تنگی کانال نخاع گردن و کمر؛ علت، علائم و درمان

ستون فقرات شما از یک سری استخوان‌های متصل به هم (مهره) تشکیل شده که در بین آن‌ها دیسک‌هایی برای جذب فشار قرار دارد. ستون فقرات از طناب نخاعی که یکی از اجزای اصلی سیستم عصبی مرکزی است، محافظت می‌کند. طناب نخاعی در واقع مغز را به نقاط مختلف بدن متصل می‌کند. طناب نخاعی در کانالی قرار دارد که در واقع به وسیله‌ی مهره‌ها احاطه شده است.

تنگی کانال نخاعی مشکلی است که اغلب در افراد بالای ۵۰ سال ایجاد می‌شود. در این حالت، کانالی که نخاع از آن عبور می‌کند، باریک می‌شود که این موضوع موجب بروز درد و  مشکلات دیگر می‌شود.

در اغلب بیماران، تنگی کانال نخاعی ناشی از عوارض بیماری آرتروز ستون فقرات است. با ابتلا به آرتروز، مهره‌های ستون فقرات زائده‌های استخوانی پیدا می‌کنند که موجب باریک شدن کانال می‌شود و از سوی دیگر فضای بین مهره‌های به تدریج کمتر و کمتر می‌شود. این حالت موجب گیرافتادگی و فشار به خود طناب نخاعی یا شاخک‌های عصبی منشعب شده از آن می‌شود و موجب درد و احساس گزگز و سوزن سوزن شدن یا بی حسی در دست و پاها می‌شود.

روشی برای از بین بردن و درمان کامل این مشکل وجود ندارد اما با انجام برخی روش‌های درمانی و تمرینات می‌توان درد بیمار را کنترل کرد. اغلب افراد مبتلا به تنگی کانال نخاعی زندگی عادی دارند.

اگر علائم مشابه با تنگی کانال نخاعی را دارید، لازم است در مورد آن با متخصص مغز و اعصاب مشورت کنید. متخصص مغز و اعصاب پس از گرفتن شرح حال و سوال در مورد سوابق پزشکی، شمار را معاینه فیزیکی کرده و حرکات بدن شما را زیر نظر می‌گیرد. پزشک ممکن است برای تایید قطعی تشخیص خود، انجام سایر تست‌های تشخیصی را تجویز کند. درمان تنگی کانال نخاعی می‌تواند شامل روش‌های دارودرمانی، تزریق اپیدورال، تغییر فعالیت‌ها یا جراحی باشد. جهت دریافت نوبت مشاوره و یا رزرو وقت با متخصص مغز و اعصاب تماس بگیرید.

انواع


انواع تنگی کانال نخاعی عبارتند از:

تنگی کانال نخاع کمری

در تنگی کانال نخاع کمری، شاخه‌های عصبی که در پایین کمر قرار دارند تحت فشار قرار می‌گیرند و این موضوع موجب بروز علائم سیاتیک مانند گزگز و سوزن سوزن شدن پاها، ضعف پاها و درد تیرکشنده از پایین کمر به سمت باسن و پایین پاها می‌شود. این درد خصوصا در هنگام فعالیت بیشتر می‌شود.

تنگی کانال نخاع گردنی

ممکن است تنگی کانال نخاعی در ناحیه ستون فقرات گردنی باشد. در این حالت ممکن است بر روی طناب نخاعی فشار وجود داشته باشد. متاسفانه فشار بر روی طناب نخاعی می‌تواند موجب عوارض جدی مانند ضعف عضلات یا حتی فلج بشود. افراد مبتلا به تنگی کانال نخاعی که دچار علائم و عوارض ناشی از فشار بر طناب نخاعی می‌شوند احتمالا به درمان‌های تهاجمی مانند جراحی نیاز خواهند داشت.

تنگی کانال نخاعی در ستون فقرات سینه ای

بروز تنگی کانال نخاعی در ناحیه ستون فقرات سینه‌ای کمتر شایع است. ستون فقرات سینه‌ای در واقع قسمت میانی ستون فقرات (رو به بالا) است که به دنده‌ها متصل است. این قسمت از ستون فقرات دارای ثبات بیشتری است و حرکت پذیری کمتری دارد و به همین دلیل است که بیماری‌های فرسایشی مانند آرتروز و تنگی کانال نخاعی کمتر در این ناحیه بروز می‌کنند.

علل


اصلی ترین دلیل ابتلا به تنگی کانال نخاعی ابتلا به آرتروز ستون فقرات است. آرتروز موجب فرسایش غضروف‌های بین مفصلی و رشد زائده‌های استخوانی در اطراف استخوان‌ها و مهره‌ها می‌شود. آرتروز می‌توان موجب تغییر شکل دیسک‌ها، ضخیم شدن رباط‌های ستون فقرات و تشکیل خارهای استخوانی شود. تمامی این موارد بر طناب نخاعی و شاخه‌های عصبی منشعب شده از آن فشار وارد می‌کند. سایر علل احتمالی تنگی کانال نخاعی عبارتند از:

  • بیرون زدگی دیسک: اگر لایه سخت بیرونی دیسک ترک بردارد و پاره شود، مایع نرم درونی آن به بیرون تراوش می‌کند و بر روی طناب نخاعی و عصب‌ها فشار وارد می‌کند.
  • آسیب‌ها: ممکن است بر اثر یک تصادف بخشی از ستون فقرات بشکند یا ملتهب شود.
  • تومورها: در صورتی که توده‌های سرطانی به طناب نخاعی برسند ممکن است ایجاد تنگی کانال کنند.
  • بیماری پاگت: این بیماری موجب می‌شود که استخوان‌های بیمار بیش از حد رشد کنند و بزرگ و شکننده شوند. این حالت موجب تنگ شدن کانال نخاعی و مشکلا عصبی می‌شود.

برخی از افراد از بدو تولد با تنگی کانال نخاعی به دنیا می‌آیند یا مبتلا به بیماری هستند که منجر به تنگی کانال نخاعی می‌شود. در این افراد، معمولا تنگی کانال نخاعی از سنین بین ۳۰ تا ۵۰ سالگی شروع به ایجاد مشکلاتی می‌کند.

علائم


تنگی کانال نخاعی معمولا در ناحیه پایین کمر و گردن ایجاد می‌شود. همه مبتلایان به تنگی کانال نخاعی، دچار علائم آن نمی‌شوند اما اگر علائم بروز کنند، تقریبا در تمامی بیماران یکسان هستند: خشکی کمر، بی حسی و گزگز، و درد کمر.
سایر علائم خاص تر عبارتند از:

  • سیاتیک: این درد از پایین کمر یا باسن شروع می‌شود و تا پایین پا منتشر می‌شود.
  • افتادگی پا: درد و ضعف عضلات پا ممکن است باعث شود که بیمار در هنگام راه رفتن پای خود را روی زمین بکشد.
  • مشکل در راه رفتن و نشستن: زمانی که شخص ایستاده و ستون فقرات او است، مهره‌ها بیشتر روی هم فشرده می‌شوند و ایجاد درد می‌کنند.
  • بی اختیاری ادرار و مدفوع: در موارد بسیار وخیم، عصب‌هایی که ادرار و مدفوع را کنترل می‌کنند تا حدی ضعیف می‌شوند که شخص کنترل ادرار و مدفوع خود را از دست می‌دهد.

تشخیص


زمانی که بیمار به پزشک مراجعه می‌کند، پزشک در ابتدا شرح حال او را می‌گیرد و در مورد علائم او سوال می‌کند و معاینات فیزیکی را انجام می‌دهد. بعد از این مرحله، پزشک یکی از تست‌های زیر را برای تشخیص مشکل بیمار تجویز می‌کند:

  • عکسبرداری اشعه ایکس: این تصاویر شکل مهره‌های ستون فقرات را نشان می‌دهند.
  • اسکن ام آر آی: در این روش با مک امواج رادیوفرکوئنسی، تصاویر سه بعدی از ستون فقرات تهیه می‌شود. این تصاویر می‌توانند آسیب دیسک‌ها و رباط‌ها، تومور‌ها و زائده‌های استخوانی را نشان  دهند.
  • سی تی اسکن: در این روش از اشعه ایکس برای تولید تصاویر سه بعدی استفاده می‌شود. با کمک تزریق ماده کنتراست رنگی این تصاویر می‌توانند آسیب بافت‌های نرم و مشکلات استخوانی را نیز نشان دهند.

درمان


پزشک در ابتدا با روش‌های درمانی غیرتهاجمی و غیر جراحی درمان را آغاز می‌کند:

دارودرمانی

داروهای مسکن پرکاربرد مانند آسپرین، استامینوفن، ایبوبروفن و ناپروکسن موجب بهبودی موقت می‌شوند. تمامی این داروها در دوز پایین تر بدون نسخه پزشک قابل تهیه هستند. سایر داروها از جمله شل کننده عضلات و داروهای ضد تشنج به بهبودی عوارض خاص تنگی کانال مانند اسپاسم عضلانی و آسیب عصبی  کمک می‌کنند.

تزریق کورتیکاستروئید

ممکن است پزشک داروی استروئیدی مانند پردنیزون را مستقیما در کمر یا گردن تزریق کند. داروهای استروئیدی موجب از بین رفتن التهاب می‌شوند. این داروها به خاطر عوارض جانبی زیادی که دارند بسیار با احتیاط و تنها در شرایط خاصی تجویز می‌شوند.

داروهای بیحس کننده

داروی بی حس کننده با دقت و ظرافت زیاد در محل مورد نظر در ستون فقرات تزریق می‌شود تا ارسال پیام‌های در توسط عصب را متوقف کند. این کار موجب توقف سریع درد می‌شود.

وسایل کمکی

ممکن است بریس، کمر بند طبی، کرست یا یک واکر به بیمار داده شود تا بهتر بتواند حرکت کند و راه برود.

جراحی

در برخی از موارد شرایط بیمار وخیم است به طوری که در راه رفتن مشکل دارد و یا دچار بی اختیاری ادرار و مدفوع می‌شود. پزشکان معمولا انجام جراحی را برای این بیماران توصیه می‌کنند. با انجام جراحی‌هایی مانند لامینوکتومی یا لامینوپلاستی، فضای بین مهره‌ها افزایش داده می‌شود و بنابراین التهاب از بین می‌رود. البته انجام جراحی، خطرات احتمالی خودش را دارد. بیمار باید قبل از اقدام برای جراحی در مورد نتایج احتمالی جراحی و این که انجام جراحی تا چه حد می‌تواند به او کمک کند، با پزشک خود صحبت کند.

تغییر در سبک زندگی

برخی از اقدامات مفید برای بهبود علائم ناشی از تنگی کانال نخاعی عبارتند از:

  • ورزش: بیمار می‌تواند با انجام ورزش‌های منظم، انعطاف پذیری، قدرت عضلانی و توانایی حفظ تعادل بدن را افزایش دهد. ورز باید در حد متعادل و سبک باشد و نه مثلا ۱۰۰ شنا در یک جلسه. برای مثال می‌توانید هر روز ۳۰ دقیقه پیاده روی کنید. در مورد نحوه تدوین برنامه ورزشی با پزشک خود مشورت کنید.
  • استفاده از کمپرس سرد و گرم: کمپرس گرم موجب شل شدن عضلات بدن شده و کمپرس سرد موجب کاهش التهاب می‌شود. شما می‌توانید از کمپرس سرد یا گرم بر روی کمر یا گردن خود استفاده کنید. گرفتن دوش آب گرم نیز مفید است.
  • حفظ حالت صحیح بدن: در هنگام ایستاده صاف بایستید و کمر خود را در حالت صحیح قرار دهید. روی صندلی با تکیه گاه مناسب بنشینید که به خوبی از ستون فقرات شما محافظت می‌کند و روی تشک سفت بخوابید. در هنگام بلند کردن اجسام سنگین نیز توجه کنید که از زانو خم شوید و نه از کمر.
  • کم کردن وزن: در صورتی که اضافه وزن دارید لازم است وزن خود را کم کنید چرا که وزن اضافه موجب افزایش فشار بر روی کمر می‌شود.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *