بیماری های عروق مغزی؛ علت، علائم و درمان

بیماری‌های عروق مغزی بر رگ‌های خونی مغز تاثیر می‌گذارند. اگر آسیب وارده منجر به بیماری مغزی عروقی شود، خون به قسمت‌هایی از مغز نخواهد رسید. نرسیدن خون به معنی نرسیدن اکسیژن است و سلول‌های مغز بدون اکسیژن می‌میرند. آسیب مغزی غیر قابل بازگشت است و نیاز به کمک فوری دارد. روش‌های پیشگیری از بیماری‌های مغزی عروقی عبارتند از ترک سیگار، ورزش منظم، خوردن غذاهای کم چرب و مناسب برای قلب، اجتناب از چاقی، کنترل فشار خون، کاهش کلسترول و دوری از عصبانیت و استرس مزمن.

بیماری عروق مغزی سومین عامل مرگ و میر و همچنین ناتوان کننده‌ترین مشکل عصبی است. اکثر مشکلات مغزی عروقی با استفاده از آزمایش‌های تصویری تشخیص داده می‌شوند. آزمایش‌های تشخیصی تصویری به متخصص مغز و اعصاب کمک می‌کند که رگ‌ها و عروق داخل و اطراف مغز و همچنین بافت مغز را ببیند. سپس پزشک با توجه به شرایط بیمار و میزان اختلال موجود، روش درمان را مشخص می‌کند. پیش بینی بیماری مغزی عروقی به زمان شروع درمان در هنگام حمله بستگی دارد، مخصوصا در حین سکته مغزی، ثانیه‌ها از ارزش زیادی برخوردار هستند. جهت دریافت مشاوره و یا رزرو نوبت با متخصص مغز و اعصاب تماس بگیرید.

انواع


بیماری‌های  عروق مغزی باعث ایجاد مشکلات شدیدی می‌شود که عبارتند از:

سکته مغزی ایسکمیک

سکته مغزی ایسکمیک زمانی رخ می‌دهد که یکی از رگ‌های خونی که خون را به مغز می‌رسانند در اثر وجود لخته یا پلاک مسدود شده باشد. لخته ممکن است در یکی از رگ‌های تنگ ایجاد شده باشد. زمانی که خون به سلول‌ها نرسیده و سلول‌های مغز از بین بروند، فرد دچار سکته مغزی می‌شود. وجود یک پارگی در پوشش داخلی شریان کاروتید منجر به ایجاد سکته مغزی ایسکمیک در افراد زیر ۴۰ سال می‌شود. این پارگی باعث می‌شود خون بین لایه‌های شریان کاروتید جریان یافته، رگ را تنگ کرده و مقدار جریان خونی که به مغز می‌رسد را کاهش دهد.

سکته مغزی هموراژیک

سکته مغزی هموراژیک زمانی اتفاق می‌افتد که یک رگ خونی در قسمتی از مغز ضعیف شده و پاره شود و در نتیجه خون به داخل مغز بریزد. این خونریزی باعث وارد آمدن فشار زیاد به بافت مغز و آسیب بافت مغزی می‌شود. همچنین هموراژ ممکن است باعث کاهش جریان خون به دیگر قسمت‌های مغز شود.

آنوریسم یا رگ برآمدگی

آنوریسم یا خونریزی زیر عنکبوتیه (خونریزی ساب آراکنوئید) در اثر وجود اختلالاتی در رگ‌های مغز ایجاد می‌شود. اگر یک رگ خونی پاره شود، جریان خون حاصل از پارگی به سلول‌های مغز آسیب می‌رساند.

انسداد جریان خون

انسداد جریان خون زمانی رخ می‌دهد که لخته‌ای خون از قسمتی از بدن جدا شده و به سمت مغز رفته و یک رگ کوچک را مسدود کند. این اتفاق باعث انسداد جریان خون می‌شود. انسداد جریان خون در افراد مبتلا به انواع مختلف آریتمی، مانند بیماران مبتلا به فیبریلاسیون دهلیزی رایج است.

عوامل خطرساز


برخی از عوامل خطر ابتلا به بیماری‌های عروق مغزی را افزایش می‌دهند. این عوامل عبارتند از:

  •  فشار خون بالا
  •  فیبریلاسیون دهلیزی (نوعی بی نظمی ضربان قلب)
  •  سیگار کشیدن
  •  رژیم غذایی نامناسب
  •  کلسترول بالا
  •  عدم انجام ورزش و فعالیت بدنی
  •  چاقی یا اضافه وزن
  •  دیابت
  •  استرس

علائم بیماری‌های عروق مغزی


علائم بیماری عروق مغزی به محل هموراژ، آنوریسم یا انسداد و همچنین به مقدار آسیب وارد شده به بافت مغز بستگی دارد. به طور کلی، علائم سکته‌های مغزی ایسکمیک یا هموراژیک شامل اختلالات حرکتی می‌باشد. در مراحل اولیه‌ی حمله‌ی مغزی عروقی، معمولا بیمار در ابتدا دچار فلج ناگهانی (عدم حرکت عضلات و اندام‌ها) شده و سپس دچار اسپاستیسیته و تورم عضلات می‌شود. همچنین ممکن است بیمار رفلاکس دهان بند (رفلکس حاصل از فرو کردن چیزی در دهان که در اثر لمس و تحریک عقب زبان یا دیواره حلق، کام نرم بالا می‌رود و حالت تهوع دست می‌دهد) و توان سرفه کردن خود را نیز از دست داده و در برقراری ارتباط نیز دچار مشکلاتی همچون دیسفاژی (اختلال در بلع)، عدم قدرت تکلم (کمبود یا فقدان کامل قدرت به کار بردن یا فهم واژه‌ها)، دیزارتری (نوعی اختلال حرکتی گفتار) و کنش پریشی (اختلال در حرکت عضلات) شود. دیگر علائم بیماری مغزی عروقی شامل استفراغ، تشنج، تب، اختلالات الکتروکاردیوگرام، سردرگمی منجر به از دست دادن هوشیاری، اختلال تنفس، افزایش فشار خون، بی اختیاری ادرار و مدفوع می‌باشد. علائم حمله مغزی هموراژیک منجر به ایجاد سردرد شدید ناگهانی، خشکی گردن و فلج کامل یک طرف بدن می‌شود. همزمان با رشد لخته خون، مشکلات عصبی بیمار افزایش یافته و بیمار از حالت هوشیاری ناقص به کما می‌رود. علائم حمله عروق مغزی ترومبوتیک شامل کاهش رو به پیشرفت عملکردهای حسی و حرکتی، کاهش تدریجی گفتار و بی حالی است، در حالی که علل حمله عروق مغزی انسدادی شامل شروع ناگهانی مشکلات حسی و حرکتی، کاهش توانایی گفتاری و سردرد در یک طرف سر است.

تشخیص


تشخیص بیماری عروق مغزی معمولا با یک معاینه فیزیکی و یافتن علائم بیماری شروع می‌شود. پزشک با تجویز آزمایش‌های تصویری مانند ام آر آی یا سی تی اسکن، قسمتی از مغز که در اثر تومور مغزی یا هموراژ دچار آسیب شده را مشخص می‌کند. سپس پزشک نوع سکته مغزی، یعنی ایسکمیک یا هموراژیک بودن سکته را، تشخیص می‌دهد. تعیین نوع سکته مغزی از اهمیت زیادی برخوردار است زیرا معمولا پس از سکته‌های ایسکمیک، سکته دیگری نیز رخ می‌دهد. برای تشخیص بیماری عروق مغزی آزمایش‌های دیگری نیز تجویز می‌شود که در اکثر آنها پزشک به دنبال بررسی شریان کاروتید قبل از سکته است. بیماری شریان کاروتید عامل اصلی بسیاری از بیماری‌های مغزی عروقی است. معمولا بیمار سال‌ها به بیماری شریان کاروتید مبتلا بوده ولی هیچ نوع نشانه یا علائم بیماری را نداشته است.

درمان بیماری‌های عروق مغزی


انتخاب روش درمان بیماری عروق مغزی به ویژگی‌های بیمار (مثل سن و سلامت کلی بیمار)، نوع و شدت بیماری بستگی دارد. در بیماری هموراژیک، درمان شامل قطع خونریزی و جلوگیری از خونریزی مجدد می‌باشد که گاهی توسط کاتتر، جراحی یا استنت‌های فلزی انجام می‌شود. هدف از درمان بیماری شریان کاروتید، جلوگیری از انسداد جریان خون توسط پلاک یا لخته‌های خونی می‌باشد که از دیواره یک رگ جدا شده و وارد رگ کوچک‌تر می‌شوند و در آنجا مانده و جریان خون را مسدود می‌کنند. روش‌های درمان‌ها شامل داروهای ضد انسداد از جمله آسپرین و تغییر سبک زندگی، مثلا رعایت یک رژیم غذایی سالم برای قلب، اجتناب از استرس و عصبانیت مزمن، کنترل فشار خون، ورزش منظم، کنترل قند خون، ترک سیگار و رعایت وزن سالم می‌باشد. همچنین از روشی به نام اندارترکتومی برای برداشت پلاک از شریان کاروتید استفاده می‌شود‌. در آنژیوپلاستی کاروتید، کاتتری که یک بالن به انتهای آن متصل است وارد شریان شده و بالن باد می‌شود تا به پلاک فشار وارد کرده و پلاک را مسطح کرده ودر نتیجه شریان را باز کند.

رژیم غذایی


وجود مقدار زیاد چربی اشباع شده و نمک در رژیم غذایی منجر به افزایش فشار و کلسترول خون و تنگی رگ‌ها شده و خطر ابتلا به بیماری عروق مغزی را افزایش می‌دهد. توصیه می‌شود برای سلامت مغز و قلب، یک رژیم غذایی کم چرب ‌و غنی از فیبر که حاوی غلات کامل و پنج وعده میوه و سبزی در روز باشد را رعایت کنید. مقدار نمک موجود در رژیم غذایی خود را به ۶ گرم در روز کاهش دهید. مصرف زیاد نمک باعث افزایش فشار خون می‌شود. مقدار نمک موجود در غذاهای فرآوری شده را بررسی کرده و نمک بیشتری به غذایتان اضافه نکنید. همچنین، از خوردن غذاهای حاوی مقادیر زیاد چربی اشباع شده خودداری کنید زیرا باعث افزایش کلسترول خون می‌شوند.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *