سردرد در کودکان: علل و درمان آن


سردرد مشکلی شایع و آزار دهنده در کودکان و نوجوانان است که عموماً اختلال جدی نیست. نحوه ایجاد سردرد ممکن است به عوامل بسیاری مانند ژنتیک، هورمون، استرس، رژیم غذایی، داروها و کم آبی بدن مربوط باشد. هر نوع سردرد مکرر می‌تواند مشکلات مدرسه، مشکلات رفتاری یا افسردگی را ایجاد کند. پزشک ممکن است درمان‌های مختلفی برای سردرد توصیه کند. بهترین درمان برای کودک شما بستگی به نوع سردرد، فواصل زمانی، علل سردرد و سن دارد.

ممکن است نگران باشید که سردرد کودک شما نشانه‌ای از یک مشکل جدی مانند تومور مغزی است اما این حدس برای بسیاری از سردردهای دوران کودکی درست نیست. شما می‌توانید نگرانی‌های خود را با تعیین علائم کودک و صحبت با متخصص مغز و اعصاب برطرف کنید. با کمک پزشک می‌توانید درمان مناسب را پیدا کنید و به کودک کمک کنید تا روش‌هایی را برای داشتن احساس بهتر یاد بگیرد. جهت دریافت مشاوره یا رزرو نوبت با متخصص مغز و اعصاب تماس بگیرید.

علل


دلایل متعددی برای سردرد کودکان وجود دارد. شایع‌ترین علل سردرد در کودکان عبارتند از:

  • عفونت‌های ویروسی یا عفونت دستگاه تنفسی (از جمله عفونت‌های گوش، سرماخوردگی، آلرژی، عفونت‌های سینوسی، گلودرد و تورم)
  • سردرد مرتبط با فشار یا استرس (به‌عنوان مثال، مشکلات خانوادگی یا مدرسه)
  • صدمه جزئی به سر
  • کمبود خواب و کیفیت پایین خواب

سردرد فقط در درصد کمی از کودکان علت جدی مانند تومور مغزی یا عفونت مرگبار دارد.

انواع سردرد


علائم سردرد در کودکان بستگی به سن آن‌ها و نوع سردرد دارد. شایع‌ترین نوع سردرد در دوران کودکی، بيماری يا آسيب مربوط به سردرد تنشی، ميگرن و سردرد خوشه‌ای است.

سردردهای مرتبط با بیماری یا آسیب در کودکان

عفونت‌های ویروسی یا عفونت دستگاه تنفسی علت شایع سردردهای کودکان است. در طی یک بیماری سردرد ممکن است چندین روز ادامه یابد. مننژیت باکتریایی و عفونت جدی و خطرناک نیز می‌توانند باعث سردرد شوند که معمولاً با علائم دیگر مانند تب، حساسیت به نور، خشکی گردن، تهوع، استفراغ، سرگیجه، بی‌حالی و تحریک‌پذیری همراه شوند. همچنین آسیب‌های مختلف به سر که ممکن است در خانه، مدرسه یا در حین ورزش رخ دهد علت شایع سردرد می‌باشند. کودکانی که دچار آسیب سر شده‌اند و همچنین مبتلابه تهوع، استفراغ، از دست دادن هوشیاری و یا سایر علائم یا نشانه‌های نگران‌کننده هستند باید توسط پزشک معاینه شوند.

سردرد تنشی

سردرد تنشی باعث ایجاد فشار و تنگی در هر دو طرف سر یا گردن می‌شود. درد معمولاً خفیف تا متوسط است، سوزش ندارد و ممکن است از ۳۰ دقیقه تا چند روز ادامه یابد. بعضی از کودکان مبتلا به سردرد تنشی دچار تهوع و حساسیت به نور یا سر و صدا هستند یا احساس سرگیجه و خستگی می‌کنند. سردرد تنشی معمولاً سبب استفراغ نمی‌شود و با فعالیت‌های عادی روزانه شدت نمی‌یابد.

سردرد میگرنی

علائم میگرن با توجه به سن متفاوت است. میگرن در کودکان ممكن است علائم متفاوتی نسبت به بزرگسالان داشته باشد.

  •  در کودکان نوپا مراقب ممکن است متوجه شود که کودک دچار رنگ‌ پریدگی است و کمتر از حد معمول فعال است. کودک بزرگ‌تر ممکن است استفراغ و گریه کند، در جای ثابت بنشیند یا پنهان شود. گاهی اوقات کودکان مبتلا به میگرن به‌ طور موقت بی‌ثبات و غیر متعادل می‌شوند و طوری رفتار می‌کنند که انگار از راه رفتن می‌ترسند.
  • در خردسالان سردرد اغلب در اواخر بعد از ظهر آغاز می‌شود. درد معمولاً با تپش یا سوزش همراه است و بین یک تا دو ساعت طول می‌کشد و ممکن است شامل یک یا هر دو طرف سر یا کل سر باشد. سردرد اغلب همراه با تهوع و حساسیت به نور و سر و صدا است. کودک ممکن است یک یا چند استفراغ داشته باشد.
  • علائم دیگر سردرد میگرنی عبارتند از، بیهوشی، درد شکمی و بیماری‌های حرکتی. اعضای خانواده ممکن است دارای میگرن تشخیص داده نشده یا غلط تشخیص داده‌ شده باشند به‌عنوان مثال سردرد سینوسی اشتباهاً به‌ جای میگرن تشخیص داده‌شده است.
  • برخی از کودکان مبتلا به سردردهای میگرنی چند دقیقه قبل از سردرد تغییر دید را تجربه می‌کنند که به نام اورا شناخته می‌شود. اورا نوعی اختلالات گذرای دیداری، حسی، زبانی یا حرکتی است که نشان می‌دهد سردرد به‌ زودی شروع خواهد شد.

سردرد خوشه‌ای

سردرد خوشه‌ای سردردی شدید و ناتوان‌ کننده است که بارها و بارها برای هفته‌ها یا ماه‌ها ادامه می‌یابد و پس از آن بیمار دوره‌ای را بدون سردرد سپری می‌کند. خوشبختانه سردردهای خوشه‌ای در کودکان زیر ۱۰ سال بسیار نادر است و تنها ۰٫۱ درصد کودکان ۱۰ تا ۱۸ ساله را تحت تأثیر قرار می‌دهد. سردرد خوشه‌ای معمولاً عمیق، شدید، مستمر و ناگهانی است. سردرد خوشه‌ای معمولاً باعث ایجاد قرمزی چشم و تولید اشک در طرفی می‌شود که در آن درد رخ می‌دهد. گرفتگی و آبریزش بینی، عرق کردن، رنگ‌ پریدگی و احتمالاً افتادگی پلک از علائم دیگر سردرد خوشه‌ای هستند. سردرد معمولاً کوتاه‌مدت است و بین ۱۵ دقیقه تا ۳ ساعت طول می‌کشد. سردرهای خوشه‌ای کوتاه‌ مدت‌تری نیز وجود دارد که دارای کیفیت مشابه و ویژگی‌های مرتبط هستند، اما فقط چند ثانیه تا چند دقیقه طول می‌کشد.

تشخیص سردرد


بررسی سابقه پزشکی و انجام معاینه فیزیکی

در بیشتر موارد علت سردرد کودک می‌تواند با بررسی کامل سابقه پزشکی و معاینه فیزیکی او تعیین شود. در بعضی موارد پزشک از والدین و یا کودک می‌خواهد تا چندین ماه زمان سردرد را یادداشت کنند. داشتن دفتر یادداشت می‌تواند اطلاعات دقیق در مورد مدت‌زمان، تاریخ و ویژگی‌های سردرد را ارائه کند.

آزمایشات تصویربرداری

بسته به علائم و نشانه‌های کودک، معاینه فیزیکی و سابقه پزشکی کودک ممکن است نیاز به انجام آزمایشات تصویربرداری داشته باشد. با این حال، اکثر کودکان مبتلا به سردرد که معاینه فیزیکیشان نتیجه طبیعی دارد نیازی به انجام آزمایشات تصویربرداری مانند سی‌ تی‌ اسکن یا ام آر آی ندارد اما اگر نتیجه معاینه عصبی کودک غیرطبیعی است یا سردرد شدید و علائم و نشانه‌های دیگری دارد توصیه می‌شود که آزمایش تصویربرداری انجام شود.

درمان سردرد در کودکان


هدف نهایی درمان توقف کامل سردرد است. درمان سردرد در کودکان به شناسایی مناسب نوع سردرد متکی است و ممکن است شامل موارد زیر باشد:

حضور در محیطی ساکت و تاریک، پرهیز از عوامل شناخته‌ شده ایجاد کننده سردرد مثل غذاها و نوشیدنی‌های خاص، جلوگیری از کمبود خواب، تغذیه، ورزش. گزینه‌های دیگر درمان عبارتند از:

داروها

بسیاری از داروهایی که برای درمان سردرد بزرگسالان مصرف می‌شوند می‌توانند در دوره‌ای کوچک‌تر برای درمان سردرد در کودکان و نوجوانان مفید باشند اما هرگز به کودک یا نوجوان زیر سن ۱۹ سال آسپرین ندهید زیرا می‌تواند سبب بروز سندرم ری شود که بیماری نادر اما کشنده در بچه‌های جوان است. کودک ممکن است به داروهای تجویزی نیاز داشته باشد تا به درمان سردردهای خاص به‌ ویژه میگرن کمک کند. برخی از داروها علائم را هنگام بروز، درمان می‌کنند اما سایر داروها به جلوگیری از ایجاد سردردهای آتی کمک می‌کنند.

ردیابی علائم سردرد

از یک دفترچه برای ثبت مواردی که باعث سردرد کودک می‌شوند مانند کمبود خواب، غذا خوردن در زمان‌های نامنظم، غذاها یا مواد غذایی خاص، کافئین، محیط و یا استرس استفاده کنید. هنگامی‌ که والدین متوجه شوند که علت سردرد فرزندشان چیست می‌توانند به او کمک کنند تا از آن‌ها اجتناب کند.

بیوفیدبک

حس‌گرهای ویژه‌ای که به بدن متصل می‌شوند چگونگی واکنش کودک به سردرد را نشان می‌دهند. حس‌گرها تغییرات تنفسی، ضربان قلب، دما، تنش عضلانی و فعالیت مغز را ثبت می‌کنند. این کار به کودک کمک می‌کند تا بداند چگونه بدنش از لحاظ فیزیکی به شرایط استرس‌زا پاسخ می‌دهد و به او کمک کند تا نحوه ایجاد و کنترل تنش منجر به سردرد را یاد بگیرد.

ماساژ

ماساژ هنگامی که توسط فردی حرفه‌ای و آموزش‌ دیده، همراه با رژیم غذایی سالم و ورزش منظم انجام شود به آرامش کودک کمک می‌کند. ماساژ تنش عضلانی را که ممکن است باعث سردرد بچه‌ها شود کاهش می‌دهد.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *