انسفالیت ( ورم مغز یا عفونت بافت مغز،سرسام) چیست؟

التهاب بافت مغز انسفالیت نامیده می‌شود. عفونت های ویروسی از متداول ترین علل التهاب بافت مغز اند. در موارد نادر، باکتری‌ها و حتی قارچ ها می‌توانند باعث ملتهب شدن مغز شوند. انسفالیت به دو دسته تقسیم می‌شود: انسفالیت اولیه و ثانویه. انسفالیت اولیه زمانی ایجاد می‌شود که ویروس مستقیما باعث عفونت مغز و نخاع شود. انسفالیت ثانویه نیز در پی شروع عفونت در بدن و انتشار آن به مغز به وجود می‌آید. انسفالیت بیماری جدی و خطرناک نادری است که می‌تواند زندگی بیمار را تهدید کند. درصورت وجود علائم انسفالیت، فورا به پزشک خود مراجعه کنید.

انسفالیت یا تورم مغز با علائمی همچون سردرد و تهوع و بی‌حالی همراه است.اما در موارد حاد تشنج، کما و فلج را نیز به دنبال دارد . بنابراین اقدامات اورژانسی در مواجهه با افراد مشکوک به انسفالیت بسیار حائز اهمیت است. امروزه متخصصین مفز و اعصاب برای درمان انسفالیت از داروهای ضدالتهاب استفاده می‌کنند و درمواردی فرد دچار اختلالات تکلم و یا حرکتی شده باشد فیزیوتراپی نیز توصیه میشود.

برای کسب اطلاعات بیشتر درمورد علل تورم مغز یا انسفالیست و راه‌های درمان آن و یا رزرو نوبت با متخصص مغز و اعصاب تماس حاصل فرمایید.

علل


ویروس‌های مختلفی می‌توانند باعث التهاب مغز شوند. علل بالقوه التهاب مغز و نخاع به سه دسته تقسیم می‌شوند: ویروس های شایع، ویروس‌های دوران کودکی و آربو ویروس‌ها

ویروس های شایع

ویروس هرپس شایع ترین ویروسی است که در کشورهای توسعه یافته باعث التهاب بافت مغز می‌شود. معمولا ویروس هرپس از طریق عصب به پوست می‌رسد و باعث تاول زدن پوست می‌شود. در موارد نادر، ویروس به سمت مغز حرکت می‌کند. معمولا این نوع انسفالیت بر لوب گیجگاهی تاثیر می‌گذارد. این قسمت وظیفه کنترل حافظه و صحبت کردن را برعهده دارد. این نوع از انسفالیت می‌تواند بر لوب پیشانی نیز تاثیر بگذارد. این قسمت وظیفه کنترل رفتار و عواطف را برعهده دارد. انسفالیتی که توسط ویروس هرپس ایجاد شود خطرناک است و می‌تواند به آسیب شدید مغز و مرگ بیانجامد.

در بخش زیر به سایر ویروس های شایع اشاره می‌کنیم که به انسفالیت می‌انجامد.

  • ویروس اوریون
  • ویروس ابشتن-بار
  • ویروس HIV
  • سایتومگالوویروس

ویروس های دوران کودکی

واکسیناسیون می‌تواند از رشد ویروس‌های دوران کودکی که به انسفالیت منجر‌ می‌شوند، جلوگیری کند. امروزه این نوع انسفالیت ها نادراند. برخی از ویروس های دوران کودکی که باعث انسفالیت می‌شوند، عبارتند از:

  • آبله مرغان (بسیار نادر)
  • سرخک
  • سرخجه

آربو ویروس ها

آربوویروس‌ها، ویروس هایی هستند که توسط پشه ها منتقل می‌شوند. نوع ویروسی که منتقل می‌شود به پشه بستگی دارد. در بخش زیر تعدادی از انواع مختلف آربو ویروس ها را ذکر می‌کنیم:

انسفالیت کالیفرنیا از طریق نیش پشه منتقل می‌شود و عمدتا کودکان را تحت تاثیر قرار می‌دهد. ممکن است علائم آن بسیار خفیف باشد یا آنکه هیچ علامتی نداشته باشد. انسفالیت سنت لوئیس در غرب میانه و نواحی جنوبی رخ می‌دهد. این ویروس ضعیف است و معمولا با علائم اندکی همراه است. ویروس وست نایل معمولا در آفریقا و خاورمیانه و ایالات متحده وجود دارد که ویروس ضعیفی است که علائم آن شبیه آنفولانزا است. این ویروس می‌تواند باعث مرگ و میر افراد مسن و افرادی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند، شود. انسفالیت لکورادو (که اصطلاحا تب کنه ای نیز نامیده می شود.) توسط کنه ماده چوب منتقل می‌شود. معمولا باعث انسفالیت ضعیف می‌شود و اکثر بیماران به سرعت بهبود می‌یابند. انسفالیت اسب شرقی توسط پشه ها منتقل می‌شود که بر اسب ها و انسان تاثیر می‌گذارد. اگرچه در دسته بیماری های نادر است میزان مرگ و میر در آن برابر با ۳۳ درصد است. بیماری جنگل کیاسانور از طریق نیش کنه منتقل می‌شود. مصرف شیر خام بز، گوسفند یا گاو نیز می‌تواند باعث انتقال بیماری شود. شکارچیان، کشاورزان و افرادی که در چادر زندگی می‌کنند، بیشتر در معرض خطر قرار دارند.

علائم


علائم این بیماری می‌توانند خفیف یا شدید باشد.

علائم خفیف آن عبارتند از:

  • تب
  • سر درد
  • استفراغ
  • خشک شدن کرون
  • بی حالی (خستگی)
  • علائم شدید این بیماری عبارتند از:
  • تب ۴/۳۹ درجه سانتی گراد یا بالاتر
  • گیجی
  • خواب آلودگی
  • توهم
  • کندشدن حرکات بدن
  • کما
  • تشنج
  • تغییر در خلق و خو
  • حساسیت به نور
  • از دست دادن هوشیاری

علائم بیماری در نوزادان و کودکان متفاوت است. در صورتی که کودک شما یکی از علائم زیر را دارد، فورا با پزشک خود تماس بگیرید.

  • استفراغ
  • برآمدگی‌ملاج
  • گریه مداوم
  • خشک شدن بدن
  • از دست دادن اشتها

گروه‌های پرخطر


گروه های زیر بیشتر در معرض خطر انسفالیت قرار دارند:

  • افراد مسن
  • کودکان زیر یک سال
  • افرادی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند.

افرادی که در مناطقی زندگی می‌کنند که پشه و کنه زیادی در آن منطقه وجود دارد، بیشتر در معرض خطر ابتلا قرار دارند. پشه ها و کنه ها می‌توانند ویروس‌های عامل بیماری انسفالیت را انتقال دهند. در تابستان و پاییز که این حشرات فعالیت زیادی دارند، احتمال ابتلا به این بیماری بیشتر است. اگرچه در طول تاریخ واکسن MMR (آبله مرغان، سرخک، سرخجه) از ایمنی بالایی برخوردار بوده است، در موارد نادر باعث ابتلای فرد به انسفالیت می‌شود. حدود ۱ کودک از ۳ میلیون کودکی که این واکسن را دریافت می‌کنند دچار انسفالیت می‌شوند. با این حال داده های آماری قابل توجهی در خصوص کودکانی که واکسینه نشده و به این بیماری مبتلا شده اند وجود دارد. امروزه نسبت ابتلا به انسفالیت پیش از واکسیناسیون برابر با یک در هزار است. به عبارت دیگر شیوع ابتلا به انسفالیت پیش از انجام واکسیناسیون، ۳۰۰۰ برابر بیشتر از زمان کنونی بوده است.

تشخیص

پزشک در ابتدا از بیمار درباره علائم سوال می‌کند. ممکن است درصورت مشکوک بودن به انسفالیت، آزمایش های زیر تجویز گردد.

پونکسیون نخاعی یا کمری

در این روش پزشک برای جمع اوری نمونه مایع نخاعی سوزنی را وارد کمر می‌کند. سپس برای شناسایی علائم عفونت، مایع جمع اوری شده را آزمایش می‌کنند.

تصویر برداری از مغز توسط سی تی اسکن یا ام آر آی

سی تی اسکن و ام آری آی تغییراتی که در ساختار مغز به وجود آمده‌اند را شناسایی می‌کنند. همچنین سایر احتمالات مربوط به علائم تومور یا سکته را رد کنند. ویروس‌ها بر قسمت های خاصی از مغز تاثیر می‌گذارند. بررسی بخش‌هایی از مغز که تحت تاثیر قرار گرفته‌اند می‌تواند نوع ویروس را تعیین کند.

نوار مغز (EEG)

در نوار مغز چند الکترود به پوست سر وصل می‌شود که فعالیت مغز را ثبت می‌کند. در نوار مغز نوع ویروس ایجاد کننده انسفالیت مشخص نمی‌شود اما الگوهای آن می‌تواند در خصوص منبع عفونت علائم بیمار به متخصص مغز و اعصاب هشدار دهد. انسفالیت می‌تواند در مراحل آخر باعث تشنج بیمار یا به کما رفتن او شود. این امر نشان دهنده اهمیت نوار مغز در تشخیص بخش هایی از مغز است که تحت تاثیر قرار گرفته اند، همچنین امواج مغز که در هر بخش رخ می دهند را نشان می‌دهد.

آزمایش خون

آزمایش خون می‌تواند علائم عفونت ویروسی را نشان دهد. معمولا از آزمایش خون در کنار سایر موارد تشخیصی استفاده می‌شود تا احتمال تشخیص انسفالیت بیشتر شود.

نمونه برداری از مغز

در این روش پزشک نمونه های کوچکی از بافت مغز را برای بررسی عفونت بر می‌دارد. این روش به ندرت انجام می‌شود؛ زیرا ریسک عوارض آن بالاست. فقط در مواردی که پزشک نتواند علت التهاب مغز را تشخیص دهد یا درمان موثر نباشد از این روش استفاده می‌شود.

درمان


درمان‌های ضد ویروسی می‌تواند به درمان انسفالیت ویروس هرپس کمک کند اما در درمان سایر انواع انسفالیت موثر نیستند. درعوض، درمان معمولا بر تسکین علائم تمرکز دارد.

این درمان ها می تواند شامل موارد زیر باشد:

  • استراحت
  • مسکن
  • کورتیکواستروئیدها (برای کاهش التهاب مغز)
  • تهویه مکانیکی (تسهیل تنفس)
  • حمام آب ولرم
  • داروهای ضد تشنج (برای جلوگیری یل قطع کردن تشنج)
  • داروهای آرام بخش (برای بی‌قراری، پرخاشگری، بدخلقی)
  • مصرف مایعات (وصل کردن سرم)
  • کار درمانی : برای توسعه مجدد مهارت‌های روزانه
  • گفتار درمانی : برای یادگیری کنترل ماهیچه‌هایی که در صحبت کردن به آن‌ها نیاز است.
  • روان درمانی: برای کنترل اختلالات خلق و خو، یا تغییرات تشخیصی

ممکن است در طی درمان به ویژه در مواردی که مغز ملتهب است و بیمار دچار تشنج می‌شود، پزشک اقدام به بستری کردن بیمار نماید.

عوارض


اکثر افرادی که دچار انسفالیت می‌شوند با عوارض متعددی روبرو می‌گردند. این عوارض به شرح زیر است:

  • فراموشی
  • تغییرات رفتاری/تشخیصی
  • صرع
  • خستگی
  • ضعف جسمانی
  • ناتوانی فکری
  • ناهماهنگی عضلات
  • مشکلات شنوایی
  • مشکلات گفتاری
  • خستگی
  • کما
  • مشکلات تنفسی
  • مرگ

پیشگیری


گاهی انسفالیت قابل پیشگیری نیست اما میتوان با انجام واکسیناسیون علیه ویروس هایی که باعث ابتلا به این بیماری می‌شوند ریسک ابتلا را کاهش داد. کودکان خود را علیه این ویروس ها واکسینه کنید.

 

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *