آناتومی مغز انسان و نحوه عملکرد آن

مغز عملکردهای بسیار مهم و حیاتی دارد. آناتومی مغز انسان، به تمامی چیزهایی که در اطراف او هستند معنا می‌بخشد و به طور همزمان از طریق حواس پنج‌گانه‌ی لامسه، بویایی، چشایی، شنوایی و بینایی، پیام‌هایی را از محیط دریافت کرده و آن‌ها را پردازش می‌کند. مغز انسان، کنترل تمامی افکار، احساسات، حافظه و حرکات بدن و همچنین عملکرد تمامی ارگان‌های داخلی بدن را بر عهده دارد. در موقعیت‌های استرس‌زا مانند امتحان، اخراج شدن از کار، بیماری یا به دنیا آمدن کودک، این آناتومی مغز است که با تنظیم تنفس و ضربان قلب، واکنش بدن به موقعیت را تعیین می‌کند. مغز یک عضو کاملاً ساختاریافته و منظم است که از بخش‌های مختلفی تشکیل شده که هر یک عملکرد مهمی دارند. وزن مغز انسان از تولد تا بزرگسالی تغییر می‌کند. وزن مغز نوزاد در زمان به دنیا آمدن در حدود ۱ پوند است و در دوران کودکی به تدریج با رشد کودک به دو پوند می‌رسد. وزن میانگین مغز یک زن بالغ در حدود ۲٫۷ پوند و وزن میانگین مغز یک مرد بالغ در حدود ۳ پوند است.

مغز و طناب نخاعی دو بخش اصلی از سیستم اعصاب مرکزی هستند. مغز توسط جمجمه احاطه شده است و جمجمه مغز را در برابر آسیب محافظت می‌کند. آناتومی مغز انسان به خاطر ساختار و عملکرد ظریف و حساسی که دارد، بسیار پیچیده است. این عضو شگفت‌انگیز مانند یک مرکز کنترل برای بدن است که اطلاعات مختلف را دریافت کرده، پردازش می‌کند و اطلاعات جدیدی را ارسال می‌کند. متخصص مغز و اعصاب می‌توانند بیماری‌ها یا اختلالات مغزی را تشخیص داده و سپس با توجه به شرایط خاص هر بیمار، بهترین روش درمانی را پیشنهاد دهند. جهت دریافت نوبت مشاوره و یا رزرو وقت با متخصص مغز و اعصاب تماس بگیرید.

آناتومی مغز انسان


برای تقسیم‌بندی قسمت‌های مختلف آناتومی مغز انسان، روش‌های متفاوتی وجود دارد. در پرکاربردترین تقسیم‌بندی، مغز به سه قسمت اصلی تقسیم می‌شود: مغز جلویی، مغز میانی و مغز عقبی

  • مغز جلویی از عضو شگفت‌انگیز مخ، تالاموس، هیپوتالاموس و غده‌ی پینه آل (صنوبری) تشکیل شده است. متخصصین کالبدشناسی اعصاب به قسمت جلویی مغز، تلنسفالون می‌گویند و برای اشاره به محل قرارگیری تالاموس، هیپوتالاموس و غده پینه آل، از واژه درون مغزی یا دینسفالون استفاده می‌کنند.
  • قسکت میانی مغز نزدیک به مرکز مغز است و در بین مغز جلویی و عقبی قرار دارد و از بخشی از ساقه‌ی مغزی تشکیل شده است.
  • قسمت عقبی مغز شامل بخش دیگری از ساقه مغز، مخچه و پل مغزی می‌شود. متخصصین کالبدشناسی اعصاب برای اشاره به قسمتی از ساقه مغز که در مغز عقبی قرار دارد از واژه میلین سفالون استفاده می‌کنند و مخچه و پل مغزی را نیز با واژه متانسفالون می‌شناسند.

سیستم عصبی

سیستم عصبی معمولاً به دو بخش سیستم اعصاب مرکزی و سیستم اعصاب محیطی تقسیم می‌شود . سیستم اعصاب مرکزی شامل مغز ، عصب‌های داخل جمجمه و طناب نخاعی می‌شود. اعصاب محیطی نیز شامل تمامی عصب‌های منشعب از طناب نخاعی و سیستم اعصاب خودکار (شامل سیستم عصبی متانسفالون سمپاتیک و پاراسمپاتیک) می‌شود.

مخ

مخ شامل دو نیمکره‌ی چپ و راست می‌شود و مسئول پردازش‌های مربوط به صحبت کردن، یادگیری، استدلال، احساسات و انقباضات عضلانی است. تفسیر اطلاعات حسی مربوط به لامسه، شنوایی و بینایی نیز در این قسمت انجام می‌شود.

مخچه

مخچه در زیر مخ قرار دارد و یک بخش نسبتاً کوچک از مغز است. مخچه مسئول کنترل کردن و هماهنگی حرکت عضلات بدن و حفظ تعادل بدن است.

ساقه مغزی

ساقه‌ی مغز شامل سه قسمت اصلی می‌شود: بصل‌النخاع، پل مغزی و مغز میانی. ساقه‌ی مغزی، طناب نخاعی را به مخ و مخچه وصل می‌کند. ده عصب اصلی از دوازده عصب مخچه‌ای از ساقه‌ی مغزی منشعب می‌شوند. این بخش از مغز همچنین مسئول انجام بسیاری از عملکردهای غیر اختیاری بدن مانند نفس کشیدن، گوارش، بلعیدن، استفراغ و عطسه است. بسیاری از عملکردهای خودکار دیگر بدن مانند کنترل دمای بدن، کنترل ضربان قلب و تنظیم چرخه‌ی خواب و بیداری نیز در این قسمت انجام می‌شود.

ساختار مغز

مغز انسان دارای دو نوع سلول مختلف است: نورون‌ها و سلول‌های گلیال (سلول‌های نوروگلیال یا پشتیبان). نورون‌ها مسئول ارسال و دریافت پالس‌های عصبی یا سیگنال‌ها در بدن هستند. سلول‌های گلیال، سلول‌های عصبی غیر نورونی هستند که وظیفه آن‌ها حفاظت از نورون‌ها است. سلول‌های گلیال مسئول خون‌رسانی و تغذیه نورون‌ها، تشکیل میلین و تسهیل انتقال پیام‌های عصبی در اعصاب هستند. تعداد سلول‌های گلیال در مغز انسان بیشتر از نورون‌هاست و در حدود ۵۰ برابر آن‌ها است. زمانی که در مغز تومور تشکیل می‌شود، بخش اعظم بافت تومور از سلول‌های گلیال است.
زمانی که شخصی به تومور مغزی مبتلا می‌شود، ممکن است از تومور او نمونه‌برداری شود تا این نمونه در آزمایشگاه ارزیابی شود. متخصص پاتولوژی، نوع سلول‌های تشکیل دهنده تومور را ارزیابی می‌کند و بر اساس نوع سلول‌های تشکیل دهنده تومور، نوع تومور و نام ان مشخص می‌شود. نوع تومور می‌تواند تعیین کند که درمان بیمار باید چگونه باشد و نتایج احتمالی درمان را نیز می‌توان از نوع تومور پیش‌بینی کرد.

مایع مغزی نخاعی

مایع مغزی نخاعی در اطراف و میان بافت مغز و همچنین در اطراف طناب نخاعی قرار دارد. این مایع شفاف از مغز و طناب نخاعی در برابر آسیب محافظت می‌کند. این مایع در اطراف مغز و طناب نخاعی جریان دارد و به طور مداوم جذب شده و مجدداً تولید می‌شود. این مایع در کانال‌هایی در درون آناتومی مغز به نام بطن نیز قرار دارد که در درون همین کانال‌ها تولید می‌شود. یک ساختار خاص به نام شبکیه کروئید، مسئول تولید بخش اعظمی از مایع مغزی نخاعی است. مغز بین میزان مایعی که تولید شده و جذب می‌شود، تعادل برقرار می‌کند تا فشار مغز در حد طبیعی باقی بماند. در مواردی ممکن است این سیستم دچار اختلال شود و مشکل ایجاد کند.

مننژها

بین مغز و جمجمه سه لایه‌ی بافتی قرار دارد که مننژ نام دارند. مننژ‌ها از مغز محافظت می‌کنند. خارجی‌ترین و قوی‌ترین لایه، غشای دورا نام دارد. لایه‌ی میانی، غشای آراکنوئید است که در واقع یک غشای نازک است که از رگ‌های خونی و بافت ارتجاعی تشکیل شده است. این غشا، کل مغز را در برگرفته است. غشای پیا، داخلی‌ترین لایه است که شامل رگ‌های خونی می‌شود که به عمقی‌ترین لایه‌های مغزی می‌روند.

لوب‌ها

لوب پیشانی بزرگ‌ترین قسمت ست که در جلوی سر قرار دارد و مسئول حرکت بدن، استدلال و احساسات است. لوب آهیانه در قسمت میانی مغز قرار دارد و به ما کمک می‌کند که موقعیت خود نسبت به دیگر افراد و اشیا را تشخیص دهیم. این بخش همچنین مسئول تفسیر اطلاعات مربوط به درد و حس لامسه است. لوب پس‌سری در پشت مغز قرار دارد و به پردازش اطلاعات بینایی کمک می‌کند. لوب‌های گیجگاهی در دو طرف مغز قرار دارند و مسئول عملکردهایی مانند صحبت کردن، بویایی و حافظه هستند. این دو قسمت همچنین به ما کمک می‌کنند که اشیا و چهره افراد را تشخیص دهیم و عکس العمل سایرین را تفسیر کنیم.

سیستم لیمبیک

سیستم لیمبیک در آناتومی مغز مسئول احساسات ما است. تالاموس یک مرکز است که تمامی اطلاعات ورودی یا خروجی از پوسته‌ی مغز، وارد آن می‌شود. این قسمت از مغز مسئول حس درد و هوشیاری بدن است. هیپوتالاموس نیز یک عضو کوچک است که اطلاعات را به غده هیپوفیز می‌فرستد. این بخش همچنین مسئول رفتار جنسی، غذا خوردن، خوابیدن، دمای بدن و حرکات بدن است. هسته‌ی آمیگدال (بادامه‌ی مغزی) نیز مسئول پردازش اطلاعات مربوط به ترس و رفتارهای تهاجمی است. قسمت هیپوکامپ در مغز نیز مسئول به یاد سپردن اطلاعات جدید است.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *