دمانس یا زوال عقل: علت،علائم و درمان

دمانس به از دست دادن فعالیت‌های ذهنی گفته می‌شود که زندگی روزمره را تحت تاثیر قرار می‌دهد. این بیماری می‌تواند مشکلاتی را در حافظه یا تفکر و برنامه‌ریزی فرد ایجاد کند. معمولا با گذشت زمان این بیماری بدتر می‌شود که این بازه زمانی در افراد مختلف متفاوت است. برخی افراد سال‌ها در یک وضعیت ثابت به سر می‌برند حال آنکه عده‌ای دیگر به سرعت مهارت‌های خود را از دست می‌دهند. شانس ابتلا به این بیماری با افزایش سن بیشتر می‌شود.

 اگر حافظه شما یا یکی از عزیزانتان در حال بدتر شدن است برای انجام برخی آزمایشات به متخصص مغز و اعصاب مراجعه کنید. اگر دچار دمانس شده باشید تجویز دارو و برخی اقدامات پزشکی می‌تواند مثمر ثمر باشد و رشد بیماری را کندتر کند. می‌توان با انجام برخی عادات ساده روزمره از ابتلا به دمانس جلوگیری کرد. برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد علل دمانس و راه‌های درمان آن و یا رزرو نوبت با متخصص مغز و اعصاب تماس حاصل فرمائید.

علل


دمانس در پی آسیب یا تغییر در مغز ایجاد می‌شود. در بخش زیر به برخی از مواردی که باعث ایجاد دمانس می‌شوند اشاره می‌کنیم:

  • بیماری آلزایمر
  • سکته، تومور، ضربه به سر، به این نوع دمانس، دمانس عروقی گفته می‌شود.
  • بیماری‌هایی مانند پارکینسون، دمانس با بیماری لویی بادی، و دمانس پیشانی گیجگاهی
  • کم کاری غده تیروئید
  • کمبود ویتامین B12
  • افزایش میزان مایعات در مغز (هیدروسفالی با فشار نرمال)
  • در برخی افراد، افسردگی می‌تواند باعث از دست دادن حافظه شود و مانند بیماری دمانس به‌ نظر برسد.
  • مصرف برخی داروها می‌تواند باعث ایجاد علائمی شبیه دمانس شود.

گروه‌های پر خطر


احتمال ابتلا به این بیماری در گروه‌های زیر بیشتر است:

  • مردان
  • افرادی که فشار خون بالایی دارند.
  • افرادی که سکته قلبی کرده‌اند.
  • افرادی که دچار تصلب شرائین شده‌اند، افزایش میزان چربی و کلسیم در عروق که به بیماری عروق کرونری می‌انجامد.
  • افرادی که دیابت دارند.
  • افرادی که کلسترول بالایی دارند.
  • افرادی که سکته کرده‌اند یا دچار حمله ایسکمیک گذرا (TIA) شده‌اند.

علائم زوال عقل


معمولا فراموشی اولین نشانه این بیماری است. افرادی که دچار مشکلات مربوط به حافظه‌ هستند متوجه وضعیت خود نمی‌شوند اما دوستان و خانواده آن‌ها متوجه می‌شوند. در پی بدتر شدن دمانس، ممکن است فرد در انجام برخی کارها که به برنامه‌ریزی نیاز دارند مانند تهیه لیست خرید و رفتن به بازار دچار مشکل شود.

  • ممکن است در استفاده یا درک کلمات دچار مشکل شود.
  • ممکن است در مکان‌هایی که به خوبی می‌شناسد گم شود.

ممکن است با گذشت زمان عملکرد افراد با تغییرات زیادی همراه باشد. ممکن است بترسند و به دیگران حمله کنند، یا به افرادی بسیار وابسته تبدیل شوند و مانند کودکان رفتار کنند. ممکن است از مسواک زدن دندان‌ها و رفتن به حمام امتناع کنند. در نهایت، نمی‌توانند از خود نگهداری کنند. ممکن است مکانی که در آن حضور دارند را نشناسند. همچنین ممکن است هنگام ملاقات با عزیزانشان آن‌ها را نشناسند.

مراحل


مرحله

تشخیص

علائم و نشانه‌های دمانس

مرحله ۱: عدم کاهش قابلیت ادراکی

عدم ابتلا به دمانس

در مرحله یک، فرد عملکردی طبیعی دارد، دچار فراموشی نیست
و وضعیت ذهنی او سالم است. می‌توان افرادی که دچار دمانس
نشده‌اند را در مرحله ۱ درنظر گرفت.

مرحله ۲: کاهش بسیار خفیف قابلیت ادراکی

‌ عدم ابتلا به دمانس

مرحله ۲ را به عنوان فراموشی طبیعی مرتبط با افزایش سن در
نظر می‌گیرند؛ به‌عنوان مثال فراموش کردن نام‌ها و جای
بعضی وسایل مانند کلیدها. علائم این مرحله برای افراد
خانواده یا پزشک مشهود نیست.

مرحله ۳: کاهش خفیف قابلیت ادراکی

عدم ابتلا به دمانس

این مرحله با افزایش فراموشی، اختلال در تمرکز و کاهش
عملکرد فرد در محل کار همراه است. افراد ممکن است گم شوند
یا نتوانند کلمات مناسب را بیابند. در این مرحله افراد
خانواده و نزدیکان بیمار متوجه کاهش قابلیت حل مسئله و
رفتن به مکان های جدید می‌شوند. خاطر نشان می کنیم که
برخی از محققان این مرحله را جز مرحله اولیه یا مرحله اول
از سه مرحله مربوطه دسته بندی می‌کنند. (اولیه، خفیف ،
شدید)

مرحله ۴: کاهش ملایم قابلیت ادراکی

مرحله ابتدایی دمانس

این مرحله با مشکل در تمرکز، کاهش به یادآوری وقایع اخیر
و برخی مشکلات در مدیریت امور مالی و تنها رفتن به
مکان‌های جدید همراه است. افراد در انجام کارهای پیچیده
دچار مشکل می‌شوند و ممکن است توانایی‌های ذهنی خود را
انکار کنند. ممکن است از خانواده یا دوستانشان دوری کنند؛
زیرا حضور در اجتماع برایشان دشوار است.

مرحله ۵ : کاهش ملایم – شدید قابلیت ادراکی

مرحله میانی دمانس

در این مرحله افراد با مشکلات عمده‌ای روبرو می‌شوند و
برای انجام فعالیت‌های روزانه خود به کمک نیاز دارند.
(به‌عنوان مثال، لباس پوشیدن، حمام کردن، تهیه غذا) از
دست دادن حافظه، قابل توجه است و می‌تواند با مشکلات
پیشرونده حافظه همراه باشد؛ به‌عنوان مثال ممکن است افراد
در به‌خاطر آوردن آدرس و شماره تلفن دچار مشکل شوند و
نتوانند زمان یا روز و یا مکانی که در آن حضور دارند را
به‌خاطر بیاورند.

مرحله ۶: کاهش شدید قابلیت ادراکی (مرحله میانی)

مرحله میانی دمانس

در این مرحله افراد برای انجام فعالیت‌های روزمره خود
مانند لباس پوشیدن به کمک جدی نیاز دارند. آن‌ها نام
اعضای خانواده و اتفاقات اخیر را فراموش می‌کنند. برخی از
بیماران فقط قادر هستند برخی از جزئیات مربوط به گذشته را
به یاد بیاورند. آن‌ها همچنین در شمردن از عدد ده به بعد
و اتمام کار دچار مشکل می‌شوند. از دست دادن کنترل ادرار
و مدفوع یکی از مشکلات این مرحله است. در این مرحله
توانایی صحبت کردن کاهش می‌یابد. تغییرات شخصیتی مانند
توهم (اصرار به اعتقاد نادرست علیرغم شواهد آشکار)، وسواس
(تکرار یک رفتار ساده مانند تمیز کردن) یا عصبانیت و
آشفتگی از دیگر مواردی اند که ممکن است در این مرحله رخ
دهد.

مرحله ۷: کاهش بسیار شدید قابلیت ادراکی

مرحله آخر دمانس

در این مرحله افراد قابلیت صحبت کردن یا برقراری ارتباط
را از دست می‌دهند. آن‌ها در انجام اکثر کارهای روزانه
خود (مانند دستشویی رفتن، غذا خوردن) به کمک نیاز دارند.
آن‌‌ها معمولا مهارت‌های روان حرکتی مانند توانایی راه
رفتن یا نشستن روی صندلی را از دست می‌دهند.

هفت مرحله برای دمانس وجود دارد که به شرح زیر است :

تشخیص


برای تشخیص دمانس از چند روش استفاده می‌شود. متخصص مغز و اعصاب موارد زیر را انجام می‌دهد :

  • وضعیت جسمانی را بررسی می‌کند.
  • سوالاتی را در خصوص بیماری فعلی و گذشته بیمار و اتفاقاتی که در طول زندگی رخ داده است مطرح می‌کند. پزشک ممکن است بخواهد برای به دست آوردن جزئیات بیشتر با اعضای نزدیک خانواده صحبت کند.
  • از بیمار می‌خواهد برخی کارهای ساده را انجام دهد تا بتواند وضعیت حافظه و مهارت‌های ذهنی او را ارزیابی کند. درباره تاریخ روز و سال از بیمار سوال می‌کند، از او می‌خواهد مجموعه‌ای از کلمات را تکرار کند، یا تصویری از یک ساعت بکشد.
  • پزشک ممکن است برای تشخیص علت بیماری و درمان آن انجام برخی آزمایشات را توصیه کند. به عنوان مثال ممکن است برای بررسی تیروئید یا وجود عفونت انجام آزمایش خون را توصیه نماید.
  • ممکن است به کمک ام آر آی یا سی تی اسکن عملکرد مغز را بررسی کند. این بررسی‌ها به پزشک برای یافتن تومور یا آسیب مغز کمک می‌کند.

درمان زوال عقل


هیچ درمان ویژه‌ای برای دمانس وجود ندارد، داروها و روش‌های درمانی موجود فقط باعث کندتر شدن روند بیماری و تسهیل زندگی بیمار می‌شوند. اما در برخی موارد، شرایط پزشکی باعث ایجاد دمانس در فرد می‌شود که می‌توان آن‌را درمان کرد و بخشی از عملکرد ذهن را احیا کرد.

درمان علت دمانس

گاهی درمان علت دمانس به درمان بیماری کمک می‌کند. به عنوان مثال می‌توان:

  • برای جبران کمبود ویتامین B12 برای بیمار ویتامین تجویز کرد.
  • برای درمان کم‌کاری تیروئید برای بیمار هورمون تیروئید تجویز کرد.
  • برای کاهش فشار مغز اقدام به جراحی و برداشتن تومور کرد.
  • مصرف داروهایی که باعث فراموشی یا گیجی می‌شوند را قطع کرد یا داروهای دیگری را تجویز کرد.
  • برای درمان عفونت مانند انسفالیت برخی داروها را تجویز کرد.
  • برای درمان افسردگی برای بیمار دارو تجویز گرد.
  • به درمان شرایط عودکننده که توسط AIDS ایجاد می‌شود، پرداخت.

داروها

پزشک برای درمان دمانس داروهای زیر را تجویز می‌کند:

داروهایی برای حفظ عملکرد ذهنی

  • بازدارنده‌های کولین استراز مانند دوپنزیل؛ گالانتامین و ریواستیگمین
  • ممانتین: از این دارو برای درمان علائم بیماری آلزایمر استفاده می‌شود که می‌تواند برای درمان دمانس عروفی خفیف تا ملایم نیز مفید باشد.

داروهایی برای کنترل مشکلات رفتاری و خلق و خو

می‌توان اکثر مشکلات رفتاری را بدون تجویز دارو درمان کرد اما در برخی موارد ممکن است پزشک داروهای زیر را تجویز کند:

  • داروهای ضد روان‌پزیشی مانند الانزاپین و ریسپریدون
  • داروهای ضد افسردگی بویژه بازدارنده‌های بازجذب سروتونین

پیشگیری از دمانس


پیشگیری از ابتلا به دمانس کار دشواری است؛ زیرا علت ابتلا به آن ناشناخته است. اما در افرادی که دمانس در پی سکته ایجاد می‌شود می‌توان با کاهش ریسک سکته و بیماری‌های قلبی از کاهش قابلیت ادراکی در آینده جلوگیری کرد. اگر فرد فاقد این فاکتورهای شناخته شده باشد می‌تواند با رعایت موارد زیر به بهبود وضعیت کلی سلامت خود کمک کند:

  • نکشیدن سیگار
  • داشتن وزن مناسب
  • ورزش کردن
  • خوردن غذای سالم
  • کنترل دیابت، فشار خون بالا، کلسترول بالا
  • حفظ وضعیت سلامت ذهن با انجام سرگرمی‌های جدید، خواندن یا حل پازل کلمات متقاطع
  • داشتن ارتباطات اجتماعی، حضور در فعالیت‌های اجتماعی، یا حمایت از گروه‌های مختلف
  • مصرف آسپرین در صورت تجویز پزشک

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *