ضایعه نخاعی و قطع نخاع از گردن و کمر؛ علت، علائم و درمان

ضایعه نخاعی و قطع نخاع از گردن و کمر؛ علت، علائم و درمان

طناب نخاعی به آسیب، بسیار حساس است. طناب نخاعی، برخلاف دیگر قسمت‌های بدن، نمی‌تواند در صورت آسیب دیدن خودش را ترمیم کند. آسیب به طناب نخاعی در اثر مواردی همچون تروما، عدم خون رسانی طبیعی، یا فشار ناشی از تومور یا عفونت پیش می‌آید. آسیب‌های وارد شده به طناب نخاعی ممکن است کامل یا ناقص باشند. زمانی که آسیب وارده به طناب نخاعی، کامل باشد، فرد حس و توانایی حرکت عضلات پایین‌‌تر از قسمت آسیب دیده‌‌‌ی طناب نخاعی را از دست می‌دهد. هنگامی که آسیب وارده ناقص باشد، عضلات پایین‌‌تر از قسمت آسیب دیده‌‌‌ی طناب نخاعی توان حرکت دارند. در اکثر موارد ضایعه نخاعی، هر دو طرف بدن به یک اندازه آسیب می‌بینند.

آسیب به قسمت فوقانی طناب نخاعی که در گردن است باعث فلج کامل دست‌ها و پاها می‌شود. اگر فقط قسمت پایین طناب نخاعی که در پایین کمر است آسیب ببیند، فقط پاها (پایین تنه) فلج می‌شود.

یک متخصص اعصاب باید آسیب وارده به طناب نخاعی را ارزیابی کرده و نوع و شدت آسیب را مشخص کند. مراقبت‌های اورژانسی پیشرفته، توانبخشی و درمان‌های تهاجمی برای افرادی که طناب نخاعی آنها آسیب دیده می‌تواند باعث کاهش آسیب وارده به سیستم عصبی و حتی بازگشت محدود توانایی‌ها شود. رفع فشار و تثبیت زود هنگام از راه جراحی باعث بهبودی بیشتر می‌شود. طب فیزیکی تهاجمی و توان بخشی پس از جراحی نیز باعث بهبودی بیشتر می‌شود. بیشترین بهبودی در شش ماه پس از جراحی رخ می‌دهد. داشتن نگرش مثبت برای بیماران مبتلا به ضایعه نخاعی از اهمیت زیادی برخوردار است. استفاده از دستگاه‌های کمکی به اکثر افراد، حتی افرادی که به ضایعه نخاعی شدید مبتلا هستند، کمک می‌کند که به جامعه برگشته و فعال بمانند.

جهت دریافت نوبت مشاوره و یا رزرو وقت با متخصص مغز و اعصاب تماس بگیرید.

علل


تروما رایج‌ترین علت آسیب نخاعی است. تقریبا نیمی از آسیب‌های وارد شده به نخاع در اثر تصادف با وسایل نقلیه موتوری هستند. دیگر انواع تروما عبارتند از:

  • افتادن از بلندی
  • خشونت (چاقوکشی یا جراحت‌های ناشی از شکلیک گلوله به نخاع)
  • آسیب‌های ورزشی (غواصی فوتبال، رگبی، اسب سواری و غیره).

ممکن است علت آسیب نخاعی، فشاری که به علت وجود تومور، التهاب یا عفونت به نخاع وارد می‌شود نیز باشد. کانال نخاعی در برخی از افراد کوچک‌تر از حد طبیعی است (که تنگی کانال نخاعی نامیده می‌شود). در نتیجه این افراد بیشتر در معرض آسیب طناب نخاعی قرار دارند.

تمام بافت‌های بدن فرد، از جمله طناب نخاعی، نیاز به خون کافی دارند تا بتوانند اکسیژن و مواد غذایی را به منتقل کنند. عدم خون رسانی مناسب به طناب نخاعی باعث آسیب طناب نخاعی می‌شود. ممکن است آسیب نخاعی در اثر آنوریسم (برآمدگی رگ‌های خونی)، فشار رگ‌های خونی یا پائین بودن فشار خون برای مدت طولانی ایجاد شود.

علائم


علائم آسیب به طناب نخاعی به محل آسیب و مقدار آسیب (کامل یا ناقص) بستگی دارد. در آسیب‌های ناقص، قسمتهایی که پایین‌تر از محل آسیب دیده‌ی نخاع هستند، قادر به انجام برخی از عملکردهای خود هستند اما در آسیب‌های کامل، قست‌های پایین‌تر از محل آسیب، قادر به هیچ حرکتی نیستند.
آسیب به طناب نخاعی ممکن است باعث ضعف عضلانی یا از دست دادن کامل حس و عملکرد عضلات پایین‌تر از محل آسیب در نخاع، از دست دادن کنترل مدفوع و ادرار و از دست دادن عملکرد جنسی طبیعی شود. آسیب‌های طناب نخاعی در قسمت بالای گردن باعث مشکل تنفس و احتمالا نیاز فرد به دستگاه تنفس مصنوعی یا ونتیلاتور خواهد شد.

تشخیص


اولین قدم برای تشخیص آسیب نخاعی، بررسی سوابق پزشکی بیمار و معاینه فیزیکی است. پزشک با پرسیدن سوالاتی درمورد جزئیات زمان آسیب، متوجه سوابق پزشکی بیمار می‌گردد. مدت زمان سپری شده از وارد شدن آسیب از اهمیت بسیاری برخوردار است زیرا آسیب طناب نخاعی یک مورد اورژانسی است. هرچه بیمار زودتر درمان شود، شانس بهبودی او بیشتر است. دیگر جزئیات موجود در سوابق پزشکی شامل جزئیات مربوط به هرگونه آسیب یا جراحی گردن یا کمر در گذشته، کمردرد یا گردن درد، وجود هرگونه ضعف در دست‌ها و پاها، از دست دادن کنترل ادرار و مدفوع، از دست دادن حس دست‌ها و پاها، و دیگر مشکلات پزشکی در گذشته است.

معاینه فیزیکی شامل بررسی سلامت حس لامسه در دست‌ها و پاها، و همینطور آزمایش میزان قدرت و واکنش‌های دست‌ها و پاها است. بیمار به وسیله‌ی یک محافظ گردن پزشکی یا روی یک تخت ثابت به صورت بی تحرک نگه داشته می‌شود تا پزشک مشخص کند که آیا آسیب نخاعی به او وارد شده است یا خیر.

مرحله‌ی بعد، تهیه‌ی عکس رادیوگرافی از گردن یا کمر است. عکس رادیوگرافی به تشخیص شکستگی یا جابجایی مهره‌ها کمک می‌کند. ممکن است در هنگام آسیب به طناب نخاعی، شکستگی یا جابجایی مهره‌ها نیز ایجاد شده باشد. گاهی نیز نخاع آسیب دیده اما مهره‌ها آسیبی نمی‌بینند. عکس‌های رادیوگرافی به تشخیص تومور، عفونت یا آرتروز شدید که می‌تواند باعث آسیب به طناب نخاعی شوند نیز کمک می‌کنند.

سی تی اسکن نوعی عکس برداری پیشرفته‌تر است که مهره‌ها را بهتر نشان می‌دهد. سی تی اسکن برخی از آسیب‌های وارد شده به مهره‌ها را نشان می‌دهد که در عکس رادیوگرافی مشخص نیست‌. ام آر آی نیز یک تصویربرداری پیشرفته‌ی دیگر است که آسیب‌های وارد شده به طناب نخاعی را نشان می‌دهد. ام آر آر برای ارزیابی بافت‌های نرم مانند رباط‌ها، دیسک‌های بین مهره‌ها، اعصاب و طناب نخاعی مناسب است. همچنین ام آر آی می‌تواند آسیب‌های وارد شده به طناب نخاعی را نیز نشان دهد.

درمان


اولین گام در درمان صدمه احتمالی نخاعی، تایید وجود تنفس و ضربان قلب در بیمار است. آسیب نخاعی در قسمت فوقانی گردن می‌تواند منجر به از دست رفتن کنترل تنفس طبیعی شود. در نتیجه ممکن است نیاز به قرار دادن یک لوله تنفسی و استفاده از یک دستگاه تنفس مصنوعی باشد.

گام بعدی در درمان آسیب نخاعی، بی حرکت ماندن است. بی حرکت ماندن اغلب در زمان آسیب و قبل از انتقال بیمار به بیمارستان باید رعایت شود. سپس کادر پزشکی اورژانس، بیمار را در یک محافظ گردن پزشکی یا روی یک تخت ثابت قرار می‌دهند تا ستون فقرات حرکت نکند. اگر بیمار آسیب نخاعی داشته باشد، حرکت بیشتر ستون فقرات منجر به آسیب بیشتر می‌شود.

پس از تشخیص آسیب نخاعی، ممکن است مصرف دوز بالای استروئیدها برای بیمار شروع شود. داروهای استروئیدی با کاهش التهاب و تورم، باعث کاهش میزان آسیب به نخاع می‌گردند. استفاده از استروئید برای آسیب نخاعی خطراتی نیز دارد. پزشک می‌تواند تصمیم بگیرد که آیا استروئید برای بیمار مناسب است یا نه. استفاده از استروئیدها تنها در صورتی مفید است که در طول هشت ساعت پس از آسیب آغاز شود. سپس ممکن است بیمار در حالت کشیده قرار گرفته  یا یک دستگاه هاله در اطراف سر او گذاشته شود تا ستون فقرات ثابت مانده و از آسیب بیشتر جلوگیری کند. بسیاری از موارد آسیب نخاعی با جراحی درمان می شوند. جراحی دو هدف عمده دارد.

  • هدف اول از جراحی، حذف هر گونه فشار از روی نخاع است. حذف فشار ممکن است شامل حذف بخش‌هایی از مهره ‌های شکسته که بر نخاع فشار وارد می‌کنند باشد. اگر نخاع در اثر وجود یک تومور، عفونت و یا آرتروز شدید فشرده شود، برای کاهش میزان فشار می‌توان از جراحی استفاده کرد.
  • دومین هدف اصلی جراحی برای آسیب نخاعی، تثبیت ستون فقرات است. اگر مهره‌ها در اثر شکستگی، تومور یا عفونت تضعیف شده باشند، قادر به تحمل وزن طبیعی بدن و محافظت از نخاع نخواهند بود. ممکن است برای کمک به نگه داشتن مهره‌ها در کنار هم و تثبیت مهره‌ها تا زمانی که استخوان‌ها بهبود یابند از ترکیب پیچ‌های فلزی، میله‌ها و صفحات استفاده شود.

توانبخشی


پس از درمان اولیه و تثبیت بیماران، توانبخشی بیشترین نقش را در درمان دارد. توانبخشی شامل استفاده از روش‌هایی برای کمک به افزایش عملکرد بیمار با استفاده از طب فیزیکی و کاردرمانی، و دستگاه‌های کمکی است.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *