تنگی و انسداد عروق و شریان های کاروتیدی گردن و مغز:تشخیص و درمان

بیماری تنگی شریان‌های کاروتیدی زمانی روی می دهد که رسوبات چربی که پلاک نامیده می شوند باعث مسدود شدن عروق خونی که خون را به مغز و سر می رسانند (شریان‌های کاروتید) شوند، چنین انسدادی باعث افزایش خطر سکته مغزی در شما می‌شود. این وضعیت اورژانسی زمانی روی می‌دهد که منبع خونی مغز مختل شده یا به شدت کاهش یافته باشد. سکته مغزی باعث نرسیدن اکسیژن به مغز می شود. در طول چند دقیقه سلول‌های مغزی شروع به مردن می‌کنند. سکته مغزی در رده چهارم شایع‌ترین علت مرگ بوده و عامل اصلی معلولیت دائمی می‌باشد. بیماری تنگی شریان‌های کاروتیدی به آهستگی ایجاد می‌شود. اولین نشانه‌ای که حاکی از داشتن چنین شرایطی در شما است ممکن است سکته یا حمله‌ی گذرای ایسکمی (TIA) باشد. حمله‌ی گذرای ایسکمی عبارت است از کمبود موقتی جریان خونی که به مغز شما می‌رود. درمان بیماری تنگی عروق کاروتیدی معمولا شامل ترکیبی از تغییرات در سبک زندگی، مصرف دارو و گاهی جراحی است.

در صورتی که عوامل خطر بیماری تنگی عروق کاروتیدی را دارید آن را به اطلاع پزشک متخصص مغز و اعصاب خود برسانید.حتی وقتی هیچ نشانه یا علامتی ندارید ممکن است پزشک توصیه کند که عوامل خطری که شما را تهدید می کنند به شکلی کاملا جدی مدیریت شوند تا در برابر سکته مغزی محافظت شوید. مراجعه سریع‌تر به پزشک باعث افزایش احتمال شناسایی بیماری تنگی عروق کاروتیدی و درمان آن قبل از بروز سکته مغزی معلولیت‌زا می‌شود. در صورتی که نشانه‌ها یا علایم سکته را تجربه می‌کنید فورا از مراقبت‌های اورژانس استفاده کنید حتی اگر این نشانه‌ها مدت کوتاهی ادامه پیدا کرده‌اند و پس از آن احساس عادی داشته‌اید، باید فوراً به متخصص مغز و اعصاب مراجعه کنید. جهت دریافت مشاوره یا رزرو نوبت با متخصص مغز و اعصاب تماس بگیرید.

علل


بیماری تنگی عروق مغزی به علت انباشته شدن پلاک ها در شریان‌های خونرسان به مغز ایجاد می‌شود. پلاک‌ها عبارتند از توده‌های کلسترول، کلسیم، بافت فیبری و سایر مواد سلولی که در محل‌های آسیب میکروسکوپی داخل شریان‌ها جمع می‌شود. این فرایند را آترواسکلروز یا تصلب شرائین می نامند. شریان‌های کاروتیدی که به خاطر پلاک مسدود شده اند سفت و باریک هستند. شریان‌های کاروتید مسدود شده باعث اختلال در انتقال اکسیژن و مواد مغذی به ساختارهای حیاتی مغز می‌شوند که مسئول انجام فعالیت‌های روزمره فرد هستند.

عوامل خطر


عواملی که باعث افزایش خطر ابتلای فرد به بیماری تنگی عروق مغزی می‌شوند عبارتند از:

  •  فشار خون بالا: وارد شدن فشار بیش از اندازه به دیواره‌های شریان می‌تواند باعث تضعیف آنها شده و آنها را مستعد آسیب پذیری نماید.
  •  مصرف تنباکو: نیکوتین می‌تواند باعث تحریک پوشش داخلی شریان‌های فرد شود. مصرف سیگار باعث افزایش ضربان قلب و فشار خون فرد می‌شود.
  •  دیابت: دیابت باعث کاهش توانایی فرد برای فرآوری موثر چربی‌ها شده و وی را در معرض خطر بالاتر فشار خون بالا و تصلب شرائین قرار می‌دهد.
  •  سطوح چربی بالا: سطوح بالای کلسترول، لیپوپروتئینی دانسیته پائین و سطوح بالای تری گلیسیرید، چربی خون، باعث تشدید فرآیند انباشتگی پلاک می شود.
  •  سابقه خانوادگی: ریسک ابتلای فرد به بیماری تنگی عروق مغزی در صورتی افزایش پیدا می‌کند که خویشاوندان وی دچار تصلب شرائین یا بیماری شریان کرونری باشند.
  •  سن: شریان‌ها انعطاف پذیری کمتری داشته و با افزایش سن، استعداد آنها برای آسیب دیدگی بیشتر می‌شود.
  •  چاقی: وزن بالا باعث افزایش احتمال فشار خون بالا در فرد شده و زمینه تصلب شرائین و دیابت را در وی ایجاد می کند.
  •  آپنه خواب: دوره‌های توقف تنفس در شب ممکن است باعث افزایش خطر سکته مغزی در فرد شود.
  •  فقدان ورزش و تحرک: این عامل در بروز شرایطی نقش دارد که باعث آسیب دیدگی شریان‌های فرد می‌شود، از جمله این عوامل می‌توان به فشار خون بالا، دیابت و چاقی اشاره کرد.

علائم تنگی شریان‌های کاروتیدی


در مراحل اولیه بیماری تنگی عروق مغزی غالباً هیچ نشانه یا علامتی ایجاد نمی‌کند. ممکن است این عارضه نادیده گرفته شود تا زمانی که کاملاً جدی شده و باعث عدم خونرسانی به مغز و بروز سکته مغزی یا TIA شود. نشانه ها و علایم سکته مغزی عبارتند از:

  •  کرختی ناگهانی یا ضعف در ناحیه صورت یا اندام‌ها که غالبا تنها در یک طرف بدن ملاحظه می شود.
  •  اختلال درک یا تکلم ناگهانی
  •  اختلال ناگهانی در دید یا تاری دید در یک یا هر دو چشم
  •  سرگیجه ناگهانی یا از دست دادن تعادل
  •  سردرد شدید ناگهانی بدون علت شناخته شده

تشخیص


پزشک احتمالا کار خود را با گرفتن شرح حال کامل پزشکی و معاینه فیزیکی آغاز می‌کند. معاینه معمولا شامل گوش دادن به صداهای مربوط به گذر جریان خون از شریان کاروتید در گردن بیمار است. این صدا در شریان‌های باریک شده کاملاً متفاوت و مشخص می‌باشد. ممکن است پزشک توانایی‌های ذهنی و جسمانی بیمار مانند استقامت، حافظه و گفتار را مورد بررسی قرار دهد. پس از آن پزشک ممکن است موارد زیر را توصیه کند:

  •  اولتراسونوگرافی برای بررسی جریان خون و فشار خون در شریان‌های کاروتید
  •  سی تی اسکن یا ام آر آی برای یافتن شواهدی بر سکته یا اختلالات دیگر
  •  آنژیوگرافی سی تی یا آنژیوگرافی ام آر که تصاویر بیشتری از جریان خون در شریان‌های کاروتید ارایه می‌کند. ماده رنگی در داخل عروق خونی تزریق شده و سی تی اسکن و یا ام آر آی تصاویر مغز و گردن بیمار را تولید می کند.

درمان تنگی عروق کاروتیدی


هدف در درمان بیماری تنگی شریان‌های کاروتیدی گردن، پیشگیری از سکته مغزی است. روش‌های درمانی خاص به محدوده انسداد شریان‌های کاروتید بیمار بستگی دارند. اگر انسداد، خفیف تا متوسط باشد ممکن است پزشک یکی از موارد زیر را پیشنهاد کند:

داروها

ممکن است پزشک داروهایی برای کنترل فشار خون یا کاهش کلسترول توصیه کند.  آسپرین روزانه مصرف شده یا از داروهای رقیق کننده خون برای پیشگیری از تشکیل لخته خونی برای شما استفاده نماید. اگر انسداد، شدید باشد یا اگر بیمار قبلاً دچار TIA یا سکته مغزی شده پزشک ممکن است برداشتن عامل انسدادی از شریان را توصیه نماید. برای این منظور می توان از گزینه های زیر استفاده کرد.

اندارترکتومی کاروتید

اندارترکتومی کاروتید رایج ترین شیوه معالجه بیماری‌های شدید انسداد عروق مغزی است. بعد از ایجاد یک برش کوچک در راستای قسمت جلویی گردن بیمار، جراح تنگی شریان کاروتید مبتلا به عارضه را باز کرده و پلاک‌ها را برمی‌دارد. این شریان با استفاده از بخیه یا پیوند، ترمیم می‌شوند.

آنژیوپلاستی کاروتید و استنت گذاری

آنژیوپلاستی کاروتید و استنت گذاری در صورتی استفاده می‌شود که رسیدن به ناحیه انسداد، با روش اندارترکتومی کاروتید، بسیار دشوار باشد یا بیمار به بیماری‌های دیگری مبتلا باشد که باعث شود جراحی با خطر زیادی همراه گردد. برای بیمار از عوامل بی‌حسی موضعی استفاده شده و یک بالن کوچک با استفاده از یک کاتاتر به ناحیه انسداد هدایت می‌شود. بالن برای باز کردن تنگی عروق کاروتیدی مغز، باد می‌شود و یک سیم کوچک استنت را که یک سیم پیچ شبیه به توری است را در محل می‌گذارد تا شریان بار دیگر بسته یا باریک نشود.

تغییرات سبک زندگی و درمان‌های خانگی


برای پیشگیری از روند پیشرفت بیماری تنگی شریان کاروتید یا کندتر کردن آن، باید موارد زیر را رعایت کنید:

  •  مصرف سیگار را کنار بگذارید. ظرف چند سال بعد از ترک سیگار، خطر ابتلا به سکته مغزی که افراد سیگاری را تهدید می‌کند از بین رفته و به وضعیت افراد غیرسیگاری می رسید.
  •  حفظ وزن در حد سلامت. چاقی باعث به وجود آمدن عوامل خطر دیگری مانند فشار خون بالا، بیماری قلبی عروقی، دیابت و آپنه در خواب می‌شود.
  •  مصرف کلسترول و چربی را محدود کنید. استفاده از چربی‌های اشباع ممکن است باعث کاهش تشکیل پلاک در شریان‌های بیمار شود.
  •  میوه‌ها و سبزیجات مختلف مصرف کنید. میوه‌ها و سبزیجات حاوی مواد مغذی مثل پتاسیم، فلوآت و آنتی اکسیدان‌ها هستند که ممکن است باعث حفاظت در برابر سکته شوند.
  •  مصرف نمک را محدود کنید. مصرف گسترده نمک می تواند فشار خون را در افراد حساس نسبت به سدیم افزایش دهد. متخصصین توصیه کرده‌اند که بزرگسالان سالم کمتر از ۱۵۰۰ میلی گرم سدیم در روز مصرف کنند.
  •  منظم ورزش کنید. ورزش می تواند فشار خون بیمار را کاهش داده سطح کلسترول لیپوپروتئین دانسیته بالا یا HTL بیمار را افزایش دهد که آن را به عنوان کلسترول خوب می شناسند و باعث بهبود وضعیت کلی سلامت عروق خونی و قلب شود. همچنین به کاهش وزن ، کنترل دیابت و کاهش استرس کمک می‌کند.
  •  بیماری‌های مزمن را کنترل کنید. مدیریت شرایطی مانند دیابت و فشار خون بالا به حفاظت شریان‌های بیمار کمک می کند.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *