ام آر آی (MRI): عوار ض ام آر آی و کاربرد آن در بیماری های مغز و اعصاب

یک دستگاه اسکن ام آر آی (MRI) از یک میدان مغناطیسی بزرگ، امواج رادیویی و یک کامپیوتر برای ایجاد یک تصویر مقطع عرضی بسیار دقیق و با جزئیات کامل از اندام‌های  و ساختار بدنی بیمار استفاده می‌کند.

خود دستگاه اسکن معمولاً به شکل یک لوله‌ی بسیار بزرگ با میزی در وسط آن است که بیمار روی آن در تونل (لوله‌ی بزرگ) برده می‌شود.

یک اسکن ام آر ای با سی ‌تی‌ اسکن و عکس‌برداری رادیولوژی فرق دارد زیرا از تابش پرتوی یونیزه کننده‌ای که ممکن است برای سلامت بیمار خطرناک باشد، استفاده نمی‌کند.

با ورود دستگاه‌های ام آر آی به عرصه‌ی پزشکی برای عکس‌برداری از بافت‌های سخت بدن، پیشرفت شایانی در تشخیص بیماری‌های داخلی حاصل شد. زیرا دستگاه‌های ام آر آی برخلاف  سی ‌تی ‌اسکن و  اشعه‌ی ایکس برای بیمار خطری ندارند و صرفاً از میدان مغناطیسی برای عکس‌برداری استفاده می‌کنند. به‌علاوه عکس‌های گرفته ‌شده به ‌وسیله‌ی ام آر آی وضوح بیشتری دارند. اگر بنابر توصیه‌ی پزشک نیاز به ام آر آی دارید، در نظر داشته باشید که قبل از عکس‌برداری باید در مورد مسائلی هم چون استفاده از بریس و ایمپلنت و بارداری با پزشک مشورت نمایید.

برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد  ام آر آی و چگونگی انجام آن و یا رزرو نوبت با متخصص مغز و اعصاب تماس حاصل فرمایید.

کاربرد


طراحی و پیشرفت دستگاه‌های اسکن ام آر آی گام بزرگی در جهان پزشکی بوده است، و درحال حاضر پزشکان، دانشمندان و محققین قادرند با استفاده از ابزارهایی غیرتهاجمی درون بدن انسان را به دقت  بررسی کنند.

در ادامه تنها به بخشی از نمونه های کاربرد دستگاه اسکن ام آر آی اشاره خواهیم کرد:

  • اختلالات و مشکلاتی در مغز و طناب نخاعی
  • تومورها، کیست‌ها و مشکلات دیگری در قسمت‌های مختلف بدن،

آسیب‌ها و اختلالاتی در مفاصل، مثل کمر درد

  • انواع خاصی از بیماری‌های قلبی
  • بیماری‌های ریوی و ارگانه‌ای داخلی دیگر
  • علل درد لگن در زنان (مثل فیبروم،التهاب درون رحم)
  • اختلالات مشکوک در رحم زنانی که تحت معایناتی برای ناباروری قرار می‌گیرند.

آماده سازی


قبل از انجام اسکن ام آر آی، هیچ نیازی به آماده‌سازی بیماران نیست. در حین ورود به بیمارستان، پزشک ممکن است از بیمار بخواهد که روپوش مخصوص به تن کند. ازآنجایی‌که در این اسکن از مغناطیس استفاده می‌شود نباید هیچ شی فلزی در دستگاه اسکن وارد شود، بنابراین از بیمار خواسته می‌شود تا هرگونه وسایل و جواهرات فلزی را که ممکن است در کار دستگاه تداخل ایجاد کنند  درآورد.

گاهی یک مایع کنتراست دهنده‌ای به صورت وریدی (IV) به بیمار تزریق می‌شود تا تصویر بافت مورد نظر بدن بهتر دیده شود.

هرگاه بیمار وارد اتاق اسکن شد، دستیاران به او کمک می‌کنند تا روی میز اسکنر دراز بکشد. آنها به بیمار اطمینان می‌دهند که میتواند خیلی راحت باشد و بالشت و رو اندازی در اختیار او قرار می‌دهند.

هدفون و روگوشی‌هایی به بیمار داده می‌شود تا مانع از شنیدن صداهای بلند اسکنر شوند. این کار برای کودکان بسیار کمک کننده است و آنها حتی می‌توانند برای آرامش و کم کردن اضطراب به یک موسیقی گوش دهند.

حین انجام ام آر آی


هر وقت بیمار در دستگاه ام آر ای  قرار بگیرد، تکنسین ام آر آی از طریق  دستگاه ارتباط داخلی با بیمار صحبت می‌کند تا از راحتی او مطمئن شود. تا وقتی که بیمار آماده نباشد کار اسکن را شروع نخواهند کرد.

 در طی انجام اسکن، بیمار باید بی‌حرکت باشد. هر حرکتی باعث اختلال در تصاویر گرفته شده می‌گردد، بیشتر شبیه به  یک دوربین عکاسی که سعی داریم با آن از چیزی را که در حال حرکت است عکس بگیریم . صداهای بلندی از دستگاه شنیده خواهد شد، که کاملا طبیعی ست. اگر بیمار در طی انجام اسکن احساس راحتی نداشته باشد، می‌تواند با تکنسین MRI از طریق دستگاه ارتباطی صحبت کند و از او بخواهد که کار دستگاه را متوقف کند.

پس از انجام اسکن


پس از انجام اسکن ام آر ای، رادیولوژیست تصاویر را بررسی می‌کند تا تعین کند که آیا تصاویری بیشتری مورد نیاز است یا نه. اگر رادیولوژیست تصاویر را تایید کند، بیمار می‌تواند به خانه برود. رادیولوژیست گزارش کوتاهی را برای پزشک متخصص آماده خواهد کرد و او نیز جلسه‌ای را برای بررسی نتایج با بیمار مشخص می‌کند.

این دستگاه چگونه عمل می‌کند؟


دستگاه ام آر آی دارای دو میدان مغناطیسی (مگنت) قدرتمند است؛ این مگنت‌ها مهمترین بخش‌های دستگاه هستند.

بخش عمده‌ای از بدن انسان از مولکول‌های آب تشکیل شده است، که از ترکیب اتمهای هیدروژن و اکسیژن بوجود می‌آید. در مرکز هر اتم یک ذره بسیار کوچک بنام پروتون قرار دارد، که مانند یک آهنربا عمل می‌کند و نسبت به هر میدان مغناطیسی واکنش نشان می‌دهد.

به طور طبیعی مولکول‌های آب موجود در بدنمان به صورت تصادفی چیده می‌شوند، اما با وارد شدن در دستگاه اسکن MRI اولین مگنت باعث می‌شود تا مولکول‌های آب در یک جهت قرار بگیرند، یا به سمت شمال و یا به سمت جنوب.

سپس میدان مغناطیسی دوم در یک سری پالس‌های سریع روشن و خاموش می‌شود، و این باعث می‌شود تا هر اتم هیدروژن ردیف و جهت خود را تغییر دهد و سپس با خاموش شدن میدان، به سرعت به حالت آزاد اولیه خود برگردد. میدان مغناطیسی با گذراندن یک جریان الکتریکی در سیم پیچی‌های گرادیانی و متغیر ایجاد می‌شود، که باعث می‌شود این سیم پیچی‌ها نوسان داشته باشند که منجر به ایجاد یک صدای ضربه زدن در داخل دستگاه خواهد شد.

اگرچه بیمار نمی‌تواند این تغییرات را احساس کند ولی دستگاه می‌تواند آنها را تشخیص دهد و در این حین به یک کامپیوتر متصل است که می‌تواند یک تصویر مقطع عرضی دقیقی را برای بررسی رادیولوژیست ایجاد کند.

تصویر برداری رزونانس مغناطیسی عملکردی(fMRI)


تصویر برداری رزونانس مغناطیسی عملکردی یا ام آر آی عملکردی (FMRI) مغز از تکنولوژی MRI برای اندازه گیری فعالیت مغز از طریق بررسی جریان خون در مغز استفاده می‌کند. این تکنولوژی تصویری از فعالیت نورون‌های موجود در مغز را با بالارفتن جریان خون در نواحی که نورونها فعال هستند ارائه می‌دهد.

این تکنیک نوعی تصویربرداری تکامل یافته از مغز است که به محققین این اجازه را می‌دهد تا مغز و طناب عصبی را بدون نیاز به روش‌های تهاجمی یا تزریق‌ داروهایی مورد ارزیابی قرار دهند.

FMRI (اف ام آر آی) به محققین کمک می‌کند تا درباره عملکرد مغز نرمال، بیمار، یا آسیب دیده اطلاعاتی را کسب کنند.

ام آر ای عملکردی همچنین در روش‌های بالینی مورد استفاده قرار بگیرد، برخلاف اسکن‌های استاندارد ام آر ای که برای تشخیص آنومالی‌های ساختاری در بافتها کاربرد دارند، زیرا یک اسکن ام آر آی عملکردی می‌تواند به کشف فعالیت‌ای غیرعادی در این بافت‌ها کمک کند. بنابراین، از این نوع اسکن برای بررسی خطرات احتمالی ناشی از جراحی مغز استفاده می‌شود و به جراح کمک می‌کند تا مناطقی از مغز را که در عملکردهای بحرانی مثل صحبت کردن، حرکت کردن، احساس و یا برنامه ریزی کردن نقش دارند، تشخیص دهد.

ام آر ای مغز همچنین می‌تواند برای تعیین اثرات تومورها، سکته مغزی، آسیب به سر و ضربه مغزی یا بیماری های مغز و اعصاب مثل آلزایمر مورد استفاده قرار بگیرد.

سوالات متداول


اسکن MRI چقدر طول می کشد؟

کار اسکن ام آرآی ، بسته به اینکه چه قسمتی از بدن آنالیز می‌شود و اینکه به چه نوع تصویری نیاز است از ۲۰ تا ۶۰ دقیقه متغیر است.

اگر پس از اولین اسکن ام آر ای تصویر دریافتی به قدر کافی برای رادیولوژیست واضح نباشد، بیمار ممکن است مجددا تحت اسکن ثانویه قرار بگیرد.

من از بریس یا پلاتین در بدنم استفاده می‌کنم، آیا هنوز باید از ام آر آی قرار بگیرم؟

اگرچه بریس‌ها و ابزار های فلزی کارشده در بدن تحت تاثیر اسکن قرار نمی‌گیرند اما ممکن است اختلالی در تصویر ایجاد کنند. پزشک و رادیولوژیست باید این مسئله را قبل از انجام اسکن مورد بحث و بررسی قرار دهند. اگر به تصاویر بیشتری نیاز باشد، اسکن ام آر آی ممکن است بیشتر طول بکشد.

وقتی در تونل دستگاه هستم آیا می‌توانم حرکت کنم؟

خیر، باید تا جایی که می‌توانید در حین انجام ام آر آی  و وقتی که در دستگاه قرار میگ‌یرید بی حرکت باشید. هر گونه حرکتی باعث اختلال در کار دستگاه می‌شود بنابراین تصاویر دریافتی تار خواند شد. خصوصا در اسکن‌های mri طولانی، تکنسین دستگاه ممکن است یک وقت استراحتی در طول روند تصویر برداری به بیمار بدهد.

من دچار ترس از فضای بسته هستم، چکاری می‌توانم انجام بدهم؟

پزشک و رادیولوژیست می‌توانند در طول روند اسکن با بیمار صحبت کنند و هرگونه اضطرابی را مورد بررسی قرار دهند در بعضی از مکان‌ها، دستگاه‌های اسکن باز نیز برای کمک به این بیماران مبتلا به ترس از فضای بسته وجود درد.

آیا قبل از اسکن به تزریق مایع کنتراست دهنده نیاز دارم؟

برخی بیماران ممکن است به عامل کنتراست دهنده نیاز داشته باشند که قبل از انجام اسکن به آنها تزریق می‌شود تا دقت تصویر برداری را با سایه روشن کردن نقایص و نقاطی خاص، از جمله التهاب، بالاتر ببرند.

اگر باردار باشم می‌توانم تحت ام آر آی قرار بگیرم؟

متاسفانه، پاسخ دقیقی برای این سوال وجود ندارد. باید قبل از انجام اسکن این موضوع را به پزشک اطلاع داد. تحقیقات بسیار اندکی درباره  تاثیر ام آر آی بر بارداری انجام شده است.

پزشکان توصیه می‌کنند که انجام MRI باید در طی سه ماهه اول محدود شود مگر آنکه اطلاعات آن بسیلر ضروری باشند. اسکن‌های ام آر آی که در طی سه ماهه دوم و سوم گرفته می‌شوند در میزان ۳ تسلا یا کمتر ایمن و بی خطر هستند.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *