آبسه مغزی و عفونت چیست؟علت، علائم و درمان

آبسه را به ‌عنوان چرک و التهاب در یک یا چند ناحیه موضعی درون پارانشیم مغز تعریف می‌کنند. این بیماری یکی از چندین نوع عفونت درون جمجمه‌ای شناخته می‌شود و سایر عفونت‌ها شامل چرک ‌انباشت ساب‌دورال وآبسه مغزی درون جمجمه‌ای می‌شوند. آبسه مغزی به ‌ندرت اتفاق می‌افتد اما در صورت وقوع جان بیمار را تهدید می‌کند. به منظور دستیابی به نتیجه مطلوب، ارزیابی مناسب درباره بیماری‌ زایی ضایعه و عوامل بیماری‌زا سببی نقش مهمی را ایفا می‌کند. با توجه به ظهور روزافزون تکنیک‌های کمتر تهاجمی جراحی اعصاب و تصویربرداری مغز، میزان مرگ و میر ناشی ‌از آبسه مغزی کاهش یافته ‌است، با این حال آگاهی از عوارض عفونت جهت مدیریت آن بسیار حائز اهمیت است. اگر آبسه از طریق ایجاد فشار در حال آسیب زدن به بافت مغز باشد یا اگر آبسه بزرگ با ورم زیاد وجود داشته باشد طوری ‌که به مغز فشار وارد می‌کند، به درمان فوری نیاز است.

اگر آبسه مغزی درمان نشود تقریبا همیشه کشنده است. هرچه بیماری زودتر تشخیص و درمان شود، احتمال بیشتر شدن عوارض بلند‌مدت بیماری کاهش پیدا می‌کند. هیچ قاعده کاربردی برای درمان آبسه مغزی وجود ندارد و هر کیس باید جداگانه در نظر گرفته شود و با توجه به علائم آن درمان شود. اقدام فوری و شروع درمان با آنتی‌بیوتیک از مراحل اصلی درمان محسوب می‌شوند. ممکن است متخصص مغز و اعصاب برای درمان آبسه مغزی ترکیبی از آنتی بیوتیک‌ها (یا در برخی موارد دارو‌های ضدقارچ) و جراحی را توصیه کند. معمولا جراح جمجمه را شکاف می‌دهد و چرک‌انباشت را خالی کرده یا بطورکامل آن را بیرون می‌آورد.

جهت دریافت نوبت مشاوره و یا رزرو وقت وقت تشخیص و درمان آبسه مغزی با متخصص مغز و اعصاب تماس بگیرید.

دلایل


آبسه مغزی معمولا زمانی اتفاق می‌افتد که باکتری یا قارچ بخشی از مغز را آلوده کند. ورم و التهاب در واکنش به این عفونت ایجاد می‌شود. سلول‌های آلوده مغز، سلول‌های سفید خون، باکتری زنده و مرده، و قارچ در بخشی از مغز جمع می‌شوند. بافتی در اطراف این ناحیه شکل می‌گیرد و توده‌ای ایجاد می‌شود.

این نوع واکنش ایمنی درعین ‌حال که با جدا کردن ناحیه عفونی‌ شده از مغز محافظت می‌کند می‌تواند آسیب دیگری در پی داشته باشد. یعنی مغز متورم می‌شود. از آنجا که امکان ورم جمجمه وجود ندارد، ممکن است این توده به بافت حساس مغز فشار وارد کند. توده آلوده شده می‌تواند رگ‌های خونی مغز را مسدود کند.

باکتری‌هایی که باعث آبسه مغزی می‌شوند از راه خون به مغز راه پیدا می‌کنند. اغلب منشاء عفونت نامشخص است. اما عفونت ریه رایج‌ ترین علت آن است. کمتر دیده شده عفونت قلبی علت بیماری باشد. همچنین ممکن است باکتری‌ها از ناحیه آلوده شده مجاور (برای مثال، عفونت گوش یا آبسه دندان) حرکت کنند یا بواسطه یک جراحت یا جراحی مغز وارد بدن شوند (مثل زخم ناشی از گلوله یا چاقو).

در بین کودکان مبتلا به بیماری قلبی مادرزادی یا نقص شریان­ خونی درهنگام تولد، مثل کودکان مبتلا به تترالوژی فولت، بیشتر عفونت‌ها از راه روده‌ها، دندان‌ها یا سایر بخش‌های بدن به مغز راه پیدا می‌کنند.

عوامل خطر


موارد بعدی ریسک افزایش مبتلا شدن به آبسه مغزی را بالا می‌برند:

  • ضعیف شدن سیستم ایمنی بدن (مثل بیمارن ایدزی)
  • بیماری مزمن، مثل سرطان
  • دارو‌هایی که درعملکرد سیستم ایمنی اختلال ایجاد می‌کنند. (کورتیکواستروئید یا شیمی ‌درمانی)
  • انحراف چپ به راست قلب که معمولا نتیجه بیماری مادرزادی قلبی محسوب می‌شود.

علائم آبسه مغزی


ممکن است گسترش علائم بیماری روند آهسته داشته و طی یک دوره ۲ هفته‌ای نمایان شوند یا اینکه به صورت اتفاقی ظاهر شوند. این علائم عبارتند از:

  • تغییرات در شرایط ذهنی
  • گیجی
  • کاهش درصد پاسخگویی
  • سرگیجه
  • احتمال کما رفتن
  • حواس­پرتی
  • بدخلقی
  • کندذهنی
  • تحرک کمتر
  • بی ‌حسی دست و پا
  • زبان‌پریشی
  • تب و لرز
  • سردرد
  • اختلال‌های زبانی
  • عدم تعادل
  • اختلال در عملکرد ماهیچه‌ای، معمولا در یک پهلوی بدن
  • تشنج
  • گردن درد
  • دوبینی و تاری دید
  • استفراغ

عوارض بیماری


  • آسیب به مغز
  • مننژیت حاد و تهدیدکننده جان بیمار
  • بازگشت مجدد عفونت
  • تشنج

آزمایشات و تست‌ها


آزمایش سیستم عصبی ­و مغزی معمولا علائم افزایش فشار درون جمجمه‌ای و مشکلات مربوط به عملکرد مغزی را نشان خواهد داد.

آزمایش‌های مربوط به آبسه مغزی عبارتند از:

  • آزمایش کشت خون
  • رادیوگرافی سینه
  • شمارش کامل سلول‌های خونی
  • سی ‌تی اسکن
  • نوار عصب و عضله
  • ام آر آی
  • آزمایش تشخیص پادتن بدن به ارگانیسم‌هایی همچون توکسوپلاسما گوندیای و تنیا سولیوم

معمولا آزمایش سوزن بیوپسی برای تشخیص علت عفونت انجام می‌شود.

درمان آبسه مغزی


آبسه مغزی شرایط اضطراری در پزشکی محسوب می‌شود. ممکن است فشار درون جمجمه آنقدر زیاد شود که جان بیمار را تهدید کند. بیمار باید تا زمان بدست آوردن شرایط عادی در بیمارستان بستری باشد. برخی بیماران به حمایت جانی نیاز دارند.

دارو

دارو در صورتی به بیمار توصیه می‌شود که:

  • چند آبسه مغزی داشته باشد. (به ندرت اتفاق می‌افتد)
  • آبسه‌های جزئی (کمتر از ۲ سانتیمتر)
  • آبسه عمیق در مغز
  • آبسه و مننژیت
  • انحرافات مغزی به دلیل هیدروسفالی (ممکن است در برخی موارد انحرافات به طورموقت برطرف یا جابجا شوند)
  • عفونت توکسوپلاسما گوندیای در بیمار مبتلا به اچ ­آی ­وی

در این شرایط آنتی ‌بیوتیک‌ها تجویز می‌شوند. آنتی ‌بیوتیک‌هایی که با شماری از باکتری‌های مختلف مبارزه می‌کنند (آنتی ‌بیوتیک‌های طیف گسترده) بیشترین کاربرد را دارند. ممکن است برای موثر واقع شدن درمان چندین نوع آنتی ‌بیوتیک مختلف به بیمار تجویز شود. اگر قارچ‌ها علت بروز عفونت باشند احتمالا دارو‌های ضدقارچی به بیمار تجویز شوند.

جراحی

جراحی در صورتی نیاز است که:

  • افزایش فشار بر مغز ادامه پیدا کند و شدیدتر شود.
  • بعد از مصرف دارو آبسه مغزی کوچکتر نشود.
  • آبسه مغزی حاوی گاز باشد. (برخی انواع باکتری‌ها این گاز را تولید می‌کنند)
  • اگر آبسه مغزی باز شود. (شکاف بخورد)

عمل جراحی شامل باز کردن جمجمه، در معرض دید قراردادن مغز و خالی کردن آبسه می‌شود. اغلب تست‌های آزمایشگاهی برای بررسی مایع درون آبسه مغزی انجام می‌شوند. این تست‌ها به تشخیص علت عفونت کمک می‌کند طوری‌ که بتوان آنتی ‌بیوتیک‌ و دارو‌های ضدقارچی مناسب‌تر تجویز کرد.

عمل جراحی بسته به اندازه و عمق آبسه انجام می‌شود. اگر آبسه نزدیک بخش بالایی مغز باشد و داخل کیسه محصور شده باشد، احتمالا کل آبسه را از مغز بیمار درآورند.

ممکن است در مورد آبسه‌های مغزی عمیق به نمونه‌ برداری سوزنی از طریق آزمایش سی‌ تی‌ اسکن و ام ‌آر ‌آی نیاز باشد. طی این عمل جراحی دارو‌ها مستقیما به درون توده تزریق می‌شوند.

همچنین احتمال دارد از دارو‌های استروئید و پیشاب‌آور خاص جهت کاهش ورم مغزی استفاده شود. ممکن است برخی بیماران پس از عمل جراحی دچار مشکلات عصبی بلند ‌مدت شوند.

زمانی‌ که آبسه درمان شود، استخوان سر جای خود قرار داده می‌شود. این عمل جراحی با در نظر گرفتن مدت زمان بهبود از حالت بیهوشی کامل معمولا حدود سه ساعت به طول می‌انجامد.

پیشگیری


بیمار می‌تواند ریسک پیشرفت آبسه مغزی را با درمان هر نوع اختلالی که باعث این بیماری می‌شود، کاهش دهد. آزمایشات پزشکی (تکمیلی) بعد از عفونت انجام شود.

ممکن است به برخی بیماران مبتلا به اختلال‌های قلبی خاص قبل از عمل جراحی دندان یا دستگاه ادرار و تناسلی آنتی‌ بیوتیک داده شود تا ریسک ابتلا به عفونت کاهش پیدا کند.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *