تومور نخاعی(سرطان نخاع) ؛ علت، علائم و درمان

تومورهای نخاعی به توده‌هایی از سلول‌های غیرطبیعی گفته می‌شود که بر روی نخاع، در بین لایه‌های محافظتی آن و یا بر روی این لایه‌ها رشد می‌کنند. اکثر تومورهای غیر سرطانی بر روی خود نخاع ایجاد می‌شوند و از مناطق دیگر بدن به آن جا مهاجرت نمی‌کنند. به این تومورها، تومور اولیه گفته می‌شود که معمولاً سرطانی نیستند (خوش‌خیم). علت ایجاد تومورهای نخاعی اولیه ناشناخته است. برخی از انواع تومورهای نخاعی اولیه به دلیل برخی جهش‌های ژنی وراثتی ایجاد می‌شوند. سرطان‌های اولیه‌ی نخاعی به‌ندرت به مناطق دیگر بدن منتشر می‌شوند. این غیرعادی است و به همین علت سرطان‌های ستون فقرات نقطه‌ی تمرکز مطالعات امروزی قرار گرفته‌اند. ویژگی‌های خاص این تومورها ممکن است روش‌های جدید برای جلوگیری از منتشر شدن تومورهای سرطانی در بدن را به محققین نشان دهند. اکثر تومورهای سرطانی نخاعی ثانویه هستند، بدین معنی که از یک نقطه‌ی سرطانی دیگر در ناحیه‌ی دیگری از بدن منشأ می‌گیرند. یکی از هر چهار نفر که سرطان در بدن آن‌ها پخش شده است، به سرطان مغز یا نخاع نیز مبتلا شده‌اند. این تومورهای ثانویه در اکثر موارد از سرطان ریه، پروستات و سینه منشأ می‌گیرند. تشخیص به موقع می‌تواند عامل مهمی در نتیجه‌ی درمان تومورهای نخاعی باشد.

تومور نخاعی زمانی که ایجاد شد معمولاً تا وقتی که درمان نشود به رشد خود ادامه می‌دهد. بدون درمان، این تومورها می‌توانند منجر به فلج دائمی، ناتوانی‌های شدید و حتی مرگ شوند. کمردرد یک مشکل شایع است که به‌ندرت نشانه‌ی سرطان می‌باشد. با این حال در صورت داشتن کمردرد مزمن یا پیش‌رونده به یک متخصص اعصاب برای معاینه مراجعه کنید به‌خصوص در صورتی که کمردرد باعث اختلال در خواب شما می‌شود. اگر شاهد هرگونه بی‌حسی، خارش یا ضعف بودید بلافاصله برای معاینه به پزشک مراجعه کنید. این مورد مخصوصاً برای افرادی که در گذشته به سرطان مبتلا بوده‌اند حائز اهمیت است. پیش از تشخیص عارضه به موقعیت تومور بر روی نخاع، نوع تومور و اندازه‌ی تومور در زمان تشخیص بستگی خواهد داشت. جهت دریافت نوبت مشاوره و یا رزرو وقت با متخصص مغز و اعصاب تماس بگیرید.

انواع


پزشکان تومورهای نخاعی را بسته به موقعیت آن‌ها با سه دسته‌ی اصلی تقسیم می‌کنند:

  • تومورهای خارج پرده‌ای (اکسترادورال) در خارج از پرده‌ی مننژ (غشایی که از نخاع محافظت می‌کند) و معمولاً در استخوان‌های ستون فقرات رشد می‌کنند. اکثر تومورهای نخاعی از نوع خارج پرده‌ای هستند.
  • تومورهای میان پرده‌ای و خارج مدولایی در خارج از نخاع و در بین پرده‌های مننژ رشد می‌کنند.
  • تومورهای داخل مدولایی در داخل خود نخاع رشد می‌کنند.

علائم


تومورهای نخاعی ممکن است بسته به نوع، موقعیت و سرعت رشد خود، علائم مختلفی را ایجاد کنند. تومورهای داخل نخاع معمولاً علائم قابل تشخیصی را به همراه دارند در حالی که تومورهای ایجاد شده در خارج از نخاع ممکن است از زمانی که به وجود می‌آیند تا زمانی که علائم آن‌ها آشکار می‌شود مدت زیادی طول بکشد. علائم شایع عبارت‌اند از:

  • کمر درد
  • احساس سرما در پاها یا دست‌ها
  • از دست دادن کنترل روده‌ها
  • از دست دادن حواس به‌خصوص در پاها
  • ضعف عضلانی و دشواری در راه رفتن
  • انقباض و گرفتگی عضلانی

تشخیص


افرادی که به علائم نشان دهنده‌ی تومورهای نخاعی مبتلا هستند باید به‌طور جامع تحت معاینه‌ی پزشک قرار بگیرند. در این معاینه سوابق پزشکی فرد به‌طور کامل بررسی شده و معاینه‌ی فیزیکی و عصبی انجام می‌شود. همچنین ممکن است از ستون فقرات عکس برداری شود.

رایج‌ترین و دقیق‌ترین روش عکس برداری از ستون فقرات، اسکن MRI است که ممکن است همراه با گادولینیم که یک ماده‌ی حاجب است و می‌تواند تومور را روشن‌تر نشان دهد و یا بدون استفاده از این ماده انجام شود. این روش عکس برداری می‌تواند به طرز قابل قبولی از نخاع و اعصاب مربوط به آن عکس برداری کند. در روش اسکن MRI جزئیات استخوان‌های ستون فقرات به‌خوبی سی تی اسکن مشخص نیست ولی این سطح از جزئیات برای استخوان‌ها کافی بوده و در اسکن MRI می‌توان نخاع را نیز مورد بررسی قرار داد در حالی که سی تی اسکن این قابلیت را ندارد.

دیگر روش‌های عکس برداری مثل سی تی میلوگرافی (سی تی اسکن پس از تزریق ماده‌ی حاجب به درون مایع نخاعی) یا عکس برداری از ستون فقرات با اشعه‌ی ایکس نیز ممکن است بسته به نوع و موقعیت تومور نخاعی و اثر آن بر روی نخاع لازم شوند.

درمان


تومورهای ستون فقرات

تومورهای ستون فقرات به تومورهایی گفته می‌شود که در داخل استخوان ایجاد شده‌اند. برخی از این تومورها، تومورهای اولیه‌ی ستون فقرات هستند ولی اکثر موارد آن‌ها، در اثر متاستاز غده‌های سرطانی در مناطق دیگر بدن ایجاد شده‌اند.

در مورد تومورهای متاستازی، برداشتن تومور نخاعی باعث درمان سرطان نخواهد شد. با این حال پیشرفت در روش‌های درمانی مثل رادیو جراحی، جراحی جداسازی و شیمی‌درمانی توانسته است بهبودی بیماران مبتلا به تومورهای متاستازی را راحت‌تر کند. روش‌های درمانی بسیار مختلفی برای کوچک کردن تومور و یا کند و متوقف کردن روند رشد آن وجود دارند. همچنین می‌توان با استفاده از این روش‌های درمانی، درد و یا علائم عصبی ایجاد شده را تسکین داده و ثبات ستون فقرات را افزایش داد.

پرتودرمانی به‌صورت عادی و یا رادیو جراحی استریوتاکتیک، گزینه‌ای است که معمولاً می‌تواند به‌طور قابل توجهی درد ستون فقرات را کاهش دهد. در این روش درمانی، پرتوهای بسیار متمرکز باعث تخریب سلول‌های تومور و کوچک شدن آن می‌شوند. پرتودرمانی ممکن است برای درمان تومورهای دردناک در مواردی که بر روی نخاع فشار وارد نکرده و باعث عدم ثبات آن نشده‌اند مورد استفاده قرار می‌گیرد.

برای تومورهایی که بر روی نخاع فشار وارد کرده و یا باعث عدم ثبات آن می‌شوند احتمالاً انجام عمل جراحی بهتر است. اکثر تومورهای خوش‌خیم و بسیاری از تومورهای بدخیم ستون فقرات معمولاً با استفاده از تکنیک‌های جراحی پیشرفته به‌طور کامل برداشته می‌شوند.

عمل جراحی برای برداشتن فشار از روش ستون فقرات که به جراحی رهاسازی شناخته می‌شود عبارت است از برداشتن بخشی از مهره که درگیر تومور شده است. زمانی که عمل جراحی رهاسازی و یا خود تومور باعث بی ثباتی در ستون فقرات شوند، از عمل پیوند استخوان و ایمپلنت‌های فلزی برای بازگردانی این ثبات استفاده خواهد شد.

تومورهای میان پرده‌ای و خارج مدولایی

تومورهای میان پرده‌ای و خارج مدولایی (اکثراً تومورهای غلاف عصبی و مننژیوما ها) در داخل پرده‌های مننژ و در خارج از خود نخاع تشکیل می‌شوند.

اکثر تومورهای میان پرده‌ای و خارج مدولایی با برداشتن کامل با استفاده از جراحی از بین برده شده و بیماران معمولاً پس از انجام عمل جراحی مشکلات عصبی بسیار ناچیزی را گزارش می‌کنند. با این حال، اپندیموماهای بزرگ فیلوم ترمینال، معمولاً قابل برداشته شدن کامل نیستند چراکه به بسیاری از اعصاب نخاعی چسبیده‌اند. پرتودرمانی پس از جراحی در این موارد می‌تواند نتایج عمل را بهبود بخشد.

تومورهای داخل مدولایی

تومورهای داخل مدولایی (مثل آستروسیتوما، اپندیموما و همانژوبلاستوما) در داخل خود نخاع ایجاد می‌شوند. روش درمانی عادی برای این نوع از تومورها برداشتن با استفاده از عمل جراحی است. هدف از جراحی، برداشتن کامل تومور و حفظ حداکثر توانایی‌های عصبی ممکن می‌باشد.

برای اکثر عمل‌های جراحی بر روی نخاع و یا در نزدیکی آن، جراح با استفاده از تکنیک‌های نوروفیزیولوژیک مثل SSEPs (پتانسیل فراخوانده‌ی حسی پیکری) و MEPs (پتانسیل فراخوانده‌ی حرکتی) به دقت عمل جراحی را تحت نظر می‌گیرد. این تکنیک‌ها به جراح اجازه می‌دهند تا عملکرد نخاع را در طی جراحی تحت نظر داشته و از پاسخ دادن بی خطر آن مطمئن شود.

اپندیموماهای داخل مدولایی و همانژیوبلاستوماها معمولاً به راحتی از نخاع اطراف خود تشخیص داده شده و می‌توان آن‌ها را به‌طور کامل خارج کرد. بیمار ممکن است پس از انجام عمل جراحی به‌طور موقت به برخی از مشکلات عصبی دچار شود. با این حال، این مشکلات معمولاً از بین می‌روند.

در مقابل، آستروسیتوماها با نخاع اطراف خود آمیخته شده و برداشتن کامل و بی خطر آن‌ها ممکن است دشوار باشد. از آن جایی که این تومورها معمولاً رشد کندی دارند، بیمار می‌تواند حتی با برداشتن قسمتی از تومور نیز از مزایای این عمل جراحی بهره‌مند شود.

تومورهایی که نمی‌توان آن‌ها را به‌طور کامل برداشت و شاخصه‌های تهاجمی دارند معمولاً پس از انجام عمل جراحی تحت پرتودرمانی قرار می‌گیرند.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *