که دوره‌ی فروکش کردن بیماری می‌تواند چند ماه یا حتی چند سال طول بکشد.

عوارض


افراد مبتلا به ام اس ممکن ست به مشکلات زیر نیز دچار شوند:

  •  اسپاسم و خشکی عضلات
  •  فلج، معمولا در پاها
  •  اختلال در عملکرد جنسی و عملکرد مثانه و روده
  •  تغییرات روحی و ذهنی مانند فراموشی و اختلالات خلقی
  •  افسردگی
  •  صرع

تشخیص


پزشک در ابتدا شرح حال بیمار را شنیده و سوابق پزشکی او را بررسی می‌کند و معاینات فیزیکی کامل را انجام می‌دهد. در ادامه ممکن است تست‌های زیر تجویز شوند:

  •  آزمایش خون
  •  نمونه‌گیری از مایع مغزی نخاعی
  •  اسکن ام آر آی 
  •  تست پتانسیل برانگیخته

در اغلب افرادی که بیماری آن‌ها به صورت عودکننده – فروکش کننده است، تشخیص بیماری نسبتا ساده است و بر اساس الگوی بروز علائم و نتایج اسکن ام آر آی انجام می‌شود. اما در افرادی که علائم غیرعادی دارند یا بیماری آن‌ها از نوع پیشرونده است، تشخیص بیماری سخت‌تر است. در این موارد، تست‌های بیشتر و نمونه‌برداری از مایع مغزی نخاعی، تست پتانسیل برانگیخته و سایر عکسبرداری‌ها انجام می‌شود.

درمان بیماری ام اس


داروهای زیادی برای درمان بیماری ام اس به کار می‌روند که موجب اصلاح دوره‌های حمله‌ی بیماری، درمان حملات و کنترل علائم بیماری می‌شوند. این داروها، همراه با سایر اقدامات مراقبتی برای بیماران ام اس، به کنترل بهتر بیماری کمک کرده و موجب راحتی بیشتر بیمار و بهبود کیفیت زندگی او می‌شوند.

داروی آمپیرا

داروی آمپیرا به بیماران مبتلا به ام اس که در راه رفتن مشکل دارند، کمک می‌کند.

داروی آزوتیوپرین

داروی آزوتیوپرین یا ایموران با سرکوب کردن سیستم ایمنی بدن موجب کنترل روند پیشروی بیماری بیماری ms می‌شود.

درمان با سیتوکسان

سیتوکسان نیز سیستم ایمنی بدن را سرکوب می‌کند و در نتیجه روند پیشروی بیماری ام اس کند می‌شود و گلبول‌های سفید خون به سیستم عصبی مرکزی بیمار حمله نمی‌کنند.

داروی نوانترون

نوانترون یا میتوکسانترون نیز داروی سرکوب‌کننده سیستم ایمنی بدن است که تنها به صورت تزریق وریدی به بیمار داده می‌شود.

درمان با داروی تایسبری

ناتالیزوماب یا تایسبری برای بیمارانی استفاده می‌شود که ام اس آن‌ها از نوع عودکننده-فروکش کننده است. این دارو موجب می‌شود که حملات بیماری کمتر شوند و ناتوانی‌های فیزیکی با سرعت زیادی، شدت پیدا نکنند.

استروئید وریدی

داروهای استروئیدی تزریقی گاهش برای کاهش علائم بیماری و درمان حملات حاد بیماری به کار می‌روند.

بوتولونیوم توکسین برای ام اس

بوتاکس یا همان بوتولونیوم توکسین به بیمارانی که دچار اسپاسم عضلات شده‌اند، کمک می‌کند. در این افراد ممکن است عضلات بازو کاملا خشک و بی‌حرکت شوند و یا حرکات غیر ارادی و ناگهانی داشته باشند.

داروهای اینترفرون بتا

ماده‌ی شیمیایی درون این دارو‌ها مشابه با پروتئینی است که به طور طبیعی در بدن تولید می‌شود. این دارو موجب کاهش دفعات حمله بیماری و ایجاد ثبات در دوره‌های عود بیماری می‌شود.

پمپ باکلوفن نخاعی

باکلوفن یک داروی پرکاربرد برای رفع اسپاسم‌های عضلانی ناشی از مشکلات عصبی است. استفاده از سیستم پمپ دارویی می‌تواند عوارض استفاده بلند مدت از دارو را کاهش دهد.

تحریک عمقی مغز

در روش تحریک عمقی مغز، بدون انجام جراحی باز، سعی می‌شود بخش‌هایی از مغز که موجب لرزش شدید بدن می‌شوند، غیر فعال شوند.

جایگزینی پلاسما برای ام اس

در این روش مایع پلاسمای خون شما گرفته شده و با پلاسمای شخص دیگری که اهدا کننده پلاسمای خون است، عوض می‌شود.

درمان‌های خانگی و تغییر در سبک زندگی


برای بهبود علائم ناشی از ام اس سعی کنید:

  •  استراحت زیاد کنید.
  •  ورزش کنید، اگر بیمار به ام اس خفیف تا متوسط دچار باشد، انجام منظم ورزش به او کمک می‌کند که قدرت عضلانی، حجم عضلات، توانایی حفظ تعادل و هماهنگی اعضای بدن خود را بهبود دهد. شنا کردن یا سایر ورزش‌های آبی نیز بسیار مفید هستند. سایر ورزش‌های سبکی که برای افراد مبتلا به ام اس توصیه می‌شوند عبارتند از پیاده‌روی، حرکات کششی، ایروبیک سبک و کار با دوچرخه ثابت.
  •  دمای بدن خود را پایین نگه دارید. اغلب علائم ام اس زمانی شدت می‌گیرند که دمای بدن بالا می‌رود. سعی کید از قرارگیری در معرض گرمای زیاد خودداری کنید و از جلیقه‌ها و شال‌گردن‌های خنک‌کننده‌ی مخصوص ام اس استفاده کنید.
  •  رژیم غذایی متعادل داشته باشید. نتایج برخی مطالعات نشان داده‌اند که داشتن رژیم غذایی با چربی اشباع‌شده‌ی کم اما مقادیر زیاد اسیدهای چرب امگا سه (مانند روغن زیتون و ماهی) می‌تواند برای بیماران مبتلا به بیماری ms مفید باشد. برخی دیگر از مطالعات نیز نشان داده‌اند که ویتامین دی، برای بیماران ام اس می‌تواند مفید باشد.
  •  از استرس خود کم کنید. داشتن استرس موجب تحریک بروز علائم یا شدت گرفتن آن‌ها می‌شود. انجام دادن یوگا، تای چی، ماساژ، مدیتیشن و تکنیک‌های تنفس به کاهش استرس کمک می‌کنند.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *